అగ్నిపురాణమ్

పుష్కరుడు ఇలా చెప్పాడు: శత్రుత్వం గానీ, స్నేహం గానీ, కేవలం శత్రుత్వం లేదా స్నేహం కోసమే ఉండవు. నీకు సంబంధించిన ఈ బారిన పన్నెండు రాజుల వలయం గురించి వివరించబడ్డది. శత్రువులు మూడు విధాలుగా ఉంటారు—వంశపారంపర్యంగా కలిగినవారు, సమీపంలో ఉన్నవారు, కల్పితంగా ఏర్పడినవారు. వీటిలో వంశపారంపర్య శత్రువు అత్యంత కఠినమైనవాడు. సమీప శత్రువును కూడా నేను కల్పితమైనదిగానే భావిస్తాను; వెనుక నుంచి దాడి చేసే వాడు శత్రువే, అలాగే శత్రువుకు స్నేహితులైనవారు కూడా శత్రువులే. వెనుక నుంచి దాడి చేసే శత్రువును వివిధ మార్గాల ద్వారా, అలాగే తనవారిని ఉపయోగించి శాంతింప చేయాలి. పురాతనులు స్నేహితుడి ద్వారా శత్రువును నాశనం చేయడాన్ని ప్రశంసించేవారు. స్నేహితుడు సమీపంతో శత్రువుగా మారతాడు కాబట్టి, శత్రువును జయించాలనుకునే వాడు తన శక్తి మేరకు సంబంధాలను తెంచుకోవాలి. తన శక్తి పెరిగినప్పుడు కూడా అతడు శత్రువులను భయపడాల్సిన అవసరం లేదు; ప్రజలు అతనిపట్ల అనుమానం లేకుండా విశ్వాసాన్ని కలిగి ఉండాలి. ఇంతవరకు శాంతి, భేదం, దానం, దండన గురించి వివరించాను. దండనను స్వదేశంలో ఎలా చేయాలో చెప్పాను; ఇప్పుడంతే విదేశాల్లో దండన ఎలా చేయాలో వివరిస్తాను. దండన రెండు విధాలుగా ఉంటుంది—ప్రత్యక్షంగా, రహస్యంగా. దోపిడీ, గ్రామాల నాశనం, పంటల ధ్వంసం, అగ్ని పెట్టడం మొదలైనవి ఇందులో ఉంటాయి. ప్రత్యక్ష దండనలో విషం, అగ్ని, వివిధ మార్గాల్లో హత్య, సద్గుణుల్ని, నీటి వనరులను కలుషితం చేయడం ఉన్నాయి. దండన ఎలా చేయాలో వివరించాను; ఇప్పుడు భార్గవా, నిర్లక్ష్యం గురించి విను. యుద్ధంలో రాజు "నాకు ఎటువంటి విరోధం లేదు" అని భావిస్తే, అప్పుడది నష్టానికి దారితీస్తుంది; మిత్రత్వం వల్ల కూడా నష్టం కలగొచ్చు. శాంతి ద్వారా పొందిన స్థానం, దానం వల్ల ధనం పోవడం ఇవన్నీ ఇక్కడ ఉదాహరణలు. భేదం లేదా దండన వల్ల నష్టం కలిగితే, నిర్లక్ష్యాన్ని ఆశ్రయించాలి—"అతడు నాకు ఇబ్బంది కలిగించలేడు" అని భావించాలి. అలాగే, నేనూ అతనికి హాని చేయలేను అనిపిస్తే, నిర్లక్ష్యాన్నే అవలంబించాలి. శత్రువు అవమానపడి హాని చేస్తే, రాజు తగిన చర్యలు తీసుకోవాలి. మోసం చేసే విధానాన్ని కూడా వివరించతాను—అశుభ సంకేతాలు, అబద్ధాలు ప్రచారం చేసి శత్రువులో కలకలం కలిగించాలి, ముఖ్యంగా అతడు శిబిరంలో ఉన్నప్పుడు. పెద్ద పక్షికి పెద్ద అగ్నికడ్డిని తోకకు కట్టాలి, రెండుసార్లు పుట్టిన వాడా, దాన్ని వదిలిపెట్టి అగ్నికడ్డిని పడిపోతున్నట్టు చూపించాలి. ఇలా మరెన్నో ప్రత్యక్ష సంకేతాలు చూపించవచ్చు; వివిధ మాయలు, యుక్తులతో శత్రువులో కలకలం కలిగించవచ్చు. ఒక సంవత్సరం తపస్సు చేసిన యతులు శత్రువు నాశనాన్ని ప్రకటించవచ్చు; భూమిని జయించాలనుకునే రాజు ఇలా శత్రువులను కలవరపెట్టాలి. దేవతల అనుగ్రహాన్ని తనవారికి ప్రకటించాలి, శత్రువుపట్ల—"వారి సైన్యం వచ్చేసింది, భయపడకుండా వారిని ఆడండి!" అని చెప్పాలి. యుద్ధ సమయంలో "ఇతరులందరూ ఓడిపోయారు" అని ప్రకటించాలి; గట్టిగా అరుపులు, నినాదాలు చేయాలి, శత్రువు హతమయ్యాడని ప్రచారం చేయాలి. దేవతా ఆజ్ఞతో, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఆయుధాలతో ఉన్న రాజు, మాయాశాస్త్రాన్ని ఉపయోగించాలి; సరైన సమయంలో ఇంద్రుడిని చూపించాలి. రాజు తన చతురంగ బలాన్ని, మిత్రులతో, దేవతల కొరకు ప్రదర్శించాలి; సైన్యం వచ్చినట్లు చూపించి, శత్రువుపై రక్తవర్షం కురిపించాలి. శత్రువుల తలలను కోసి, రాజమహద్వారంలో ప్రదర్శించాలి. ఇప్పుడు ఆరు విధాల నीतిని, ముఖ్యంగా మైత్రీ, విరోధం గురించి వివరించతాను. మైత్రీ (మిత్రపక్షపాతం), విరోధం (శత్రుత్వం), యుద్ధానికి ముందుకు సాగడం, స్థిరంగా ఉండడం, భేదం, సంశయం—ఇవి ఆరు విధాలుగా చెప్పబడ్డాయి. మైత్రీ అనగా ఒప్పందం; విరోధం అంటే శత్రుత్వం; శత్రువును జయించాలనే కోరిక ముందుకు సాగడమని పిలవబడుతుంది. యుద్ధ సమయంలో తన దేశంలోనే ఉండడం స్థిరంగా ఉండడమని, సైన్యంలో సగం బలంతో ముందుకు సాగడమని భేదంగా అంటారు. మధ్యవర్తి లేదా తటస్థుడి ఆశ్రయాన్ని తీసుకోవడం శరణం అని పిలుస్తారు; సమానమైనవాడు లేదా బలమైనవాడితో మైత్రీ చేయాలి. బలహీనుడైన రాజు బలవంతుడితో స్వయంగా యుద్ధం చేయాలి; అయినప్పటికీ, పవిత్రమైన మిత్రుడున్నవాడు బలవంతుడి ఆశ్రయాన్ని పొందాలి. స్థిరంగా ఉండి శత్రువు కార్యాలను భంగం చేయగలిగితే, రాజు అలా చేయాలి; అపవిత్ర మిత్రుడున్నప్పుడు, యుద్ధం చేయాలి. బలమైన రాజు అపవిత్ర మిత్రుడితో ఉంటే, భేదాన్ని అవలంబించాలి; బలవంతుడి దాడి ఎదురైతే, సంశయం చేయకూడదు. అప్పుడు శరణం తీసుకోవడం ఉత్తమం; ఈ విధానాల్లో ఇది శ్రేష్ఠమైనది. ముందుకు సాగడంలో ఎక్కువ నష్టం, ఖర్చు, కష్టాలు ఉంటాయి. గొప్ప లాభం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే దాన్ని అనుసరించాలి; అన్ని శక్తులు పోయినప్పుడు శరణం తీసుకోవాలి. ఇప్పుడు పుష్కరుడు రాజు నిత్యకర్తవ్యాలను వివరించాడు. రాత్రి రెండు ముహూర్తాలు మిగిలినప్పుడు, రాజు నిద్రను విడిచిపెట్టాలి. వాద్యాల, గాయకుల, స్తుతిగీతాల ధ్వనిలో, తన ప్రజలకు చెందని, ఎవరికీ తెలియని రహస్య వ్యక్తులను పరిశీలించాలి. తర్వాత ఆదాయ-వ్యయ నివేదికలు వినాలి, అవసరమైన పనులు చేయాలి, శౌచముద్రితుడై స్నానాలయానికి వెళ్లాలి. రాజు ముందుగా పళ్ళు తోముకుని, స్నానం చేసి, సంధ్యావందనం చేసి, వాసుదేవుని పఠనంతో పూజించాలి. పవిత్రమైన హోమాన్ని చేసి, పితృదేవతలకు జలతర్పణం చేసి, బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వాదంతో బంగారు ఆవును దానం చేయాలి. అభిషేకం చేసి, అలంకరించుకుని, బంగారు అద్దంలో తన ముఖాన్ని చూసి, ఆ రోజు శుభశకునాలు వినాలి. నిర్దిష్టమైన ఔషధాన్ని తీసుకుని, మంగళకార్యాలు చేసి, గురువును దర్శించి, ఆయన ఆశీర్వాదం పొంది సభలోకి ప్రవేశించాలి. అక్కడ బ్రాహ్మణులు, మంత్రులు, సలహాదారులు, గౌరవనీయాధికారులను ద్వారపాలకుడు పరిచయం చేస్తాడు; వారిని దర్శించాలి. ఆ తరువాత చరిత్రలు, ప్రస్తుత విషయాలు, నిర్ణయాలు విని, న్యాయపరమైన కేసులు విచారించి, మంత్రులతో చర్చలు జరపాలి.