வேகவதீ ஸஸமகா பபபகோகதோ ஸ்ம்ரு'தா । ருத்ரவிஸ்தாரஸ்தோஸபகாஸமஜாகோகதா ஸ்ம்ரு'தா ।। ௩௩௩.
சமமான பகுதிகளால் அமைந்த வெகவதீ என்னும் விருத்தம் உள்ளது; பபபபகோகதம் என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. ருத்ரவிஸ்தாரம் என்பது தோஷபகா போன்ற அமைப்புடையது; சமஜாகோகதா என்ற பெயரும் அதற்குண்டு.
ரஜஸாகோகதோத்ரோணௌ கோகௌ வை கேதுமத்யபி । ஆக்யாநிகீ ததஜகாகதோததஜகாகத ।। ௩௩௩.
ரஜசாகோகதம், உத்ரோணமும் விருத்தங்கள்; கோகா என்பது கேதுமதியாகும். அக்யானிகி அதன்பின் வருகிறது; பிறகு ஜகாகதம் மற்றும் தட்டஜகாகதம் உள்ளன.
விபரீதாக்யாநிகீ த்தௌ ஜயகாதௌ ஜகோகத । ஸௌமலௌ கதலபபாவௌ பவேத்தரிணவல்லபா ।। ௩௩௩.
விபரீதாக்யானிகி என்பது எதிர்மாறான அமைப்புடையது; ஜயகாதவு, ஜகோகதமும் தொடர்ந்து வருகின்றன. சௌமலமும் கதலபபாவும் விருத்தங்கள்; தரிணவல்லபா என்றும் அறியப்படுகிறது.
லௌவநௌகாதநஜஜா யஃ ஸ்யாதபரக்ரமம் । புஷ்பிதா நநவயாநஜஜாவோகதோ ரஜௌ ।। ௩௩௩.
லௌவனௌகாதமும் நஜஜா என்றும், தொடர்ச்சியில்லாதவை. புஷ்பிதா, நனவயானஜஜா, மற்றும் ரஜோ விருத்தத்தில் வோகதம் ஆகியவை உள்ளன.
வோஜதோ ஜவஜவாகௌ மூலே பநமதீ ஶிகா । அஷ்டாவிம்ஶதிநாகாபா த்ரிஶந்நாகந்ததோ யுஜி । கஞ்ஜா தத்விபரீதா ஸ்யாத் ஸமவ்ரு'த்தம் ப்ரதர்ஶ்யதே ।। ௩௩௩.
வோஜதமும் ஜவஜவாகவும் அடிப்படையில் உள்ளன; பனமதி என்பது உச்சியில் உள்ளது. இருபத்தெட்டு நாக விருத்தங்கள் உள்ளன; முப்பத்தாறு ஒன்று சேர்க்கப்பட்டுள்ளன. க்ஞ்ஞா என்பது அதற்கெதிரானது; சமவிருத்தம் காட்டப்படுகிறது.
அக்நிருவாச யதிவிச்சேத இத்யுக்தஸ்தத்தந்மத்யாந்தயௌ கணௌ । யௌஸஃ குமாரலாலிதா தௌ கௌ சித்ரபதா ஸ்ம்ரு'தா ।। ௩௩௪.
அக்னி கூறினார்: யதிவிச்சேதம் என்று அழைக்கப்படுவது, நடுவிலும் முடிவிலும் இரு குழுக்களைக் கொண்டது. குமாரலாலிதா என்ற விருத்தம் இப்படிப்பட்டது; கௌ என்பது சித்ரபதா என்று அறியப்படுகிறது.
வித்யுந்மாலா மமமாகணைர்பூதகணைர்பவேத் । மாணவகாக்ரீஃட²ிதகம் வநௌ ஹலமுகீ வஸஃ ।। ௩௩௪.
வித்யுன்மாலா என்பது மமமாகணங்களால், பூதகணங்களாலும் அமைக்கப்படுகிறது. மாணவகா விளையாட்டுத்தனமானது; வனௌ என்பது ஹலமுகி; வசா என்ற பெயரும் உண்டு.
ஸ்யாத்புஜங்கஶிஶுஸூதாநௌ மேஹநம் மருதம் நநௌ। பவேச்சுத்தவிராட்வ்ரு'த்தம் ப்ரதிபாதம் ஸமௌ ஜகௌ ।। ௩௩௪.
புஜங்கசிசு, சூதானௌ ஆகியவை விருத்தங்கள்; மேஹனம் என்பது மருதாகும்; நனௌ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. தூய விராட்விருத்தம் உள்ளது; பிரதிபாதம், சமௌ ஆகியவை ஜகௌவாகும்.
பணவோமலயோமஃ ஸ்யாஜ்ஜௌ கௌ மயூரஸாரிணீ । ஸத்தாமபஸகா வ்ரு'த்தம் பஜதாத்யுபரிஸ்திதா ।। ௩௩௪.
பணவமும் மலயோமஹும் விருத்தங்கள்; ஜௌகா என்பது மயூரசாரிணி. சத்தாமபசகா விருத்தம்; விருத்தம் தொடக்கத்தில் மேலாக அமைந்துள்ளது.
ருக்மவதீ பஸஸகாவிந்த்ராவஜ்ரா தஜௌ ஜகௌ । ஜதௌ ஜகௌ கூபபூர்வ்வாவாத்யந்தாத்யுபஜாதயஃ ।। ௩௩௪.
ருக்மவதீ, பசசகா ஆகியவை விருத்தங்கள்; இந்த்ரவஜ்ரா, தஜௌ ஆகியவை ஜகௌவாகும். ஜடௌ, ஜகௌ ஆகியவை கூபா முன்னிட்டு வருகின்றன; உபஜாதிகள் இவற்றால் ஆரம்பித்து முடிகின்றன.
தோதகம் பகபாகௌ ஸ்யாத் ஶாலிநீ மதபாககௌ । யதிஃ ஸமுத்ரா ரு'ஷயஃ வாதோர்ம்மீ மபதாககௌ ।। ௩௩௪.
தோதகம், பகபாகௌ விருத்தங்கள்; சாலினி, மதபாககௌ ஆகியவை கூட. யதி என்பது சமுத்திரம்; ரிஷயஸ் என்பது வாதோர்மி; மபதாககௌ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது.
சதுஃஸ்வரா ஸ்யாத்ப்ரமரீ விலாஸிதா மபௌநலௌ । ஸமுத்ரா அத ரு'ஷயோ வநௌ லௌகௌ ரதோத்ததா ।। ௩௩௪.
நான்கு அசை கொண்டது ப்ரமரீ; விலாசிதா என்பது மபௌனலௌ. சமுத்திரம், ரிஷயஸ் ஆகியவை வனௌவாகும்; லௌகௌ என்பது ரதோத்கதா.
ஸாமதாதநபாகௌகோவ்ரு'த்தாநநஸமாஶ்ச ஸஃ । ஶ்யேநீ வஜவநாகஃ ஸ்யாத்ரம்யா நபரகாககஃ ।। ௩௩௪.
சாமதா, தனபாகௌக, விருத்தானனசமா ஆகியவை இவை. ஷ்யேனி என்பது வஜவநாகா; ரம்யா என்பது நபரகாகக.
ஜகதீ வம்ஶஸ்தா வ்ரு'த்தம் ஜதௌ ஜாவத தௌ ஜவௌ । இந்த்ரவம்ஶா தோடகம் ஸைரசதுர்பிஃ ப்ரதிபாததஃ ।। ௩௩௪.
ஜகதீ என்பது வம்ச விருத்தத்தில் நிலைபெற்றது; விருத்தம், ஜடௌ, ஜாவதா ஆகியவை ஜவௌவாகும். இந்த்ரவம்சா என்பது தொடகா; சைரா என்பது தொடக்கத்தில் நான்கு கொண்டது.
பவேத்த்ருதவிலம்பிதா நபௌ பவாவதௌ நலௌ । ஸ்யௌ ஶ்ரீபுடோ வஸுவேதா ஜலோகதிஜலௌ ஜமௌ ।। ௩௩௪.
திருடவிலம்பிதா என்பது ஒரு விருத்தம்; நபௌ, பவாவதௌ, நலௌ ஆகியவை கூட. ஸ்ரீபுட்டா, வசுவேதா, ஜலோகதி, ஜலௌ, ஜமௌ ஆகியவை அறியப்படுகின்றன.
ஜஸௌ வஸர்வ்வவஶ்சாத ததம் நநமராஃ ஸ்ம்ரு'தம் । குஶுமவிசித்ராந்யௌ த்யௌ நௌ நௌ ரௌ ஸ்யாச்சலாம்பிகா ।। ௩௩௪.
ஜசௌ, வசர்வவசு ஆகியவை இவை; தட்டம் என்பது நனமரா என்று அறியப்படுகிறது. குசுமவிசித்ரா இருவகை; த்யௌ, நௌ, ரௌ ஆகியவை சலாம்பிகா.
புஜங்கப்ர்யாதம் தைஃ ஸ்யாச்சதுபிஃ ஸ்ராக்விநீபவைஃ । ப்ரமிதாக்ஷரா கஜௌ ஸௌ காந்தோத்பீஃட²ா மதௌ ஸமௌ ।। ௩௩௪.
புஜங்கப்ரயாதம் என்பது நான்கு தை அசைகளால் அமைந்தது; ஸ்ராக்வினி அதுபோல் உருவாகிறது. பிரமிதாக்ஷரா என்பது கஜௌ; சௌ என்பது காந்து; உத்பீரா என்பது மதௌ சமௌ.
வைஶ்வதேவீ மமயாயாஃ பஞ்சாங்கா நவமாலிநீ । நஜௌ பயௌ ப்ரதிபாதம் கணா யதி ஜகத்யபி ।। ௩௩௪.
வைஷ்வதேவி என்பது மமயாயா; பஞ்சாங்கா என்பது நவமாலினி. நஜௌ, பயௌ ஆகியவை தொடக்கத்தில் உள்ளன; கணா என்பது ஜகதியிலும் உள்ளது.
ப்ரஹர்ஷணீ மவஜவா கோபதிர்பஹ்நிதிக்ஷு ச । ருசிரா ஜபஸஜகா ச்சிந்நா வேதைர்க்ரஹைஃ ஸ்ம்ரு'தா ।। ௩௩௪.
ப்ரஹர்ஷணீ, மவஜவா, கோபதி, பஹ்னிதிக்ஷு ஆகியவை அறியப்பட்டவை; ருசிரா, ஜபஸஜகா மற்றும் சின்னா ஆகியவை வேதப் பா மற்றும் கிரகங்களால் வரையறுக்கப்பட்டவை என்று கூறப்படுகிறது.
மத்தமயூரம் மதயா ஸகௌ வேதக்ரஹே யதிஃ । கௌரீநலநஸாகஃ ஸ்யாதஸம்பாதா நதௌ நகௌ ।। ௩௩௪.
மத்தமயூரம், அதன் உடன் மத்தயா மற்றும் சகௌ ஆகியவை வேதப் பாக்களால் நிறுவப்பட்டவை; கௌரீ, நலனசாகா மற்றும் அசம்பாதா ஆகியவை மலைகளுடன் தொடர்பில்லாதவை.
கோக இந்த்ரியநவகௌ நநௌ வஸநகாஃ ஸ்வராஃ । ஸ்வராஶ்சாபராஜிதா ஸ்யாந்நநபாநநகாஃ ஸ்வராஃ ।। ௩௩௪.
கோகா, இந்திரியநவக, நனௌ, வசனகா ஆகியவை ச்வரங்கள்; அப்பராஜிதா மற்றும் நனபானநகா ஆகியவையும் ச்வரங்களாகும்.
த்விஃப்ரஹரணகலிதா வஸந்ததிலகா நபௌ । ஜௌ கௌ ஸிம்ஹோந்நதா ஸா ஸ்யாந்முநேருத்தர்ஷணீ ச ஸா ।। ௩௩௪.
இருமுறை ப்ரஹரண கலிதா, வசந்ததிலகா, நபௌ, ஜௌ, கௌ, சிம்ஹோன்னதா ஆகியவை வடிவங்கள்; முனிவரின் உத்தர்ஷணியும் அதேபோல் உள்ளது.
சந்த்ராவர்த்தா நநௌ ஸோமாவர்த்தர்துநவகஃ ஸ்ம்ரு'தஃ । மணிகுணநிகரா ஸௌ மாலிநௌ நௌ மயௌ யயஃ ।। ௩௩௪.
சந்திராவர்த்தா, நனௌ, சோமாவர்த்தா ஆகியவை ஒன்பது ঋதுக்கள் என அறியப்படுகின்றன; மணிகுணநிகரா, சௌ, மாலினௌ, நௌ, மயௌ, யயா ஆகியவையும் சேர்க்கப்பட்டுள்ளன.
யதிர்வஸுஸ்வரா பௌ வௌ நதலமித்ரஸக்ரஹாஃ । ரு'ஷபகஜவிலாஸிதம் ஜ்ஞேயா ஶிகரிணீ ஜகௌ ।। ௩௩௪.
யதிர்வசுச்வரா, பௌ, வௌ, நடலமித்ரசக்ரா ஆகியவை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன; காளைகள் மற்றும் யானைகளின் விளையாட்டால் சிறப்பாகும் சிகரிணி அறியப்பட வேண்டும்.
ரஸபாலப்ரு'குருத்ராஃ ப்ரு'த்வீஜஸஜஸா ஜநௌ । கோவஸுக்ரஹவிச்சிந்நா பிஹ்கலேநேரிதா புரா ।। ௩௩௪.
ரசபா, லப்ருகுருத்ரா, ப்ருத்வீஜசஜசா, ஜனௌ ஆகியவை விவரிக்கப்படுகின்றன; கோவசுக்ரஹவிச்சின்னா பிங்கலனால் பழங்காலத்தில் அறிவிக்கப்பட்டது என்று கூறப்படுகிறது.
வம்ஶபத்ரபதிதம் ஸ்யாத் பவநா பௌ நகௌ ஸதிக் । ஹரிணீ நஸமாரஃ ஸோ நகௌ ரஸசதுஃஸ்வராஃ ।। ௩௩௪.
வம்ஷபத்ரபதிதம் காணப்படுகிறது; பவனா, பௌ, நகௌ, சதிக் ஆகியவை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன; ஹரிணி, நஸமார, நகௌ ஆகியவை நான்கு ரசங்களோடு தொடர்புடையவை.
மந்தாக்ராந்தா நபநதம் தகௌகசிரஸஸ்வராஃ । குஸுமிதலதா வேல்லிதா மதநா யயயாஃ ஶராஃ ।। ௩௩௪.
மந்தாக்ராந்தா, நபநதம், தகௌக, சிரஸஸ்வரா ஆகியவை சேர்க்கப்பட்டுள்ளன; குசுமிதலதா, வெல்லிதா, மதனா, யயயா ஆகியவை அம்புகளாகும்.
ரதாஃ ஸ்வ்ராஃ ப்ரதிரதஸஸஜாஃ ஸததஶ்ச கஃ । ஶார்தூலவிக்ரீஃட²ிதம் ஸ்யாதாதித்யமுநயோ யதிஃ ।। ௩௩௪.
ரதா என்பது ச்வரங்கள்; பிரதிரதசசஜா எப்போதும் இருக்கின்றன; ஷார்தூலவிக்ரீடிதம், ஆதித்யா, முனிகள், யதி ஆகியவை நிறுவப்பட்டுள்ளன.
க்ரு'திஃ ஸுவதநா மோரோ பநயா பநகாஃ ஸுராஃ । யதிர்முநிரஸாஶ்சாத இதி வ்ரு'த்தம் க்ரமாத் ஸ்ம்ரு'தம் ।। ௩௩௪.
கிருதி, சுவதனா, மொரோ, பனயா, பனகா, சுரா ஆகியவை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன; யதி, முனி, ரசா ஆகியவை பின்னர் விருத்தமாக நினைவில் கொள்ளப்படுகின்றன.
ஸ்ரக்த்ரா மரதாநோமோயபௌ த்ரிஃஸப்தகா யதிஃ । ஸமுத்ரகம் பரஜாநோவநகா தஶபாஸ்கராஃ ।। ௩௩௪.
ஸ்ரக்த்ரா, மரதா, நோமய, பௌ ஆகியவை மூன்று ஏழு அளவுகளில் உள்ளன; சமுத்திரக, பரஜான, வனகா ஆகியவை பத்து பாஸ்கரா எனப்படும்.