అగ్నిపురాణమ్

ఒక గ్రామంలో న్యాయాన్ని, ధర్మాన్ని పరిరక్షించేందుకు రాజు కొన్ని కఠినమైన నియమాలను అమలు చేశాడు. ప్రజల మధ్య తగాదాలు, దోపిడీలు, దురాచారాలు జరగకుండా ఉండేందుకు ఈ నియమాలు చాలా స్పష్టంగా చెప్పబడ్డాయి. ఒకరు మరొకరికి దెబ్బతీసే సమయంలో, రక్తం కారకుండా కేవలం దెబ్బతో బాధ కలిగిస్తే, అతను ముప్పై రెండు పణాలు జరిమానా చెల్లించాలి. రక్తం కారితే, జరిమానా రెట్టింపు అవుతుంది. చేతి, కాలి, చెవి, ముక్కు వంటి అవయవాలను విరిగించడానికైనా, గాయాన్ని తెరిచినా, ప్రాణాంతకమైన గాయాన్ని కలిగించినా మధ్యస్థమైన జరిమానా విధించాలి. అలాగే, ఎవరు ఎవరి కదలికలను, ఆహారం, అగ్గిని అడ్డుకుంటే లేదా కన్ను వంటి అవయవాలకు హాని కలిగించినా, మెడ, చేయి, తొడ వంటి భాగాలను విరిగించినా మధ్యస్థమైన జరిమానా విధించాలి. ఒకడు అనేక మందికి హాని చేస్తే, ప్రస్తావించిన జరిమానా రెట్టింపు చేయాలి. తగాదాలో ఎవరి ఆస్తిని తీసుకున్నా, తిరిగి ఇవ్వాలి, జరిమానా కూడా రెట్టింపు చేయాలి. ఎవరు బాధ కలిగించారో, గాయానికి వచ్చిన ఖర్చును కూడా వారు భరించాలి. తగాదాలో నేరస్థుడిగా తేలితే, జరిమానా చెల్లించాలి. అన్యాయంగా భూమి పన్ను వసూలు చేస్తే, పది పణాల జరిమానా విధించాలి. బ్రాహ్మణులు, పొరుగువారు కూడా ఆహ్వానం లేకుండా ఇలా చేస్తే, ఇదే జరిమానా వర్తిస్తుంది. దాడి చేయడం, గోడను పగలగొట్టడం, కత్తిరించడం, కూల్చివేయడం చేసిన వారికి ఇరవై అయిదు పణాల జరిమానా విధించాలి. ఇదే చర్యను మళ్లీ మళ్లీ చేస్తే కూడా ఇదే జరిమానా వర్తిస్తుంది. వేరొకరి ఇంట్లో విషపదార్థాలు లేదా హానికరమైన వస్తువులు వేస్తే, పదహారు పణాల నుంచి ప్రారంభమై, రెండు పణాల చొప్పున పెరుగుతూ జరిమానా విధించాలి. చిన్న జంతువులకు గాయపరిచినా, రక్తం కార్చినా, అవయవాలు లేదా కొమ్మలు కోసినా, వాటి మార్కెట్ విలువ ఆధారంగా జరిమానా విధించాలి. జననాంగాలను కోసినా లేదా చంపినా మధ్యస్థ జరిమానా లేదా అసలు విలువ విధించాలి. పెద్ద జంతువులకు ఇదే నేరానికి రెట్టింపు జరిమానా విధించాలి. దాడి చేసినవారు రెట్టింపు జరిమానా చెల్లించాలి. అయితే, "నేను జరిమానా చెల్లిస్తాను" అని ముందే ప్రకటించి దాడి చేస్తే, నాలుగు రెట్లు జరిమానా విధించాలి. మహాజనులను దూషించడంలో హద్దు మించేవారు, అన్నదమ్ముల భార్యను కొట్టేవారు, ఇవ్వాల్సినదాన్ని ఇవ్వకుండా ఆపేవారు, సముద్రతీరంలోని ఇంట్లో చొరబడేవారు— వీరికి యాభై పణాల స్థిర జరిమానా విధించాలి. ప్రాంతీయ నాయకులు, వృత్తిదారులకు హాని చేస్తే కూడా యాభై పణాల జరిమానా విధించాలి. విధవరాలిని ఆమె మనసుతో సమీపించినా, ఆమె గట్టిగా పిలిచినా రాకపోతే కూడా ఇదే జరిమానా వర్తిస్తుంది. శూద్రుడు తపస్వుల ఆహారం తిన్నా, దేవతలకు లేదా పితృకార్యాలకు నిర్వహించే బలిలో పాల్గొన్నా, అబద్ధపు ప్రమాణం చేసినా, తన వర్ణానికి అనర్హమైన పనులు చేసినా— జరిమానా విధించాలి. ఎద్దులను లేదా చిన్న జంతువులను వంధ్యులను చేసినా, పంచాయితీ ఆస్తిని నిరాకరించినా, పనిమనిషి గర్భాన్ని నాశనం చేసినా కూడా జరిమానా విధించాలి. తండ్రి, కుమారుడు, సోదరి, సోదరుడు, భార్యాభర్తలు, గురువు, శిష్యుడు— వీరిలో ఎవరు అన్యాయంగా విడిచిపెడితే, వంద పణాల జరిమానా విధించాలి. వేరొకరి వస్త్రాన్ని ధరించినా మూడు పణాలు, అప్పుగా తీసుకున్న దుస్తులు తిరిగి ఇవ్వకపోయినా, అమ్మకం, కొనుగోలు, నిల్వ, అప్పు విషయంలో తప్పు జరిగితే పది పణాల జరిమానా విధించాలి. బరువులు, కొలతలు, నాణేలను మార్చినవారు లేదా వాటితో వ్యాపారం చేసినవారు అత్యధిక జరిమానా చెల్లించాలి. నిజమైన నాణెాన్ని నకిలీగా, నకిలీని నిజంగా చెప్పినవారు, నాణెం పరీక్షలో మోసం చేసినవారు దాడికి విధించే మొదటి స్థాయి జరిమానా చెల్లించాలి. వైద్యుడు తప్పుగా వ్యవహరించినా, జంతువులకు కనిష్ఠ, మనుషులకు మధ్యస్థ, రాజపురుషులకు అత్యధిక జరిమానా విధించాలి. అనవసరంగా ఎవరిని బంధించినా, బంధితుని విడిపెట్టినా, అనధికారంగా న్యాయపోరాటం చేసినా అత్యధిక జరిమానా విధించాలి. బరువు లేదా కొలతలో ఎనిమిదవ భాగాన్ని మోసం చేసినవారు ఇరవై రెండు పణాల జరిమానా చెల్లించాలి, మోసం ఎంతైతే అంత మేరకి పెంచాలి లేదా తగ్గించాలి. మందులు, నూనె, ఉప్పు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, ధాన్యాలు లేదా ఇతర వస్తువులను కలిపినవారు పదహారు పణాల జరిమానా చెల్లించాలి. వృత్తిదారులు, కర్మికులు కలిసిపట్టి ధరలు నిర్ణయించి, వ్యాపారంలో నష్టలాభాలను నియంత్రిస్తే, వెయ్యి పణాల జరిమానా విధించాలి. రాజు రోజూ నిర్ణయించే ధరలే అమ్మకం, కొనుగోలు ధరలు అవుతాయి; వ్యాపారులు వాటికి మించి లాభం పొందితే, అది అన్యాయంగా పరిగణించాలి. దేశీయ వస్తువులకు వందలో అయిదు, విదేశీ వస్తువులకు వందలో పది లాభంగా వ్యాపారి వెంటనే కొనుగోలు, అమ్మకులకు తీసుకోవాలి. వస్తువుల ధరలో వాటి ఖర్చును కలిపి, కొనుగోలుదారికీ, అమ్మకందారికీ న్యాయమైన లాభం ఉండేలా చూడాలి. ధనం తీసుకుని వస్తువులు ఇవ్వకపోతే, వడ్డీతో కలిపి చెల్లించాలి; కొనుగోలుదారు వేరే ప్రాంతానికి చెందితే, దూరం వల్ల కలిగిన నష్టాన్ని భరించాలి. వస్తువులు అమ్మిన తరువాత కూడా, కొనుగోలుదారు స్వాధీనం చేసుకోకపోతే, మళ్లీ అమ్మే అవకాశం ఉంది. అయితే, కొనుగోలుదారుడి తప్పుతో నష్టం జరిగితే, ఆ నష్టం అతనికే చెందుతుంది. రాజు అధికారుల వల్ల లేదా దురదృష్టవశాత్తూ వస్తువులు నాశనమైతే, అమ్మకందారుడే నష్టాన్ని భరించాలి; కానీ, ప్రత్యేకంగా ఆదేశించిన వస్తువులు ఇవ్వకపోతే మాత్రం తప్పు లేదు. విక్రయించిన వస్తువు లోపభూయిష్టంగా తేలితే, లేదా లోపం ఉన్నట్లు చూపిస్తే, అమ్మకందారు వస్తువు విలువకు రెట్టింపు జరిమానా చెల్లించాలి. వ్యాపారులు విలువ పెరుగుదల, తగ్గుదల తెలియక కొనుగోలు చేస్తే, వారికి తప్పు లేదు; కానీ, తెలిసే చేసి ఉంటే, ఆరో పావు జరిమానా చెల్లించాలి. వ్యాపారులు లాభం కోసం కలిసి పనిచేస్తే, పెట్టుబడి ప్రకారం లేదా ఒప్పందం ప్రకారం లాభనష్టాలను పంచుకోవాలి. అప్పగించిన వస్తువులు నిర్లక్ష్యంగా పోయితే, బాధ్యతవారే చెల్లించాలి; అపవాదంగా పోయితే, పది వంతు మాత్రమే చెల్లించాలి. ప్రకటించిన లాభంలో రాజు ఇరవయ్యవ వంతు పన్నుగా తీసుకోవాలి. నిషిద్ధ వస్తువులు లేదా రాజుకు అనుకూలమైనవి అమ్మితే, అవి రాజుకే చెందుతాయి. తప్పుగా కొలతలు చెప్పినవారు, పన్ను కేంద్రాన్ని తప్పించుకున్నవారు, మోసం చేసి అమ్మకాలు చేసినవారు, వస్తువు విలువకు ఎనిమిది రెట్లు జరిమానా చెల్లించాలి. విదేశాల్లో మరణించినవారి ఆస్తి వారసులు లేకపోతే రాజుకే చెందుతుంది. లోబడి ఉండకపోతే, ఇతరులు వదిలించాలి. ఈ నియమం యాజమాన్యులు, రైతులు, కార్మికులకు వర్తిస్తుంది. దొంగను కొనుగోలుదారులు, మట్టికొడవలతో లేదా అడుగుజాడల ద్వారా పట్టుకోవాలి; పునరావృత దొంగతనమో, మురికి బట్టలు ధరించడమో ఉంటే కూడా పట్టుకోవాలి. ఈ విధంగా, రాజు ధర్మాన్ని, న్యాయాన్ని పరిరక్షిస్తూ, ప్రజలందరికీ సమానమైన న్యాయాన్ని అందించేలా నియమాలు అమలు చేశాడు.