பாணௌ சபேடப்ரதலப்ரஹஸ்தா விஸ்த்ரு'தாங்குலௌ । பத்தமுஷ்டிகரோ ரத்நிரரத்நிஃ ஸ கநிஷ்டவாந் ।। ௩௬௪.
பPalm கை பாணி; விரல்களை விரித்து பிடிப்பது விஸ்திர்தாங்குலம்; கை விரிப்பது சபேடம், ப்ரதலப்ரஹஸ்தம்; முட்டி பிடித்த கை பத்தமுஷ்டி; கை கரம். ஒரு விரல் அகலம் ரத்னி; ஒரு முழம் அரத்னி; சின்ன விரல் சேரும் போது சகனிஷ்டவான்.
கம்புக்ரீவா த்ரிரேகா ஸாऽவடுர்காடா க்ரு'காடிகா । அதஃ ஸ்யாச்சிவுகஞ்சௌஷ்டாதத கண்டௌ கலோ ஹநுஃ ।। ௩௬௪.
மூன்று மடல்கள் உள்ள கழுத்து கம்புக்ரீவா; தொண்டையில் பள்ளி அவட்டு, காடா; கழுத்தின் பக்கம் கிருகாடிகா. கீழே தாடை, கீழ்த் உதடு; பிறகு கன்னங்கள், தொண்டு, ஆணி.
அபாங்கௌ நேத்ரயோரந்தௌ கடாக்ஷோऽபாங்கதர்ஶநே । சிகுரஃ குந்தலோ பாலஃ ப்ரதிகர்ம ப்ரஸாதநம் ।। ௩௬௪.
கண்களின் வெளிப்புற மூலை அபாங்கம்; உள்ளே அந்தம். பக்கநோக்கு கடாக்ஷம் அல்லது அபாங்கதர்ஷனம். முடி சிகுரம், குண்டலம்; சிறுவன் பாலன்; அலங்காரம் பிரதிகர்மம், பிரசாதனம்.
ஆகல்பவேஶௌ நேபத்யம் ப்ரத்யக்ஷம் கேலயோகஜம் । சூஃட²ாமணிஃ ஶிரோரத்நம் தரலோ ஹாரமத்யகஃ ।। ௩௬௪.
அலங்காரம், ஆடை ஆகல்பம், வேஷம்; மேடை ஆடை நேபத்யம்; வெளிப்படுவது பிரத்யக்ஷம்; விளையாட்டுக்காக அணிவது கேளயோகஜம். தலையில் கிரீடம் சூடாமணி; தலையலங்காரம் சிரோரத்னம்; சாயும் மாலை தரலம்; நடுவில் இருக்கும் மாலை ஹாரமத்தியம்.
கர்ணிகா தாலபத்ரம் ஸ்யால்லம்பநம் ஸ்யால்லலந்திகா । மஞ்ஜீரோ நூபுரம் பாதே கிங்கிணீ க்ஷுத்ரகண்டிகா ।। ௩௬௪.
மலரின் நடுவில் உள்ள பகுதி இதழாகும்; தாளப்பத்திரம் இலைபோல் இருக்கும்; தொங்கும் அலங்காரம் தொங்கலாகும்; நெற்றியில் அணியும் அலங்காரம் நெற்றிப்பட்டையாகும். காலை அணியும் மணிக்கட்டு நூப்புரமாகும்; சிறிய மணி என்பது சின்ன மணியாகும்.
தைர்க்யமாயாம ஆரோஹஃ பரிணாஹோ விஶாலதா । படச்சரம் ஜீர்ணவஸ்த்ரம் ஸம்வ்யாநஞ்சோத்தரீயகம் ।। ௩௬௪.
நீளம், அகலம், உயரம், சுற்றளவு, விசாலம் ஆகியவை; துணியின் ஓரம், பழைய vasthiram, மேலாடை, தோளில் போடும் vasthiram ஆகியவை.
ரசநா ஸ்யாத் பரிஸ்பந்த ஆபோகஃ பரிபூர்ணதா । ஸமுத்ககஃ ஸம்புடகஃ ப்ரதிக்ராஹஃ பதத்க்ரஹஃ ।। ௩௬௪.
அமைப்பு என்பது கட்டமைப்பு; அசைவு என்பது அசைவாகும்; சுற்றி பிடிப்பது சுற்றிப்பிடிப்பாகும்; முழுமை என்பது நிறைவாகும். பெட்டகம், பெட்டி, ஏற்கும் பாத்திரம், பிடிக்கும் பாத்திரம் ஆகியவை.
அக்நிருவாச வம்ஶோऽந்வவாயோ கோத்ரம் ஸ்யாத் குலாந்யபிஜநாந்வயௌ । மந்த்ரவ்யாக்யாக்ரு'தாசார்ய்ய ஆதேஷ்ட த்வத்வரே வ்ரதீ ।। ௩௬௫.
அக்னி சொன்னார்: வம்சம் என்பது குடும்ப வரிசை; கோத்திரம் என்பது பூர்வீகக் குடும்பம்; குடும்பங்கள் மற்றும் உயர்ந்த வம்சங்கள் எல்லாம் அந்த வரிசைகள். மந்திரத்தை விளக்கும்வர் ஆசான்; யாகத்தை நடத்திக் காட்டுபவர் குரு; விரதம் மேற்கொள்பவர் விரததாரி.
யஷ்டா ச யஜமாநஃ ஸ்யாத் ஜ்ஞாத்வாரம்ப உபக்ரமஃ । ஸதீர்த்யாஶ்சைககுரவஃ ஸப்யாஃ ஸாமாஜிகாஸ்ததா ।। ௩௬௫.
யாகம் செய்பவர் யஜமானன்; தொடக்கத்தை அறிதல் என்பது ஆரம்பம். ஒரே ஆசானிடம் படித்தவர்கள் சகபடிப்பாளிகள்; சபையினர் மற்றும் கூட்டத்தில் பங்கேற்பவர்கள் என்பவர்களும் அதுபோல்.
ஸபாஸதஃ ஸபாஸ்தாரா ரு'த்விஜோ யாஜகாஶ்ச தே । அத்வர்தூத்காத்ரு'ஹோதாரோ யஜுஃஸாமர்க்விதஃ க்ரமாத் ।। ௩௬௫.
சபையினர், சபையின் முக்கியவர்கள், யாகத்தை நடத்தும் புரோகிதர்கள், யாகம் செய்பவர்கள்; உத்காத்ரு, ஹோத்ரு, யஜூர், சாம வேதங்களை அறிந்தவர்கள் வரிசையாக.
சஷாலோ யூபகடகஃ ஸமே ஸ்தண்டிலசத்வரே । ஆமிக்ஷா ஸா ஶ்ர்ரு'தோஷ்ணே யா க்ஷஈரே ஸ்யாத்ததியோகதஃ ।। ௩௬௫.
கரண்டி, யாகக்கம்பம், சமமான நிலம், நான்கு பக்கமான இடம்; வெந்நெய், பாலை கலந்து செய்யும் நெய், தயிர் கலந்து செய்யும் நெய்.
ப்ரு'ஷதாஜ்யம் ஸதத்யாஜ்யே பரமாந்நந்து பாயஸம் । உபாக்ரு'தஃ பஶுரஸௌ யோऽபிமந்த்ர்ய க்ரதௌ ஹதஃ ।। ௩௬௫.
தயிரும் நெய்யும் கலந்தது பிரசாதம்; சிறந்த அன்னம் என்பது பாயசம்; யாகத்துக்காகத் தயார் செய்யப்படும் மாடு, மந்திரம் கூறி அர்ப்பணிக்கப்படும் உயிரினம்.
பரம்பராகம் ஸமநம் ப்ரோக்ஷணஞ்ச பவார்தகம் । பூஜா நமஸ்யாऽபசிதிஃ ஸபர்ய்யார்சார்ஹணாஃ ஸமாஃ ।। ௩௬௫.
வரிசை, கூடுதல், தூவுதல், தேவனுக்காக செய்யும் செயல்; பூஜை, வணக்கம், மரியாதை, சேவை, அர்ச்சனை, அர்ப்பணம் இவை எல்லாம் ஒன்றே.
வரிவஸ்யா து ஶுஶ்ரூஷா பரிசர்ய்யாப்யுபாஸநம் । நியமோ வ்ரதமஸ்த்ரீ தச்சோபவாஸாதி புண்யகம் ।। ௩௬௫.
பராமரிப்பு என்பது சேவை; கவனம் செலுத்துதல் கூட வழிபாடு; கட்டுப்பாடு என்பது விரதம்; அதில் உண்ணாவிரதம் மற்றும் பிற புண்ணிய செயல்கள் அடங்கும்.
முக்யஃ ஸ்யாத் ப்ரதமஃ கல்போऽநுகல்பஸ்து ததோऽதமஃ । கல்பே விதிக்ரமௌ ஜ்ஞேயௌ விவேகஃ ப்ரு'தகாத்மதா ।। ௩௬௫.
முக்கியமானது முதன்மை முறையாகும்; அதற்குப் பிறகு வரும் துணைமுறை கீழ்மையானது. முறையில் விதிகள் வரிசை தெரிந்திருக்க வேண்டும்; பகுத்தறிதல், தனித்தன்மை ஆகியவை அவசியம்.
ஸம்ஸ்காரபூர்வம் க்ரஹணம் ஸ்யாதுபாகரணம் ஶ்ருதேஃ । பிக்ஷுஃ பரிவ்ராட் கர்மந்தோ பாராஶர்ய்யபி மஸ்கரீ ।। ௩௬௫.
முன்னதாக சுத்திகரித்து ஏற்கும் செயல் என்பது வேதப்படி தயாரிப்பு. பிச்சைக்காரர், சுற்றித் திரிபவர், செயலில் ஈடுபடுபவர், வியாசரின் சீடர், தண்டம் உடையவர்.
ரு'ஷயஃ ஸத்யவசஸஃ ஸ்நாதகஶ்சாப்லுதப்ரதீ । யே நிர்ஜிதேந்த்ரியக்ராமா யதிநோ யதயஶ்ச தே ।। ௩௬௫.
முனிவர்கள் உண்மையாகப் பேசுவோர்; ஸ்நாதகர், முறையை விடாமல் கடைப்பிடிப்பவர்; இంద్రியங்களை வென்றவர்கள் யதிகள், தன்னடக்கம் கொண்டவர்களும் யதிகளே.
ஶரீரஸாதநாபேக்ஷம் நித்யம் யத் கர்ம்ம தத்யமஃ । நியமஸ்து ஸ யத் கர்ம்மாநித்யமாகந்துஸாதநம் ௩௬௫.
உடலை பராமரிக்க எப்போதும் செய்ய வேண்டிய செயல் தடை; அவசியமில்லாமல், குறிப்பிட்ட நோக்கத்துக்காக செய்யும் செயல் கட்டுப்பாடு.
அக்நிருவாச மூர்த்தாபிஷிக்தோ ராஜந்யோ பாஹுஜஃ க்ஷத்ரியோ விராட் । ராஜா து ப்ரணதாஶேபஸாமந்தஃ । ஸ்யாததீஶ்வரஃ ।। ௩௬௬.
அக்னி சொன்னார்: தலைக்கு அபிஷேகம் செய்யப்படுபவர் அரசர்; புயத்தில் பிறந்தவர் க்ஷத்திரியர், வீரர்; رع்ஞன் என்பது رع்ஞனுக்கு தலைவன், நாட்டை ஆளும் பெருமகன்.
சக்ரவர்த்தீ ஸார்வபௌமோ ந்ரு'போऽந்யோ மண்டலேஶ்வரஃ । மந்த்ரீ தீஸசிவோऽமாத்யோ மஹாமாத்ராஃ ப்ரதாநகாஃ ।। ௩௬௬.
சக்கரவர்த்தி என்பது எல்லாம் ஆளும் பேரரசர்; மற்றொரு رع்ஞன் என்பது ஒரு பகுதியின் தலைவன். அமைச்சர், புத்திசாலி ஆலோசகர், பிரதான அதிகாரி, முக்கிய அதிகாரிகள்.
த்ரஷ்டரி வ்யவஹாராணாம் ப்ராட்விவாகாऽக்ஷதர்ஶகௌ । பௌரிகஃ கநகாத்யக்ஷோऽதாத்யக்ஷாதிக்ரு'தௌ ஸமௌ ।। ௩௬௬.
வழக்குகளை தீர்க்கும் நீதிபதி, பிரதான நீதிபதி மற்றும் சூதாட்டத்தை பார்வையிடுபவர்; பொக்கிஷம் பார்த்து காப்பவர், பொன்னுக்குப் பொறுப்பாளர், இரண்டு முக்கிய அதிகாரிகள்.
அந்தஃபுரே த்வதிக்ரு'தஃ ஸ்யாதந்தர்வம்ஶிகோ ஜநஃ । ஸௌவிதல்லாஃ கஞ்சுகிநஃ ஸ்தாபத்யாஃ ஸௌவிதாஶ்ச தே ।। ௩௬௬.
அகிலத்தில் உள்ள அதிகாரி என்பது அந்த குடும்பத்தைச் சேர்ந்தவர்; காவலர்கள், அரண்மனைப் பணியாளர்கள், கட்டடக் கலைஞர்கள், உதவியாளர்கள் ஆகியோர்.
ஷண்டோ வர்ஷவரஸ்துல்யாஃ ஸேவகார்த்யநுஜீவிநஃ । விஷயாநந்தரோ ராஜா ஶத்ருமித்ரமதஃ பரம் ।। ௩௬௬.
ஒரு நபர் ஆண் தன்மை இல்லாதவர், ஒரு வருடம் ஆனவர், தன் லாபத்துக்காக பணிபுரிபவர் — இவர்கள் எல்லோரும் ஒரே மாதிரி. அரசர் நாட்டுக்குப் பிறகு முக்கியமானவர்; அதற்குப் பிறகு பகைவரும் நண்பரும்.
உதாஸீநஃ பரதரஃ பார்ஷ்ணிக்ராஹஸ்து ப்ரு'ஷ்டதஃ । சரஃ ஸ்பஶஃ ஸ்யாத்ப்ரணிதிருத்தரஃ கால ஆயதிஃ ।। ௩௬௬.
நடுநிலையாளர் இன்னும் தொலைவில் உள்ளவர்; பின்னால் தாக்குபவர் பின்புறம் இருப்பவர்; உளவாளி பார்த்துக்கொள்வவர், தகவல் தருபவர் மேலானவர்; காலம் என்பது எதிர்காலம்.
தத்காலஸ்து ததாத்வம் ஸ்யாதுதர்கஃ பலமுத்தரம் । அத்ரு'ஷ்டம் வஹ்நிதோயாதி த்ரு'ஷ்டம் ஸ்வபரசக்ரஜம் ।। ௩௬௬.
அந்தக் காலம் அந்த நேரத்துக்கே உரியது; அதன் விளைவு பின்னர் வரும்; காணாதது நெருப்பு அல்லது நீர் போன்றது; காணக்கூடியது தன் படையோ பிறர் படையோ மூலம் வரும்.
பத்ரகும்பஃ பூர்ணகும்போ ப்ரு'ங்காரஃ கநகாலுகா । ப்ரபிந்நோ கர்ஜிதோ மத்தோ வமதுஃ கரஶீகரஃ ।। ௩௬௬.
நல்ல குடம், நிரம்பிய குடம், நெருப்பு நிலை, பொன்னால் ஆன பாத்திரம், உடைந்தது, முழங்கும் ஒன்று, பித்தானது, வாந்தி எடுப்பது, கை வடிவமானது — இவை எல்லாம்.
ஸ்த்ரியாம் ஶ்ர்ரு'ணிஸ்த்வங்குஶோऽஸ்த்ரீ பரிஸ்தோமஃ குதோ த்வயோஃ । கர்ணீரதஃ ப்ரவஹணம் தோலா ப்ரேங்காதிகா ஸ்த்ரியாம் ।। ௩௬௬.
பெண்ணுக்காக: ஒரு அரிவாள், யானை ஒட்டும் கோல்; ஆணுக்காக: புகழ்ச்சி பாடல், ஒரு கம்பி; இருவருக்குமானவை: செவி, ரதம், வண்டி, ஊஞ்சல், பெண்ணுக்கான இதுபோன்றவை.
ஆதோரணா ஹஸ்திபகா ஹஸ்த்யாரோஹா நிஷாதிநஃ । படா யோதாஶ்ச யோத்தாரஃ கஞ்சுகோ வாரணோऽஸ்த்ரியாம் ।। ௩௬௬.
யானை மேய்ப்பவர், யானை பார்த்துக்கொள்வவர், யானை ஏறும் வீரன், வேட்டையாடுபவர், படைவீரர்கள், போராளிகள், போரிடுபவர், கவசம், பெண்ணுக்காக ஒரு கேடயம்.
ஶீர்ஷண்யஞ்ச ஶிரஸ்த்ரேऽத தநுத்ரம் வர்ம்ம தம்ஶநம் । ஆமுக்தஃ ப்ரதிமுக்தஶ்ச பிநத்தஶ்சாபிநத்தவத் ।। ௩௬௬.
தலைக்கவசம், தலைக்காக அணிவது, உடல் கவசம், கேடயம், முழுமையாக மூடியவர், பகுதி மூடியவர், கட்டப்பட்டவர், கட்டப்படாதவரைப் போல இருப்பவர்.
வ்யூஹஸ்து பலவிந்யாஸஶ்சக்ரஞ்சாநீகமஸ்த்ரியாம் । ஏகேபைகரதா த்ர்யஶ்வாஃ பத்திஃ வஞ்சபதாதிகாஃ ।। ௩௬௬.
படை அமைப்பு என்பது படை நிலைபாடு; சக்கரம், முன்னணி — பெண்ணுக்காக; ஒரு யானை, ஒரு ரதம், மூன்று குதிரைகள், காலாட்படை, ஏமாற்றும் காலாட்படையினர்.