మకర రాశిలో వరుణుడు పాశాన్ని ధరించి ఉంటాడు. వాయుదేవుడు ధ్వజాన్ని పట్టుకుని కనిపిస్తాడు. మృగ రాశిలో కుబేరుడు గదను ధరించి, మేషంపై కూర్చుని ఉంటాడు. ఈశానుడు జటాజూటంతో, వృషభంపై విహరిస్తాడు. లోకపాలకులు ఇద్దరు భుజాలతో ఉంటారు. విశ్వకర్మ క్రీడాకంకణాల మాలను పట్టుకుని ఉంటాడు. హనుమంతుడు వజ్రాయుధాన్ని చేతిలో ధరించి, తన పాదబలంతో నిలబడి ఉంటాడు. కిన్నరులు వీణలు ధరించి ఉంటారు. విద్యాధరులు పుష్పమాలలు ధరించి, ఆకాశంలో నివసిస్తారు. పిశాచులు నిస్సత్తువగా, వీకరమైన చేతులు, కాళ్లతో ఉంటారు. వేతాళులకు వంకర ముఖాలు ఉంటాయి. వ్యవస్థల రక్షకులు కటారాలను పట్టుకుని ఉంటారు. భూతాలు పెద్ద పొట్టలు, క్షీణమైన శరీరాలతో కనిపిస్తారు. భగవంతుడు ఇలా ఉపదేశించాడు: ‘‘ఇంద్రుని నుండి ఈశానుడివరకు ఎనిమిది యోగినీ గణాలను వరుసగా వివరించబోతున్నాను. అవి—అక్షోభ్యా, రూక్షకర్ణీ, రాక్షసీ, కృపణాక్షయా; పింగాక్షీ, క్షయా, క్షేమా, ఇలా, లీలాలయా, లోలా, లక్తా, బలాకేశీ, లాలసా, విమలా; హుతాశా, విశాలాక్షీ, హుంకారా, వడవాముఖీ, మహాక్రూరా, క్రోధనా, భయంకరీ, మహాననా; సర్వజ్ఞా, తలా, తారా, ఋగ్వేదా, హయాననా, సారాఖ్యా, రుద్రసంగ్రహీ, సంబరా, తాళజంఘికా; రక్తాక్షీ, సుప్రసిద్ధా, విద్యుజ్జిహ్వా, కారంకిణీ, మేఘనాదా, ప్రచండోగ్రా, కాలకర్ణీ, వరప్రదా; చంద్రా, చంద్రావళీ, ప్రపంచా, ప్రళయాంతికా, శిశువక్త్రా, పిశాచీ, పిశితాశా, లోలుపా; ధమనీ, తాపనీ, రాగిణీ, వికృతాననా, వాయువేగా, బృహత్కుక్షీ, వికృతా, విశ్వరూపికా; యమజిహ్వా, జయంతీ, దుర్జయా, జయంతికా, విడాలీ, రేవతీ, పూతనా, విజయాంతికా.’’ వాటిలో కొందరికి ఎనిమిది చేతులు, కొందరికి నాలుగు చేతులు ఉంటాయి. వారు తమకు ఇష్టమైన ఆయుధాలను ధరించి, సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తారు. భైరవుడు తన చేతిలో సూర్యుడిని పట్టుకుని, తన మోకాళ్లే ముఖంగా, జటామండలంలో చంద్రుడిని అలంకరించుకుని ఉంటాడు. వారు ఖడ్గాలు, అంకుశాలు, పరశ్వధాలు, భయాన్ని తొలగించే ఆయుధాలు, విల్లు, త్రిశూలం, ముసల, పాశం, అరగట్టుతో కూడిన కవచాలను ధరించి ఉంటారు. వారు రెండు చేతులతో ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించి, సర్పాలతో అలంకరించబడి, భూతాలను భక్షిస్తూ, మాతృగణాల్లో ఘనమైనవారిగా, కొన్నిసార్లు ఐదు ముఖాలతో ఉంటారు. అవిలోమ నుండి అగ్ని వరకూ ఎనిమిది విభాగాలుగా విభజించబడి ఉంటారు. వాటినే వారి ఆరు అవయవాలతో, వాటి అనుయాయులతో కలిసి, క్రమంగా పూజించాలి. వారు గర్భగృహపు మేడపై, బంగారు పరిమళంతో అలంకరించబడి, శబ్దం, వృత్తం, బిందువుతో కూడి, మాతృగణాలు మరియు ప్రభువు వెలుగుతో ప్రకాశిస్తారు. వీరభద్రుడు వృషభంపై, నాలుగు ముఖాలతో, మాతృగణాల ముందు నిలబడతాడు. గౌరీకి రెండు చేతులు, మూడు కళ్లుంటాయి; త్రిశూలం, అద్దాన్ని పట్టుకుని ఉంటాడు. ఆమె నాలుగు చేతులతో త్రిశూలం, కమండలం, కలశం పట్టుకుని వరప్రదానంగా నిలుస్తుంది. లలితా పద్మంపై నిలిచి, స్కందగణులు అద్దం-దండాన్ని పట్టుకుని ఉంటారు. చండికా పది చేతులతో, ఖడ్గం, త్రిశూలం, శత్రువులను సంహరించే శక్తిని ధరించి, ఎడమవైపు పాశం, చర్మం, అంకుశం, పరశ్వధను పట్టుకుని ఉంటుంది. ఆమె వద్ద విల్లు, సింహం, మహిషాసురుడు ఉంటారు; త్రిశూలంతో మహిషుడు ముందరే బలపడతాడు. ఇప్పుడు పరమేశ్వరుడు ఇలా వివరించాడు: ‘‘ప్రారంభం నుండి లింగవివరణను మరో విధంగా చెబుతాను. ఉప్పుతో చేసిన లింగాన్ని, బుద్ధిని పెంచే నెయ్యితో చేసినదానిని వివరించతాను. ఐశ్వర్యార్థం వస్త్రంతో చేసిన లింగం తాత్కాలికమైనదిగా చెప్పబడింది. వండిన, వండని వాటిలో మట్టి లింగం ఉత్తమం; వండని వాటిలో వండినదే మేలు. తర్వాత కలపతో చేసినదానికీ పుణ్యం ఉంది; కలపలలో రాయితో చేసినదే శ్రేష్ఠం; రాయికి మించినది ముత్యంతో చేసినది; ఆపై ఇనుము, బంగారు లింగాలు. వెండి లింగం ప్రశంసనీయమైనది; రాగి, కాంస్యల లింగాలు భోగముక్తిని ప్రసాదిస్తాయి. చిత్రించినది, పారదంతో చేసినదీ భోగముక్తికి ఉత్తమమైనవి. పారద లింగం, మిశ్రమ లోహాలు, రత్నాలతో చేసినవి పెంచాలి. కొలతకు చేసిన లింగం కోరదగినది కాదు; సిద్ధమైనదీ కాదు; స్వయంభూ లింగాన్నే ప్రతిష్ఠించాలి. ఎడమవైపు, యథేచ్ఛగా పీఠం, మందిరాన్ని ఏర్పరచాలి. అద్దంలో ప్రతిబింబించే లింగాన్ని, సూర్య మండలంలో ఉన్నట్లుగా పూజించాలి. హరిను ఎక్కడైనా పూజించవచ్చు; లింగానికి సంపూర్ణ పూజ చేయాలి. రాయి లింగాన్ని చేయి కొలతతో, కలపదానిని కూడా అలాగే కొలవాలి. చలించే లింగం వేలు కొలతతో, ద్వారం లేదా అంతర్గృహంలో ప్రతిష్ఠించాలి. గృహ లింగం ఒక వేలు నుండి పదిహేను వేళ్ళ వరకు ఉంటుంది. ద్వారం కొలతను మూడు రెట్లు, అంతర్గృహాన్ని తొమ్మిది రెట్లు తీసుకుని, లింగాన్ని గృహంలో పూజించాలి. ఈ విధంగా, పరమ కొలత ప్రకారం ముప్పై ఆరు లింగాలు, మధ్య కొలత ప్రకారం ముప్పై ఆరు, కనిష్ఠ కొలత ప్రకారం కూడా ముప్పై ఆరు లింగాలు తెలుసుకోవాలి. మొత్తం వందనాలుగు లింగాలు ఉంటాయి. ఒక వేలు నుండి అయిదు వేళ్ళ వరకు చిన్న చలించే లింగం. ఆరు నుండి పది వేళ్ళ వరకు మధ్య తరహా చలించే లింగం; పదకొండు నుండి పదిహేను వేళ్ళ వరకు ఉత్తమమైనది. మహారత్న లింగం ఆరు వేళ్లు; ఇతర రత్నాలతో తొమ్మిది వేళ్లు; సూర్యకిరణాలతో చేసిన బంగారు లింగం మిగిలిన మూడు, అయిదు వేళ్లు. పదహారవ భాగంలో, వేద భాగంలో, పైభాగం నుండి ఒక యుగాన్ని తొలగించి, మూలల వద్ద ముప్పై రెండు పదహారవ భాగాలను తీసేయాలి. నాలుగు ప్రదేశాల నుండి మెడను ఇరవై మూడు యుగాల కొలతతో తీసుకుని, రెండు వైపులా విడిచిపెట్టి, చలించే లింగాన్ని ఉత్తమంగా పరిగణించాలి. యుగ, ఋతు, నాగ కొలతలతో, ద్వారం అడుగునుంచి తగ్గించాలి; లింగం, ద్వారం ఎత్తుతో లింగం అడుగుభాగాన్ని అడుగుతో తక్కువగా చేయాలి. కనిష్ఠ లింగం గర్భగృహం అర కొలత, ఉత్తమమైనది మూలతత్త్వాల మూడింతలు; వీటి మధ్య ఏడుసార్లు సూత్రాలు సమంగా ఉంచాలి. ఇలా తొమ్మిది సూత్రాలు, మూలతత్త్వాల సూత్రంతో మధ్యలో; రెండు విరామాలతో ఎడమ, ఎడమతీరున, లింగం పొడవు తొమ్మిది. చేతి కొలతనుండి తొమ్మిది పంజాల వరకు పెరుగుతుంది. లింగాలు మూడు రకాలు—కనిష్ఠ, మధ్య, ఉత్తమ—ప్రతి ఒక్కటి మూడురూపాలుగా ఉంటాయి. ఈ విధంగా, దేవతలు, మాతృగణాలు, యోగినీ గణాలు, లింగ రూపాల మహిమలు, వాటి రూపాలు, ఆయుధాలు, పూజావిధానాలు—all these were reverently described as per the scriptural verses.