அக்நிபுராணம்

ராஜ்ஞஃ புமாந் ராஜபுமாந் ஷஷ்டீ வ்ரு'க்ஷபலம் ததா । ஸப்தமீ சாக்ஷஶௌண்டோऽயமஹிதோ நஞ்‌ஸமாஸகஃ ।। ௩௫௫.

அரசனுடைய மனிதன், அரச மனிதன், ஆறாம் வேற்றுமை; மரத்தின் பழம் அதுபோல; ஏழாம் வேற்றுமை 'ஆக்ஷசௌண்ட' என்றும், 'அமஹித' என்பது எதிர்மறை சமாஸம்.

கர்மதாரயஃ ஸப்ததா நீலோத்பலமுகாஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ । விஶேஷணபூர்வ்வபதோ விஶேஷ்யோத்தரதஸ்ததா ।। ௩௫௫.

கர்மதாரய சமாஸம் ஏழு வகை, 'நீலோத்தலம் முகம்' போன்றவை; விசேஷணமான சொல் முதலில், விசேஷ்யமான சொல் பின்பு வரும்.

வையாகரணகஸூசிஃ ஶீதோஷ்ணம் த்விபதம் ஶுபம் । உபமாநபூர்வபதஃ ஶங்கபாண்டர இத்யபி ।। ௩௫௫.

வ்யாகரணஞர் நக சூசி, 'சூடானது-குளிரானது', இரு கால்கள், மங்களம்; ஒப்புமை சொல் முதலில், 'சங்கு போல் வெண்மை' போன்றவை.

உபமாநோத்தரபதஃ புருஷவ்யாக்ர இத்யபி । ஸம்பாவநாபூர்வபதோ குணவ்ரு'த்திரிதீத்ரு'ஶம் ।। ௩௫௫.

உபமானத்தில் பின்வரும் சொல்லாக 'மக்களில் புலி' என்று கூறுவது போல, முன்னதாக மதிப்பீட்டுக்காக வரும் சொல் 'குணங்கள் அதிகரித்தல்' என்று அழைக்கப்படுகிறது.

குண இதி வ்ரு'த்திர்வாச்யா ஸுஹ்ரு'தேவ ஸுபந்துகஃ । ஸவதாரணபூர்வபதோ பஹுவ்ரீஹிஶ்ச ஸப்ததா ।। ௩௫௫.

'குணம்' என்றால் அதிகரிப்பு என்று பொருள்; நண்பன் அல்லது நெருங்கிய உறவினர் என்பதுபோல். முன்னதாக வருவது குறிப்பாக இருந்தால், அந்த வகை சமாஸம் ஏழு வகைப்படும்.

த்விபதஶ்ச பஹுவ்ரீஹிராரூஃட³பவநோ நரஃ । அர்ச்சிதாஶேஷபூர்வ்வோऽயம் பஹ்வங்‌க்ரிஃ பரிகீர்த்திதஃ ।। ௩௫௫.

இரண்டு கால்கள் கொண்ட சமாஸம் 'வீட்டிற்குள் ஏறிய மனிதன்' என்பதுபோல். 'அனைவராலும் மதிக்கப்பட்டவன்' என்று முன்னதாக வந்தால், அது 'பல அங்கங்கள் உடையவன்' என்று அழைக்கப்படுகிறது.

ஏதே விப்ராஶ்சோபதஶாஃ ஸங்‌க்யோத்தரபதஸ்த்வயம் । ஸங்‌க்யோபயபதோ யத்வத்‌த்வித்ரா த்வ்யேகத்ரயோ நரஃ ।। ௩௫௫.

இந்த சமாஸங்கள், பிராமணர்களே, துணை சொற்கள் உடையவை. இதில் எண் பின்வரும் சொல்லாக வரும் சமாஸம், 'இருவர்', 'மூவர்', 'ஒருவர்' என்று மனிதர்களை குறிக்கும் போது பயன்படுத்தப்படுகிறது.

ஸஹபூர்ஷபதோऽயம் ஸ்யாத் ஸமூலோத்‌த்ரு'தகஸ்தருஃ । வ்யதிஹாரலக்ஷணார்தஃ கேஶாகேஶி நகாநகி ।। ௩௫௫.

'ஒன்றாக' என்ற முன்னதாக வரும் சொல்லுடன் அமைந்த சமாஸம் 'வேர் உடன் பிடுங்கப்பட்ட மரம்' என்பதுபோல். மாற்றம் குறிக்கும் பொருளில், 'முடி-முடி', 'நகம்-நகம்' என்று கூறப்படுகிறது.

திக்லக்ஷ்யா ஸ்யாத்தக்ஷிணபூர்வ்வா த்விகுராபாஷிதோ த்விதா । ஏகவத்பாவி த்விஶ்ர்ரு'ங்கம் பஞ்சமூலீ த்வநேகதா ।। ௩௫௫.

திசையை குறிக்கும் சமாஸம் 'கிழக்கு-தெற்கு' என்பதுபோல். இருமுறை கூறப்படும் சமாஸம் 'இரண்டு கொம்பு', 'ஐந்து வேர்', அதுபோல் 'பல' என்றும் கூறப்படுகிறது.

த்வந்த்வஃ ஸமாஸோ த்விவிகதோ ஹீதரேதரயோககஃ । ருத்ரவிஷ்ணூ ஸமாஹாரோ பேரீபடஹமீத்ரு'ஶம் ।। ௩௫௫.

இரட்டை சமாஸம் என்பது இருவரை இணைக்கும் சமாஸம்; 'ருத்ரன் மற்றும் விஷ்ணு', 'பெரிய மிருதங்கம் மற்றும் சின்ன மிருதங்கம்' போன்றவை இதில் அடங்கும்.

த்விதாக்யாதோऽவ்யயீபாவோ நாமபூர்வபதோ யதா । ஶாகஸ்ய மாத்ரா ஶாகப்ரதி யதாऽவ்யயபூர்வ்யகஃ ।। ௩௫௫.

'இருமுறை' என்று அழைக்கப்படும் சமாஸம் அவ்யயீபாவம்; இதில் முன்னதாக வரும் சொல் பெயர்ச்சொல். 'காய்களின் அளவு', 'காயைச் சார்ந்தது' போன்றவை, முன்னதாக அவ்யயம் வந்தால் அவ்வாறு கூறப்படுகிறது.

உபகும்பஞ்சோபரத்யம் ப்ராதாந்யேந சதுர்விம்தஃ । உத்தரபதார்தமுக்யோ த்வந்த்வஶ்சோபயமுக்யகஃ ௩௫௫.

உபகும்பம், உபரத்யம் ஆகியவை நான்கு முக்கிய வகைகளில் உள்ளன; பின்வரும் சொல் முக்கியமான பொருளை தரும். இரட்டை சமாஸத்தில் இரண்டும் முக்கியமானவை.

ஸ்கந்த உவாச தத்திதம் த்ரிவிதம் வக்ஷ்யே ஸாமாந்யவ்ரு'த்திரீத்ரு'ஶீ । ல வ்யம்ஸலோ வத்ஸலஃ ஸ்யாதிலசி ஸ்யாத்தூ பேநிலம் ।। ௩௫௬.

ஸ்கந்தன் கூறினான்: ததிதம் மூன்று வகை என்று விளக்குகிறேன்; பொதுவாக, 'லவ்யம்சல' என்பது பாசமுள்ளவன் என்று பொருள்; 'இலச்' பிரத்தியுடன் 'பேனிலம்' என்பது நுரைபோன்றது என்று அர்த்தம்.

லோமஶஃ ஸே பாமநோ நே இலசி ஸ்யாத்து பிச்சிலம் । அணி ப்ராஜ்ஞ ஆர்ச்சகஃ ஸ்யாத் தந்தாதுரசி தந்துரஃ ।। ௩௫௬.

'லோமஷ' என்பது முடி உடையவன், 'பாமன' என்பது முடி இல்லாதவன்; 'இலச்' பிரத்தியுடன் 'பிச்சிலம்' என்பது ஒட்டும் தன்மை உடையது. 'அணி' பிரத்தியுடன் 'பிராஜ்ஞ' என்பது அறிவாளி, 'ஆர்ச்சக' என்பது வழிபடுவோர்; 'துரசி' பிரத்தியுடன் 'தந்துர' என்பது பற்கள் உடையவன்.

ரே ஸ்யாம்மதுரம் ஸுஶிரம் ரே ஸ்யாத் கேஶர ஈத்ரு'ஶஃ । ஹிரண்யம் யே மாலவோ வே வலசி ஸ்யாத்ரஜஸ்வலஃ ।। ௩௫௬.

'ரே' பிரத்தியுடன் 'மதுரம்' என்பது இனிப்பு, 'சுஷிரம்' என்பது காலியானது; 'ரே' பிரத்தியுடன் 'கேசரம்' என்பது பூவின் முடி போன்றது. 'ஹிரண்யம்' என்பது தங்கம், 'மாலவ' என்பது மாலவ நாட்டைச் சேர்ந்தவன்; 'வலசி' பிரத்தியுடன் 'ரஜஸ்வல' என்பது தூசி நிறைந்தது.

இநோ தநோ கரீ ஹஸ்தீ தநிகம் டிகநோரிதம் । பயஸ்வீ விநி மாயாவீ ஊர்ணாயுர்யுசி ஈரிதம் ।। ௩௫௬.

'இனோ' பிரத்தியுடன் 'தனோ' என்பது செல்வம் உடையவன், 'கரி' என்பது யானை; 'தனிக' என்பது பணக்காரன், 'டிகனோறிதம்' என்பது குறி வைத்தது. 'பயஸ்வி' என்பது பாலை உடையவன், 'வினிமாயாவி' என்பது மாயை காட்டுபவர்; 'ஊர்ணாயுர்' என்பது கம்பளி உடையவன், 'யுசி' என்பது கூறப்பட்டது என்று அர்த்தம்.

வாக்மீ மிநி ஆலசி ஸ்யாத்வாசாலஶ்சாடசீரிதம் । பலிநோ வர்ஹிணஃ கேகீ வ்ரு'ந்தாரகஸ்தயா கநி ।। ௩௫௬.

'வாக்மி' என்பது நன்றாக பேசுபவர், 'மினி' பிரத்தியுடன்; 'ஆலசி' பிரத்தியுடன் 'வாசால' என்பது அதிகம் பேசுபவர், 'சாட்டசீரிதம்' என்பது பாசமுடன் பேசுபவர். 'பலின' என்பது பழம் தரும், 'வர்ஹிண' என்பது மயில், 'கேகி' என்பது மயில், 'வ்ரிந்தாரக' என்பது குழுவைச் சேர்ந்தவன், 'கனி' என்பது சிறியது.

ஆலுசி ஶீதந்ந ஸஹதே ஶீதாலுஃ ஶ்வாலுரீத்ரு'ஶஃ । ஹிமாலுராலுசி ஸ்யாச்ச ஹிமம் ந ஸஹதே ததா ।। ௩௫௬.

'ஆலுசி' பிரத்தியுடன் 'சீதன்ன' என்பது குளிரை தாங்க முடியாதவன், 'சீதாலு' என்பது குளிரை தாங்கும், 'ச்வாலுர்' என்பது நாய் போன்றவன். 'ஹிமாலுர்' என்பது பனியை தாங்க முடியாதவன் என்றும் பொருள்.

ரூபம் வாதாதுலசி ஸ்யாத் வாதுலஶ்சாநபத்யகே । வாஶிஷ்டஃ கௌரவோ வாஸஃ பாஞ்சாலஃ ஸோஸ்ய வாஸகஃ ।। ௩௫௬.

'ரூபம்' என்ற சொல்லுடன் 'வாதாதுலசி' பிரத்தியுடன் வந்தால் காற்றால் பாதிக்கப்பட்டது என்று அர்த்தம்; 'வாதுல' என்பது காற்று நிறைந்தது, 'அநபத்யகே' என்பது பிள்ளை இல்லாதவன். 'வாசிஷ்ட' என்பது வசிஷ்டரின் வம்சம், 'கௌரவ' என்பது குருவின் வம்சம், 'வாச' என்பது வாசம், 'பாஞ்சால' என்பது பாஞ்சால நாட்டைச் சேர்ந்தவன், 'வாசக' என்பது குடியிருப்பவர்.

தத்ர வாஸோ மாதுரஃ ஸ்யாத்வேத்த்யதீதே ச சாந்த்ரகஃ । வ்யுத்‌க்ரமம் வேத்தி க்ரமகஃ நரஶ்சக்ராம கௌஶகஃ ।। ௩௫௬.

அங்கே 'வாசோ' என்பது மதுரையைச் சேர்ந்தவன், 'மாதுர' என்பது மதுராபுரத்தைச் சேர்ந்தவன்; 'வெட்டி' என்பது அறிவது, 'அதீதே' என்பது படிப்பது, 'சாந்திரக' என்பது சந்திரனைச் சார்ந்தது. 'வ்யுத்க்ரமம்' என்பது வழிமாற்றம், 'க்ரமக' என்பது படி எடுப்பவர்; 'நர' என்பது மனிதன், 'சக்ராம' என்பது நகர்ந்தான், 'கௌசக' என்பது கோசலத்தைச் சேர்ந்தவன்.

ப்ரியங்கூநாம் பவம் க்ஷேத்ரம் ப்ரையங்கவீநகம் கஞி । மௌத்‌கீநம் ஸௌத்ரவீணஞ்ச வைதேஹஶ்சாநபத்யகே ।। ௩௫௬.

'ப்ரியங்கூ' என்பதிலிருந்து வந்தது 'ப்ரியங்குவின் நிலம்', 'ப்ரியங்குவைச் சேர்ந்தது', 'கணி' என்பது தோண்டுபவர். 'மௌத்கீனம்' என்பது மூத்கீனத்தைச் சேர்ந்தது, 'சௌத்ரவீணம்' என்பது சௌத்ரவத்தைச் சேர்ந்தது, 'வைதேஹ' என்பது வைதேஹ நாட்டைச் சேர்ந்தவன், 'அநபத்யகே' என்பது பிள்ளை இல்லாதவன்.

இஞி தாக்ஷிர்தாஶரதிஃ கசி நாராயணாதிகம் । ஆஶ்வாயநஃ ஸ்யாச்ச பஞி யசி கார்க்யஶ்ச வாத்ஸகஃ ।। ௩௫௬.

இஞ்சி என்றால் தக்ஷன், தாசரதி, சில நேரங்களில் நாராயணன் மற்றும் பிறர் என்பதாகும். ஆஷ்வாயனனை 'ப' எனக் குறிக்கின்றது, கார்க்யனை 'வாத்சகன்' என அழைக்கின்றது.

டகி ஸ்யாத்வைநதேயாதிஶ்சாடகேரஸ்ததைரகி । ட்ரகி கௌதேரகோ ரூபம் கௌவாரஶ்சாரகீரிதம் ।। ௩௫௬.

டகி என்றால் வைநதேயன் மற்றும் பிறர்; சாடகேரர், ஐரகி என்பவர்களும் இதில் அடங்குவர். ட்ரகி என்பது கவுதேரகனை குறிக்கும், கவுவரா என்பது ஆரகீரிதம் என அழைக்கப்படுகிறது.

க்ஷத்ரியோ கே குலீநஃ கே ண்யே கௌரவ்யாதயஃ ஸ்ம்ரு'தாஃ । யதி மூர்த்தந்யமுக்யாதிஃ ஸுகந்திரிதி ரூபகம் ।। ௩௫௬.

க்ஷத்திரியர் 'கே' எனக் குறிக்கப்படுவர், குலீனன் 'கே' எனவும், 'ண்யே' என்பது கௌரவாதி வம்சங்களைச் சொல்கிறது. யதி என்றால் தலைமை ஆசாரியர், சுகந்தி என்பது ஒரு வடிவம்.

தாரகாதிப்ய இதசி நபஸ்தாரகிதாதயஃ । அநஙி ஸ்யாச்ச குண்டாத்நீ புஷ்பதந்வஸுதநவநீ ।। ௩௫௬.

தாரகன் முதலானவர்களிலிருந்து 'இடசி' என்றால் விண்மீன்கள் போன்ற ஆகாயப் பொருள்கள். 'அனங்கி' என்பது குண்டம், த்னி, புஷ்பதனு, சுதன்வன், வனி ஆகியவற்றைக் குறிக்கும்.

சஞ்சுபி வித்தசஞ்சுஃ ஸ்யாத்வித்தமஸ்ய ச ஶப்தகே । சணபி ஸ்யாத் கேஶசணஃ ரூபே ஸ்யாத் படரூபகம் ।। ௩௫௬.

சஞ்சுபி என்றால் 'செல்வம் வாயுள்ளவன்', விட்டசஞ்சு என்பது செல்வத்தைச் சொல்வது. சணபி என்பது 'முடி சணன்', படரூபகம் என்பது ஒரு வடிவம்.

ஈயஸௌ ச படீயாந் ஸ்யாத் தரப்யக்ஷதராதிகம் । பசதிதராஞ்ச தரபி தமப்யடதிதமாமபி ।। ௩௫௬.

ஈயசு என்பது 'மேலும்', படீயான் என்பது 'மிகவும்' என்பதைக் குறிக்கும்; தரப்யக்ஷம் போன்ற சொற்கள் அதிகரிப்பைச் சொல்வன. பசதிதரான், தரபி, தமப்யடதிதமாம் என்பனவும் பயன்படுத்தப்படுகின்றன.

ம்ரு'த்வீதமா கல்பபி ஸ்யாதிந்த்ரகல்போऽர்ககல்பகஃ । ராஜதேஶீயோ தேஶீயே தேஶ்யே தேஶ்யாதிரூபகம் ।। ௩௫௬.

ம்ருத்வீதமா, கல்பபி என்பவை ஒப்புமையைச் சொல்வன, உதாரணமாக 'இந்திரனைப்போல்', 'சூரியனைப்போல்' என்பதுபோல். ராஜதேசீய, தேசீய, தேச்யம் போன்ற சொற்கள் ஒரு பகுதியைச் சேர்ந்ததாகக் குறிக்கும்.

படுஜாதீயோ ஜாதீயே ஜாநுமாத்ரஞ்ச மாத்ரசி । ஊருத்வயஸோ த்வயஸசி ஊருதக்நஞ்ச தக்நசி ।। ௩௫௬.

படுஜாதீயன் என்பது படு வகுப்பைச் சேர்ந்தவன், ஜாதீயன் என்பது சாதியைச் சேர்ந்தவன், ஜானுமாத்திரம் என்பது முழங்கால் அளவு, மாத்ரசி என்பது அளவைச் சொல்வது. ஊருத்வயசன் என்பது இரு தொடைகளையும், த்வயசசி என்பது இரண்டையும், ஊருதக்னன் என்பது தொடை அளவு, தக்னசி என்பது பரப்பைச் சொல்வது.