అగ్నిపురాణమ్

రాజు యుద్ధానికి బయలుదేరే ముందు, నీరాజన మంత్రాలతో ఆయుధాలు, వాహనాలను శుద్ధి చేయాలి. శుభ మంత్రాలతో, విజయ మంత్రాలతో, ఈ మంత్రాన్ని పఠించాలి: “ఆకాశంలో, భూమిలో, స్వర్గంలో నివసించే దేవతలు నీకు దీర్ఘాయువు ప్రసాదించుగాక; నీవు దివ్య విజయాన్ని పొందుగాక; ఈ దివ్య యాత్ర నీదగాక.” “అన్ని దేవతలు రక్షించుగాక” అనే శుభవాక్యాన్ని వినిన రాజు, తన విల్లు, బాణాలను తీసుకుని “నాగధనువు” అనే మంత్రాన్ని జపిస్తూ ముందుకు సాగాలి. “నద్విన్నోర్” అనే మంత్రాన్ని పఠిస్తూ, పర్వత ద్వారం వద్ద తాను తలుపు పెట్టాలి; తూర్పు మొదలుకొని ముప్పై రెండు దిక్కుల్లో క్రమంగా కుడి పాదాన్ని పెట్టాలి. రాజు ఏనుగు, రథం, గుర్రం, ఇతర వాహనాలపై క్రమంగా ఎక్కాలి; ఎక్కాక, సంగీతంతో ముందుకు సాగాలి, వెనక్కి చూడకూడదు. ఒక క్రోశ దూరం వెళ్లాక, ఆపి, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను పూజించాలి; తరువాత, విదేశీ భూమికి ప్రయాణించాలి, తన సైన్యాన్ని రక్షిస్తూ. దేవతల పూజను ఎక్కడా విస్మరించకూడదు. ఆ భూమి ప్రజలను అవమానించకూడదు; విజయంతో తిరిగి స్వగ్రహానికి వచ్చిన రాజు, దేవతలను పూజించి, దానాలు ఇవ్వాలి. రెండవ రోజు యుద్ధం జరగబోతే, ఏనుగు, గుర్రం, ఇతర వాహనాలను స్నానపుర్వకంగా శుద్ధి చేసి, నరసింహ స్వామిని పూజించాలి. రాత్రి, రాజకీయ చిహ్నాలు — గొడుగు, ఆయుధాలు, సమూహాలను పూజించాలి; ఉదయం, నరసింహుని, అన్ని వాహనాలను, ఇతర వస్తువులను పూజించాలి. పూజారి హోమాన్ని నిర్వహించాలి; హోమం అనంతరం బ్రాహ్మణులకు సత్కారం చేయాలి; రాజు విల్లు, బాణాలను తీసుకుని, ఏనుగు, ఇతర వాహనాలపై ఎక్కి ముందుకు సాగాలి. శత్రువులకు కనిపించని ప్రదేశంలో, సైన్యాన్ని సముచితంగా ఏర్పాటుచేయాలి; కొద్దిమంది, సమూహంగా వచ్చినవారిని ఎదుర్కొని, అవసరమైతే ఎక్కువ మందిని విస్తరించాలి. కొద్దిమందికి “సూచీ” ఆకారపు వ్యూహాన్ని, సమూహానికి తగిన వ్యూహాలను ఉపయోగించాలి; వ్యూహాలు, శరీర భాగాలు, వస్తువుల రూపాల్లో ఉంటాయి. గరుడ, మకర, చక్ర, శ్యేన, అర్ధచంద్ర, వజ్ర, రథ వ్యూహాలు చెప్పబడ్డాయి. వృత్త, సర్వమంగళ, సూచి వ్యూహాలు కూడా ఉన్నాయి; వీటన్నింటికి సైన్యాన్ని ఐదు భాగాలుగా ఏర్పాటుచేయాలి. ఈ ఐదు భాగాలలో రెండు రెక్కలు, రెండు ఉపరెక్కలు, అయిదవ భాగం తప్పకుండా ఉండాలి; ఒకటి లేదా రెండు విభాగాలతో యుద్ధం చేయవచ్చు. మూడు విభాగాలను రక్షణ కోసం ఏర్పాటు చేయాలి; రాజు స్వయంగా వ్యూహాలను ఏర్పాటు చేయకూడదు. వ్యూహానికి మూలం నశించితే, నాశనం తప్పదు; రాజు స్వయంగా యుద్ధం చేయకూడదు, తన సైన్యానికి ఒక క్రోశ దూరంలో వెనుక ఉండాలి. అక్కడ, యోధుల ప్రధాన శక్తి విరిగిపోవడం వివరించబడింది; సైన్యపు ప్రధాన భాగం విరిగితే, మిగతా యుద్ధం కొనసాగించలేరు. యోధులను వ్యూహంలో చాలా దగ్గరగా లేదా చాలా దూరంగా ఏర్పాటు చేయకూడదు; ఆయుధాలు ఒకదానికొకటి ఢీకొనకుండా ఉండాలి. శత్రువుల సమీప సమూహాలను విరగడాలనుకునే వారు, తమ సైన్యాన్ని సమీపంగా ఉంచాలి; శత్రువులు కూడా తమ సమూహాలను విరగడకుండా రక్షించాలి. శత్రు వ్యూహాన్ని ఇష్టానుసారం విరగడగల వ్యూహాన్ని ఏర్పాటుచేయాలి; ద్విజులకు, ఏనుగు పాదాల రక్షణకు నాలుగు రక్షకులు నియమించాలి. రథానికి నాలుగు గుర్రాలను జోడించాలి, రథంలో చర్మ కవచధారులను ఉంచాలి; ధనుర్ధారులను చర్మ కవచధారులతో జత చేయాలి, యుద్ధంలో చర్మ కవచధారులను ముందు ఉంచాలి. ధనుర్ధారుల వెనుక మరిన్ని ధనుర్ధారులు, ఆ తరువాత గుర్రాలు, రథాలు; రథాల వెనుక ఏనుగులు, వీటిని దేశాధిపతి ఏర్పాటు చేయాలి. పాదయోధులు, ఏనుగులు, గుర్రాలను జాగ్రత్తగా ఏర్పాటు చేయాలి; ధైర్యవంతులను ముందుగా ఉంచాలి, వారి భుజాలు మాత్రమే కనిపించాలి. శత్రువులను పారిపోవడానికి కారణమయ్యే వ్యూహాన్ని భయపడే వారికి ఉపయోగించాలి; భయపడే వారిని ముందుగా ఉంచకూడదు. ధైర్యవంతులు ముందుగా నిలబడితే, భయపడేవారు ప్రేరణ పొందుతారు; పొడవైనవారు, విశాల భుజాలవారు, దృష్టి చలించని వారు ముందుగా ఉండాలి. సన్నిహితంగా ఉండేవారు, త్వరగా కోపపడేవారు, వాదనలకు ఇష్టపడేవారు, ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా ఉండేవారు, ధైర్యవంతులు — వీరు యుద్ధానికి ఆసక్తి కలవారు. ఏనుగులకు నీరు, ఇతర అవసరాలు, యుద్ధంలో ప్రవర్తన వివరించబడింది. ఆయుధాల కదలిక, పాదయోధుల విధులు, శత్రు వ్యూహాన్ని విరగడాలనుకునే వారికి, స్వసైన్య రక్షణకు విధులు చెప్పబడ్డాయి. చర్మ కవచధారుల సమీప సమూహాలను విరగడం, యుద్ధంలో ధనుర్ధారులను వెనక్కి తిప్పడం వివరించబడింది. వాహనాలకు దూరం నుంచి వెనక్కి వెళ్ళడం, రథాలకు శత్రు సైన్యాన్ని భయపెట్టడం విధిగా చెప్పబడింది. ఏనుగులకు సమీప సమూహాలను విరగడం, విరిగిన సమూహాలను కలిపివేయడం, గోడలు, ద్వారాలు, కోటలు, చెట్లు ధ్వంసం చేయడం విధిగా ఉంది. పాదయోధులకు త్రమైన భూమి, రథాలు, గుర్రాలకు సమతల ప్రాంతం, ఏనుగులకు చిత్తడిగా ఉండే భూమి యుద్ధానికి అనుకూలంగా చెప్పబడింది. వ్యూహాన్ని సూర్యుడు వెనుక ఉండేలా ఏర్పాటు చేయాలి; దిక్కులను, శుక్రుడు, సూర్యుని దిశలకు, మృదువైన గాలులతో, దిక్పాలకులను ఏర్పాటు చేయాలి. యోధులను వారి పేరుతో, వంశంతో ప్రేరేపించాలి; విజయానికి అనుభవాన్ని, మరణించిన వారికి స్వర్గాన్ని హామీ ఇవ్వాలి. శత్రువులను జయిస్తే అనుభవాన్ని పొందుతారు; మరణించిన వారికి పరమ స్థానం లభిస్తుంది. యోధుని మరణానికి, యుద్ధంలో మరణించడానికీ సమానమైన ప్రాయశ్చిత్తం లేదు. ధైర్యవంతుల రక్తం పోసి, వారు పాపం నుంచి విముక్తి పొందుతారు; గాయాలు, మరణాన్ని భరించడం వారి పరమ తపస్సు. యుద్ధంలో మరణించిన ధైర్యవంతుని కోసం వేలాది అప్సరసలు వచ్చి స్వాగతం పలుకుతారు; పరాజయంతో తిరిగినవారికి రాజు పుణ్యం పొందుతాడు. సహచరులను వదిలి పారిపోయినవారికి, ప్రతి అడుగులో బ్రాహ్మణ హత్య ఫలితం కలుగుతుంది; దేవతలు అలాంటి వారిని నాశనం చేయాలని కోరుకుంటారు.