அத்யாத்ராஹ்ந்யऽத பூர்வலஹ்நீத்யதௌ பூர்வோத்தரா பராத் । ததாऽதராந்யாந்யதரேதராத்பூர்வ்வோதுராதயஃ ।। ௩௬௧.
இன்று, நாளை, மறுநாள்; நேற்று, காலை, பிறகு; முன்னதாகவும், பின்னதாகவும், மேலானதும், கீழானதும், அடுத்தடுத்து வருபவை; அதுபோல், முன்பும், பின்பும், தொலைவிலும், ஆரம்பத்திலும் உள்ளவை.
உபயத்யுஶ்சோபயேத்யுஃ பரே த்வஹ்நி பரேத்யவி । ஹ்யோ கதேऽநாகதேऽஹ்நி ஸ்வஃ பரஶ்வஃ ஶ்வஃ பரேऽஹநி ।। ௩௬௧.
இரண்டு நாட்களும், அந்த இரண்டு நாட்களுக்கு அடுத்த நாள்; பிறகு வரும் நாள், அடுத்த நாள்; நேற்று, கடந்த நாள், இன்னும் வராத நாள்; நாளை மறுதினம், நாளை, அதற்கு அடுத்த நாள்.
ததா ததாநீம் யுகபதேகதா ஸர்வதா ஸதா । பதர்ஹி ஸம்ப்ரதீதாநீமதுநா ஸாம்ப்ரதந்ததா ।। ௩௬௧.
அப்போது, அந்த நேரத்தில், ஒரே நேரத்தில், ஒருசேர, எப்போதும், என்றும்; அந்தக் கணத்தில், இப்போது, இச்சமயம், இப்போதே, அதுபோலவே.
அக்நிருவாச ஆகாஶே த்ரிதிவே நாகோ லோகஸ்து புவநே ஜநே । பத்யே யஶஸி ச ஶலோகஃ ஶரே கட்கே ச ஸாயகஃ ।। ௩௬௨.
அக்னி சொன்னார்: வானில் 'ஆகாசம்', மூன்றாவது சொர்க்கத்தில் 'திரிதிவம்', உலகம் 'நாகம்', மக்களிடையே 'லோகம்'; பாடலில் 'பத்யம்', புகழில் 'யசஸ்', செய்யுளில் 'ச்லோகம்'; அம்பில் 'சரம்', வாளில் 'கட்கம்', ஆயுதத்தில் 'சாயகம்'.
ஆநகஃ படஹோ பேரீ கலங்கோऽங்காபவாதயோஃ । மாருதே வேதஸி வ்ரத்நே பும்ஸி கஃ கம் ஶிரோऽம்புநோஃ ।। ௩௬௨.
'ஆனகம்' என்பது ஒரு மிருதங்கம், 'படஹம்' என்பது பெரிய மிருதங்கம், 'பேரி' என்பது பெரிய பறை; 'களங்கம்' என்பது குறை, 'அங்கம்' என்பது அடையாளம்; காற்றில் 'மாருதம்'; துளையிடுதல் 'வேதனம்'; கஸ்திரிக்கப்பட்ட மாடு 'வ்ரத்னம்'; மனிதனில் 'க', நீரில் 'கம்', தலைவில் 'சிரம்'.
ஸ்யாத் புலாகஸ்துச்சதாந்யே ஸம்க்ஷேபே பக்தஸிக்தகே । மஹேந்த்ரகுக்குலூலூகவ்யாலக்ராஹிஷு கௌஶிகஃ ।। ௩௬௨.
'புலாகம்' என்பது வெறுமையான தானியம்; 'துச்சம்' என்பது மதிப்பில்லாத தானியம்; சுருக்கமாக 'சங்க்ஷேபம்'; உணவில் 'பக்தம்'; மாவில் 'சிக்தகம்'; மகேந்திரன், குங்கிலியம், ஆந்தை, பாம்பு, பிடிப்பவன் ஆகியோரிடையே 'கௌசிகம்' என்று அழைக்கப்படுகிறது.
ஶாலாவ்ரு'கௌ கபிஶ்வாநௌ மாநம் ஸ்யாந்மிதிஸாதநம் । ஸர்கஃ ஸ்வபாவநிர்மோக்ஷநிஶ்சயாத்யாயஸ்ரு'ஷ்டிஷு ।। ௩௬௨.
'சாலா' மற்றும் 'வ்ருக' இரண்டும் நரி; 'கபி' குரங்கு, 'சுவான' நாய்; 'மானம்' என்பது அளவு அல்லது அளவிடும் கருவி; 'சர்கம்' என்பது படைப்பு; 'சுவபாவம்' இயல்பு; 'நிர்மோக்ஷம்' விடுதலை; 'நிச்சயம்' உறுதி; 'அத்தியாயம்' அதிகாரம்; 'ஸ்ருஷ்டி' உருவாக்கம்.
யோகஃ ஸந்நஹநோபாயத்யாநஸங்கதியுக்திஷு । போகஃ ஸுகே ஸ்த்ர்யாதிப்ரு'தாவவ்ஜௌ ஶங்கநிஶாகரௌ ।। ௩௬௨.
'யோகம்' என்பது சேர்க்கை, கவசம், வழி, தியானம், தொடர்பு, முறைகள்; 'போகம்' என்பது அனுபவம், இன்பம், மனைவி முதலியவை; 'ப்ருத' என்பது ஊழியன்; 'அவ்ஜ' என்பது அன்னப்பறவை; 'சங்கம்' என்பது சங்கு; 'நிசாகரன்' என்பது சந்திரன்.
காகேபகண்டௌ கரடௌ துஶ்சர்மா ஶிபிவிஷ்டகஃ । ரிஷ்டம் க்ஷஏமாஶுபாபாவேஷ்வரிஷ்டே து ஶுபாऽஶுபே ।। ௩௬௨.
'காகம்' மற்றும் 'பகண்டம்' ஆகியவை காகம் மற்றும் விருச்சணங்கள்; 'கரடம்' என்பது குரங்கு; 'துஷ்சர்மன்' என்பது மோசமான தோல் உடையவன்; 'சிபிவிஷ்டகம்' என்பது குட்டநோய்; 'அரிஷ்டம்' என்பது தீமை; 'க்ஷேமம்' நன்மை; நல்லதும் கெட்டதும் இல்லாதபோது, 'அரிஷ்டம்' என்பது நல்லதும் கெட்டதுமான பொருள்.
வ்யுஷ்டிஃ பலே ஸம்ரு'த்தௌ ச த்ரு'ஷ்டிர்ஜ்ஞாநேऽக்ஷிண தர்ஶநே । நிஷ்டாநிஷ்பத்திநாஶாந்தாஃ காஷ்டோத்கர்ஷே ஸ்திதௌ திஶி ।। ௩௬௨.
'வ்யுஷ்டி' என்பது பழம் மற்றும் வளம்; 'த்ருஷ்டி' என்பது அறிவு, கண், பார்வை; 'நிஷ்டா' என்பது நிறைவு, அழிவு, அமைதி, மரம், உயர்வு, நிலை, திசை.
பூகோவாசஸ்த்விஃட²ா இலாஃ ப்ரகாஃட³ம் ப்ரு'ஶக்ரு'ச்ச்ரயோஃ । ப்ரு'ஶப்ரதிஜ்ஞயோர்வாஃட³ம் ஶக்தஸ்தூலௌ த்ரு'ஃட³ௌ த்ரிஷு ।। ௩௬௨.
'பூக' என்பது பேச்சு; 'வாக்' என்பதும் பேச்சு; 'இலா' என்பது பூமிகள்; 'பிரகார்ஹம்' என்பது ஆழம் அல்லது தீவிரம்; 'ப்ருஷம்' என்பது கடுமை அல்லது கஷ்டம்; 'ப்ருஷப்ரதிஞ்ஞை' என்பது வலிமையான வாக்குறுதி; 'வார்ஹம்' என்பது வலிமை; 'சக்த' என்பது பலம்; 'ஸ்தூலம்' என்பது பெரிது; 'த்ருடம்' என்பது உறுதி; இவை மூன்று இடங்களிலும் பயன்படுத்தப்படுகின்றன.
விந்யஸ்தஸம்ஹதௌ வ்யூஃட³ௌ க்ரு'ஷ்ணோ வ்யாஸேऽர்ஜ்ஜுநே ஹரௌ । பணோ த்யதாதிஷூத்ஸ்ரு'ஷ்டே ப்ரு'தௌ மூல்யே தநऽபி ச ।। ௩௬௨.
'வின்யஸ்தம்' என்பது ஒழுங்குபடுத்தல்; 'ஸம்ஹதம்' என்பது சேர்க்கை; 'வ்யூகம்' என்பது படை வரிசை; 'கிருஷ்ணன்' என்பது வியாசர்; 'அர்ஜுனன்' என்பது அர்ஜுனன்; 'ஹரன்' என்பது சிவன்; 'பணம்' என்பது சூதாட்டத்தில் பந்தயம்; 'உத்சிருஷ்டம்' என்பது விடுதல்; 'ப்ருதம்' என்பது விலை; 'தனம்' என்பது செல்வம்.
மௌர்வ்யாம் த்ர்வ்யாஶ்ரிதே ஸ்த்வஶுக்தஸந்த்யாதிகே குணஃ । ஶ்ரேஷ்டேऽதிபே க்ராமணீஃ ஸ்யாத் ஜுகுப்ஸாகருணே க்ரு'ணோ ।। ௩௬௨.
'மௌர்வி' என்பது வில்லின் நூல்; 'த்ரவ்யம்' என்பது பொருள்; 'அசுக்தம்' என்பது புளிக்காதது; 'சந்த்யா' என்பது சந்திரோதயம் போன்றவை; 'குணம்' என்பது பண்பு; 'ஸ்ரேஷ்டம்' என்பது சிறந்தது; 'அதிபதி' என்பது தலைவன்; 'கிராமணி' என்பது ஊர்தலைவர்; 'ஜுகுப்ஸா' என்பது வெறுப்பு; 'கருணை' என்பது இரக்கம்; 'க்ருணை' என்பதும் இரக்கமே.
த்ரு'ஷ்ணா ஸ்ப்ரு'ஹாபிபாஸே த்வே விபணிஃ ஸ்யாத்வணிக்பதே । விஷாபிஸரலோஹேஷு தீக்ஷ்ணம் க்லீவே கரே த்ரிஷு ।। ௩௬௨.
'த்ருஷ்ணை' என்பது தாகம்; 'ஸ்ப்ருஹை' என்பது ஆசை; 'பிபாசை' என்பதும் தாகம்; 'விபணி' என்பது சந்தை; 'வணிகபாதை' என்பது வணிகர்களுக்கான பாதை; விஷத்தில் 'விஷம்'; இரும்பில் 'அபிசாரம்'; கூர்மையில் 'தீக்ஷணம்'; நபுஂசகனில் 'க்லீவம்'; கழுதையில் 'கரம்'; இவை மூன்று இடங்களிலும் பயன்படுத்தப்படுகின்றன.
ப்ரமாணம் ஹேதுமர்ய்யாதாஶாஸ்த்ரேயத்தாப்ரமாத்ரு'ஷு । கரணம் க்ஷேத்ரகாத்ராதாவீரிணம் ஶூந்யமூபரம் ।। ௩௬௨.
'பிரமாணம்' என்பது அளவு, காரணம், எல்லை, ஆணை, பரப்பு, அளவிடுபவர்; 'கரணம்' என்பது கருவி, நிலம், உடல் முதலியவை; 'ஈரிணம்' என்பது பாலைவனம், வெறுமை, மேல்.
யந்தா ஹஸ்திபகே ஸூதே வஹ்நிஜ்வாலா ச ஹேதயஃ । ஶ்ருதம் ஶாஸ்த்ராவத்ரு'தயோர்யுகபர்ய்யாப்தயோஃ க்ரு'தம் ।। ௩௬௨.
'யந்தா' என்பது யானைபாகன்; 'ஹஸ்திபக' என்பதும் யானைபாகன்; 'சூதன்' என்பது ரதசாரதி; 'வஹ்னி' என்பது நெருப்பு; 'ஜ்வாலா' என்பது அலை; 'ஹேது' என்பது காரணம்; 'ச்ருதம்' என்பது கேட்டது; 'சாஸ்திரம்' என்பது நூல்; 'அவத்ருதம்' என்பது உறுதி; 'யுகம்' என்பது ஜோடி; 'பர்யாப்தம்' என்பது போதுமானது; 'க்ருதம்' என்பது செய்தது.
க்யாதே ஹ்ரு'ஷ்டே ப்ரதீதோऽபிஜாதஸ்து குலஜே புதே । விவிக்தௌ பூதவிஜநௌ மூர்ச்சிதௌ மூஃட³ஸோச்ச்ரயௌ ।। ௩௬௨.
அர்தோऽபிதேயரைவஸ்துப்ரயோஜநநிவத்திஷு । நிதாநாகமயோஸ்தீர்தம்ரு'ஷிஜுஷ்டஜலே குரௌ ।। ௩௬௨.
'அர்த்தம்' என்பது பொருள்; 'அபிதேய' என்பது குறிப்பிடப்படுவது; 'ரைவம்' என்பது நோக்கம்; 'ப்ரயோஜனம்' என்பது காரணம்; 'நிவத்தி' என்பது நிறைவு; 'நிதானம்' என்பது காரணம்; 'ஆகமம்' என்பது மரபு; 'தீர்த்தம்' என்பது புனித இடம்; 'ரிஷி' என்பது முனிவர்; 'ஜுஷ்டம்' என்பது விரும்பப்பட்டது; 'ஜலம்' என்பது நீர்; 'குரு' என்பது ஆசான்.
ப்ராதாந்யே ராஜலிங்கே ச வ்ரு'ஷாங்கே ககுதாऽஸ்த்ரியாம் । ஸ்த்ரீ ஸம்பிஜ்ஜ்ஞாநஸம்பாஷாக்ரியாகாராஜிநாமஸு ।। ௩௬௨.
முக்கியத்துவம், அரசின் அடையாளங்கள், காளையின் குறிகள், பசுவின் கொம்பு ஆகியவற்றில், பெண் தனது அறிவு, பேச்சு, செயல், பெயர்கள் மூலம் அறியப்படுகிறாள்.
தர்ம்மே ரஹஸ்யுபநிஷத் ஸ்யாத்ரு'தௌ வத்ஸரே ஶரத் । பதம் வ்யவஸிதித்ராணஸ்தாநலக்ஷ்மாங்க்ரிவஸ்துஷு ।। ௩௬௨.
தர்மம், ரகசியம், உபநிஷத்து, ஒழுங்கு, ஆண்டு, சரத்காலம் ஆகியவற்றில், தீர்மானம், பாதுகாப்பு, பாதத்தின் நன்மை மற்றும் பொருட்களில் அடையாளம் காணப்படுகிறது.
த்ரிஷ்விஷ்டமதுரௌ ஸ்வாதூ ம்ரு'தூ சாதீக்ஷ்ணகோமலௌ । ஸத்யே ஸாதௌ வித்யமாநே ப்ரஶஸ்தேऽப்யர்ஹிதே ச ஸத் ।।௩௬௨.
மூன்றில், இனிமை, சுவை, மென்மை, கூர்மை, நுட்பம் ஆகியவை இருக்கின்றன; உண்மை, நற்குணம், இருப்பது, புகழ், தகுதி ஆகியவற்றில் சாராம்சம் உள்ளது.
விதிர்விதாநே தைவேऽபி ப்ரணிதிஃ ப்ரார்தநே சரே । வதூர்ஜாயா ஸ்நுஷா ஸ்த்ரீ ச ஸுதாலேபோऽம்ரு'தம் ஸ்நுஹீ ।। ௩௬௨.
விதி, அதன் நடைமுறை, தெய்வீக விஷயங்களிலும் கவனம், வேண்டுதல் ஆகியவை நடைமுறையில் உள்ளன; மனைவி, துணை, மருமகள், பெண், தேன், சுண்ணாம்பு சாறு ஆகியவை அமிர்தம் போன்றவை.
ஸ்ப்ரு'ஹா ஸம்ப்ரத்யயஃ ஶ்ரத்தா பணிடதம்மந்யகர்வ்விதௌ । ப்ரஹ்மபந்துரதிக்ஷேபே பாநூரஶ்மிதிவாகரௌ ।। ௩௬௨.
ஆசை, நம்பிக்கை, விசுவாசம், மிகுந்த அறிவு, மனக்கொக்கை; பிராமண உறவினருக்கு அவமதிப்பு, சூரியன், அதன் கதிர்கள், பகலை உருவாக்குபவன்.
த்காலாணௌ ஶைலபாஷாணௌ மூர்கநீசௌ ப்ரு'தக்ஜநௌ । தருஶைலௌ ஶிகரிணௌ தநுஸ்த்வக்தேஹயோரபி ।। ௩௬௨.
இரண்டு காலங்கள், இரண்டு கற்கள், முட்டாளும் தாழ்ந்தவரும், வெவ்வேறு இருவரும்; மரமும் மலைவும், சிகரமும் உச்சியும், உடல்களிலும் தோலும் உள்ளன.
ஆத்மா யத்நோ த்ரு'திர்புத்திஃ ஸ்வபாவோ ப்ரஹ்ம வர்ஷ்ம ச । உத்தாநம் பௌருஷே தந்த்ரே வ்யுத்தாநம் ப்ரதிரோதநே ।। ௩௬௨.
ஆன்மா, முயற்சி, உறுதி, அறிவு, இயல்பு, பரமம், உயரம்; செயலில் எழுதல், எதிர்ப்பில் எழுதல் ஆகியவை உள்ளன.
நிர்ய்யாதநம் வைரஶுத்தௌ தாநே ந்யாஸார்பணேऽபி ச । வ்யஸநம் விபதி ப்ரம்ஶே தோஷே காமஜகோபஜே ।। ௩௬௨.
பகைமை நீக்கம், தானம், அர்ப்பணம், ஒப்படைப்பு ஆகியவற்றில் விலகுதல்; துன்பம், தோல்வி, குறை, ஆசை மற்றும் கோபத்தால் உண்டாகும் தவறு.
ம்ரு'கயாக்ஷோ திவாஸ்வப்நஃ பரிவாதஃ ஸ்த்ரியோ மதஃ । தௌர்ய்யத்ரிகம் வ்ரு'தாட்யா ச காமஜோ தஶகோ கணஃ ।। ௩௬௨.
வேட்டையாடல், சூதாட்டம், பகல் கனவு, பழி கூறுதல், பெண்கள், மது; மூன்று வகை கலைகள், பயனில்லாத அலைச்சல், ஆசையால் உண்டாகும் பத்து வகை குழு.
பைஶூந்யம் ஸாஹஸம் த்ரோஹ ஈர்ஷ்யாஸூயார்ததூஷணம் । வாக்தண்டஶ்சைவ பாருஷ்யம் க்ரோதஜோऽபி கணோऽஷ்டகஃ ।। ௩௬௨.
பழிச்சொல், வன்முறை, துரோகம், பொறாமை, ஈர்ப்பு, செல்வம் கெடுதல்; கடுமையான சொல், கொடுமை, கோபத்தால் உண்டாகும் எட்டு வகை குழு.
அகர்ம்மகுஹ்யே கௌபீநம் மைதுநம் ஸங்கதௌ ரதௌ । ப்ரதாநம் பரமார்தா தீஃ ப்ரஜ்ஞாநம் புத்திசிஹ்நயோஃ ।। ௩௬௨.
செயல் இல்லாமை, இரகசியம், குறை உடை, இணைவு, இன்பத்தில் சேர்க்கை; முக்கியம், பரமார்த்தம், அறிவு, ஞானத்தின் அடையாளங்கள்.
க்ரந்தநே ரோதநாஹ்வாநே வஷ்ம தேஹப்ரமாணயோஃ । ஆராதநம் ஸாதநே ஸ்யாதவாப்தௌ தோஷணேऽபி ச ।। ௩௬௨.
அழுகை, அழைப்பும், உடல் அளவை; வழிபாடு சாதனையில், பெறுதலில் திருப்தி.
'க்யாதம்' என்பது புகழ்; 'ஹிருஷ்டம்' என்பது மகிழ்ச்சி; 'ப்ரதீதம்' என்பது நம்பிக்கை; 'அபிஜாதம்' என்பது உயர்ந்த பிறப்பு; 'குலஜன்' என்பது நல்ல குடும்பம்; 'புத்தன்' என்பது அறிவாளர்; 'விவிக்தம்' என்பது தனிமை; 'பூதம்' என்பது தூய்மை; 'விஜனம்' என்பது வெறுமை; 'மூர்ச்சிதம்' என்பது உணர்விழப்பு; 'மூர்க்கன்' என்பது முட்டாள்; 'உச்ச்ரயம்' என்பது ஆதாரம்.