அக்நிபுராணம்

லலிதஞ்சேதி விஜ்ஞேயம் த்ரயோதஶவிதம் ஶிரஃ । ப்ரூகர்ம்ம ஸப்ததா ஜ்ஞேயம் பாதநம் ப்ரூகுடீமுகம் ।। ௩௪௧.

இவ்வாறு, தலைக்கு பதின்மூன்று வகையான அசைவுகள் உள்ளன என்று அறிய வேண்டும்; புருவத்தின் செயல்கள் ஏழு வகை, அதில் கீழே இறக்குதல், கோபம் காட்டுதல் போன்றவை அடங்கும்.

த்ரு'ஷ்டிஸ்த்ரிதா ரஸஸ்தாயிஸஞ்சாரிப்ரதிபந்தநா । ஷட்‌த்ரிம்ஶத்‌பேதவிதுரா ரஸஜா தத்ர சாஷ்டதா ।। ௩௪௧.

கண் பார்வை மூன்று வகை: நிலையான உணர்ச்சி, அசையும் உணர்ச்சி, தடையுள்ள உணர்ச்சி. உணர்ச்சியால் வரும் வெளிப்பாடுகள் முப்பத்தாறு வகை; அதிலிருந்து எட்டு வகை உருவாகின்றன.

நவதா தாரகாகர்ம்ம ப்ரமணஞ்சலநாதிகம் । ஷோஃட³ா ச நாஸிகா ஜ்ஞேயா நிஶ்வாஸோ நவதா மதஃ ।। ௩௪௧.

கண்ணின் மாணிக்கம் ஒன்பது வகை, அதில் சுழலும் அசைவு, நகர்தல் போன்றவை அடங்கும்; மூக்கு பதினாறு வகை, மூச்சு விடுதல் ஒன்பது வகை என்று கூறப்படுகிறது.

ஷோடௌஷ்டகர்ம்மகம் பாபம் ஸப்ததா சிவுகக்ரியா । கலுஷாதிமுகம் ஷோஃட³ா க்ரீவா நவவிதா ஸ்ம்ரு'தா ।। ௩௪௧.

உதடுகளின் செயல் ஆறு வகை, நாக்கின் அசைவு ஏழு வகை; வாயின் செயல்கள், அசுத்தம் முதலாக, ஆறு வகை; கழுத்து ஒன்பது வகை என்று நினைவில் கொள்ளப்படுகிறது.

அஸம்யுதஃ ஸம்யுதஶ்ச பூம்நா ஹஸ்தஃ ப்ரமுச்யதே । பதாகஸ்த்ரிபதாகஶ்ச ததா வை கர்த்தரீமுகஃ ।। ௩௪௧.

கை இரு வகை: சேராதது, சேர்ந்தது, பல வடிவங்களில் காணப்படுகிறது; பட்டாகை, திரிபட்டாகை, மற்றும் கர்த்தரிமுகம் ஆகியவை உள்ளன.

அர்த்தசந்த்ரோத்கராலஶ்ச ஶுக்துண்டஸ்ததைவ ச । முஷ்டிஶ்ச ஶிகரஶ்சைவ கபித்தஃ கேடகாமுகஃ ।। ௩௪௧.

அர்த்தசந்திரம், உத்தராளம், சுகதுண்டம், முட்டி, சிகரம், கபித்தம், கேட்டகாமுகம் ஆகியவை உள்ளன.

ஸூச்யாஸ்யஃ பத்மகோஷோ ஹி ஶிராஃ ஸம்ரு'கஶீர்ஷகாஃ । காம்மூலகாலபத்மௌ ச சதுரப்ரமரௌ ததா ।। ௩௪௧.

சூசியாசியம், பத்மகோஷம், சிரா, மிருகசீர்ஷம்; காம்மூலம், ஆலபத்மம், நான்கு ப்ரமரம் ஆகியவை உள்ளன.

ஹம்ஸாஸ்யஹம்ஸபக்ஷௌ ச ஸந்தம்ஶமுகுலௌ ததா । உர்ணநாபஸ்தாத்ரசூடஶ்சதுர்விம்ஶதிரித்யமீ ।। ௩௪௧.

ஹம்சாசியம், ஹம்சபக்ஷம், சந்தம், முகுலம்; ஊர்ணநாபம், தாற்றசூடம்—இவை இருபத்திநான்கு என எண்ணப்படுகின்றன.

அஸம்யுதகராஃ ப்ரோக்தாஃ ஸம்யுதாஸ்து த்ரயோதஶ । அஞ்ஜலிஶ்ச கபோதஶ்ச கர்கடஃ ஸ்வஸ்திகஸ்ததா ।। ௩௪௧.

இவை சேராத கைச்சைக்கள் என்று அழைக்கப்படுகின்றன; சேரும் கைச்சைக்கள் பதின்மூன்று: அஞ்சலி, கபோதம், கர்க்கடகம், சுவஸ்திகம்,

கடகோ வர்த்தமாநஶ்சாப்யஸங்கோ நிஷதஸ்ததா । தோலஃ புஷ்பபுடஶ்சைவ ததா மகர ஏவ ச ।। ௩௪௧.

கடகம், வர்த்தமானம், அசங்கம், நிஷதம்; தோலா, புஷ்பபுடம், மற்றும் மகரம் ஆகியவை உள்ளன.

கஜதந்தோ வஹிஸ்தம்போ வர்த்தமாநோऽபரே கராஃ । உரஃ பஞ்சவிதம் ஸ்யாத்து ஆபுக்நநர்த்தநாதிகம் ।। ௩௪௧.

கஜதந்தம், வஹிஸ்தம்பம், வர்த்தமானம்—இவை மற்ற கைச்சைக்கள்; மார்பு ஐந்து வகை: அணைதல், நடனம் போன்றவை அடங்கும்.

உதரந்துரதிக்ஷாமம் கண்டம் பூர்ணமிதி த்ரிதா । பார்ஶ்வயோஃ பஞ்சகர்ம்மாணி ஜங்காகர்ம ச பஞ்சவா ।। ௩௪௧.

வயிறு மூன்று வகை: உள்ளிழைந்தது, மெலிந்தது, நிறைந்தது; பக்கவாட்டில் ஐந்து செயல்கள், தொடையின் செயலும் ஐந்து வகை.

அக்நிருவாச ஆபிமுக்யந்நயந்நர்தாந்விஜ்ஞேயோऽபிநயோ புதைஃ । சதுர்த்தா ஸம்பவஃ ஸத்த்வாவாகங்காஹரணாஶ்ரயஃ ।। ௩௪௨.

அக்னி சொன்னார்: நேரடியாக பொருளை எடுத்துச் சொல்வதே அபிநயம் என்று அறிவாளிகள் அறிய வேண்டும்; அது நான்கு வகை: உணர்ச்சி, சொல், உடல், பொருள் எடுத்துக்கொள்வது என்பவை.

ஸ்தம்பாதிஃ ஸாத்த்விகோ வாகாரம்போ வாசிக ஆங்கிகஃ । ஶரீராரம்ப ஆஹார்ய்யோ புத்த்யாரம்பப்ரவ்ரு'த்தயஃ ।। ௩௪௨.

உணர்ச்சி சார்ந்தது அமைதியால் துவங்கும்; சொல் சார்ந்தது பேச்சால், உடல் சார்ந்தது உடல் அசைவால், ஆஹார்யம் புத்தி செயலால் துவங்கும்.

ரஸாதிவிநியோகோऽத கத்யதே ஹ்யபிமாநதஃ । தமந்தரேண ஸர்வ்வேஷாமபார்தைவ ஸ்வதந்த்ரதா ।। ௩௪௨.

உணர்ச்சி முதலியவற்றின் பயன்பாடு, அதனுடன் ஒருமை உணர்வோடு கூறப்படுகிறது; அது இல்லாமல் எல்லாவற்றின் தனித்தன்மை அர்த்தமற்றதாகும்.

ஸம்போகோ விப்ரலம்பஶ்ச ஶ்ர்ரு'ங்காரஃ ஸ சதுர்விதஃ । பூர்வ்வாநுராகமாநாக்யஃ ப்ரவாஸகருணாத்மகஃ ।। ௩௪௨.

சேர்க்கையும் பிரிவும் ஆகிய இரு வகைகளாகும் காதல் உணர்வு நான்கு விதமாகப் பிரிகிறது. முதலில் பழைய ஈர்ப்பு, இரண்டாவது ஆவல், மூன்றாவது எதிர்பார்ப்பு, நான்காவது பிரிவால் வரும் துயரம் என்பவை ஆகும்.

விப்ரலம்பாபிதாநோ யஃ ஶ்ர்ரு'ங்கார உபசீயதே । ஆலம்வநவிஶேஷைஶ்ச தத்விஶேஷைர்ந்நிரந்தரஃ ।। ௩௪௨.

பிரிவால் ஏற்படும் காதல் உணர்வு, பல்வேறு தனித்துவமான காரணிகளாலும் அவற்றின் சிறப்புகளாலும் தொடர்ந்து அதிகரிக்கிறது.

ஏதேப்யோऽந்யதரம் ஜாயமாநஸம்போகலக்ஷணம் । விவர்த்ததே சதுர்த்தைவ ந ச ப்ராகதிவர்த்ததே ।। ௩௪௨.

இவை எல்லாவற்றிலிருந்தும் சேர்க்கையின் தன்மை கொண்ட ஒன்று அல்லது மற்றொன்று தோன்றுகிறது; அது நான்கு வகைகளாக மாறுகிறது, வேறு விதமாக அது நடைபெறாது.

ஸ்த்ரீபும்ஸயோஸ்ததுதயஸ்தஸ்ய நிர்விர்த்திகாரதிஃ । நிகிலாஃ ஸாத்த்விகாஸ்தத்ர வைவர்ண்யப்ரலயௌ விநா ।। ௩௪௨.

பெண்-ஆண் இருவருக்கிடையே அந்த உணர்வு தோன்றினால், அது நிறைவைத் தருகிறது; அங்கு எல்லா சாந்தமான நிலைகளும் நிகழும், ஆனால் நிறமாற்றம் மற்றும் மயக்கம் தவிர.

தர்ம்மார்தகாமமோக்ஷைஶ்ச ஶ்ர்ரு'ங்கார உபசீயதே । ஆலம்வநவிஶேஷைஶ்ச தத்விஶேஷைர்ந்நிரந்தரஃ ।। ௩௪௨.

தர்மம், பொருள், ஆசை, விடுதலை ஆகியவற்றாலும், மேலும் பல்வேறு தனித்துவமான காரணிகளாலும் காதல் உணர்வு வளர்கிறது.

ஶ்ர்ரு'ங்காரம் த்விவிதம் வித்யாத்வாங்‌நேபத்யக்ரியாத்மகம் । ஹாஸஶ்சதுர்வ்விதோऽலக்ஷயதந்தஃ ஸ்மித இதீரிதஃ ।। ௩௪௨.

காதல் உணர்வு இரண்டு வகை: சொல்லிலும், ஆடையும் செயலும் சார்ந்ததாகவும். நகைச்சுவை நான்கு வகை: சிறு புன்னகை, மென்மையான சிரிப்பு, வெளிப்படையான சிரிப்பு, மிகுதியான சிரிப்பு என்று கூறப்படுகிறது.

கிஞ்சில்லக்ஷிததந்தாக்ரம் ஹஸிதம் புல்லலோசநம் । விஹஸிதம் ஸஸ்வநம் ஸ்யாஜ்ஜிஹ்மோபஹஸிதந்து தத் ।। ௩௪௨.

பற்கள் சிறிது தெரியும் புன்னகை 'ஸ்மிதம்' எனப்படும்; மலர்ந்த கண்களுடன் சிரிப்பது 'ஹஸிதம்'; ஒலி உடன் சிரிப்பது 'விஹஸிதம்'; வளைந்தோ அல்லது இகழும் சிரிப்பு 'உபஹஸிதம்' ஆகும்.

ஸஶப்தம் பாபஹஸிதமஶப்தமதிஹாஸிதம் । யஶ்சாஸௌ கருணோ நாம ஸ ரஸஸ்த்ரிவிதோ பவேத் ।। ௩௪௨.

ஒலியுடன் கூடிய பாவனை தவறான சிரிப்பு; ஒலி இல்லாத மிகுந்த சிரிப்பு. கருணை எனப்படும் உணர்வு மூன்று வகை கொண்டதாகும்.

தர்ம்மோபகாதஜஶ்சித்தவிலாஸஜநிதஸ்ததா । ஶோகஃ ஶோகாத்பவேத் ஸ்தாயீகஃ க்ரோதஃ ஸ்வேதோ ரோமாஞ்சவேபதுஃ ।। ௩௪௨.

தர்மம் அழிவதால் அல்லது மனத்தின் விளையாட்டால் துயரம் உண்டாகிறது; அந்த துயரிலிருந்து நிலையான உணர்வு, கோபம், வியர்வை, ரோமஞ்சம், நடுக்கம் ஆகியவை தோன்றும்.

அங்கநேபத்யவாக்யைஶ்ச ரௌத்ரோऽபி த்ரிவிதோ ரஸஃ । தஸ்ய நிர்வர்த்தகஃ க்ரோதஃ ஸ்வேதோ ரோமாஞ்சவேபதுஃ ।। ௩௪௨.

சைகை, ஆடை, சொற்கள் மூலமாகக் கோப உணர்வும் மூன்று வகையாகும்; அதற்குக் காரணம் கோபம், வியர்வை, ரோமஞ்சம், நடுக்கம் ஆகியவை.

தாநவீரோ தர்மவீரோ யுத்தவீர இதி த்ரயம் । வீரஸ்தஸ்ய ச நிஷ்பத்திஹேதுருத்ஸாஹ இஷ்யதே ।। ௩௪௨.

தானவீரர், தர்மவீரர், யுத்தவீரர் என்று மூன்று வகை வீர உணர்வு உள்ளது; அதற்குக் காரணம் உற்சாகம் எனக் கருதப்படுகிறது.

ஆரம்பேஷு பவேத்யத்ர வீரமேவாநுவர்த்ததே । பயாநகோ நாம ரஸஸ்தஸ்ய நிர்வர்தகம் பயம் ।। ௩௪௨.

எங்கு ஆரம்பங்களில் உறுதி காணப்படுகிறது, அங்கு வீர உணர்வே நிலைபெறும்; 'பயங்கர' உணர்வுக்கு காரணம் பயம் ஆகும்.

உத்வேஜநஃ க்ஷோபணஶ்ய வீபத்ஸோ த்விவிதஃ ஸ்ம்ரு'தஃ । உத்வேஜநஃ ஸ்யாத் ப்லுத்யாத்யைஃ க்ஷோபணோ ருதிராதிபிஃ ।। ௩௪௨.

வெறுப்பு உணர்வு இரண்டு வகை எனக் கூறப்படுகிறது: ஒன்று உளர்ச்சி ஏற்படுத்துவது, மற்றொன்று கலக்கம் தருவது. அழுக்கு போன்றவற்றால் உளர்ச்சி, இரத்தம் போன்றவற்றால் கலக்கம் ஏற்படுகிறது.

ஜுகுப்ஸாரம்பிகா தஸ்ய ஸாத்த்விகாம்ஶோ நிவர்த்ததே । காவ்யஶோபாகராந் தர்ம்மாநலங்காராந் ப்ரசக்ஷ்யதே ।। ௩௪௨.

அதன் தொடக்கம் வெறுப்பாகும்; சாந்தமான பகுதி நீங்குகிறது; கவிதைக்கு அழகு தரும் அலங்காரங்கள் இப்போது விளக்கப்படுகின்றன.