ஸஸிந்துத்ரிபலாஞ்சாத்யாத்ஸுராஜ்ஞி அபிவர்ணதாம் । ஜாங்கலஞ்ச ரஸம் ஸிந்துயுக்தம் ததி பயஃ கணாம் ।। ௨௮௧.
கல் உப்புடன் திரிபலா, அல்லது உப்புடன் கூடிய காட்டுமாமிச ரசம், தயிர், பால், தானியங்கள் ஆகியவற்றை முறையாகச் சமைத்து உண்ண வேண்டும்.
ரஸாதிகம் ஸமம் குர்ய்யாந்நரோ வாதாதிகோऽபி வா । நிதாகே மர்த்தநம் ப்ரோக்தம் ஶிஶிரே ச ஸமம் பஹு ।। ௨௮௧.
உடலில் திரவம் அதிகமாக இருந்தால் அதை சமமாக்க வேண்டும்; காற்று அதிகமாக இருந்தாலும் கூட. வெயில்காலத்தில் உடல் நசை நல்லது; குளிர்காலத்தில் அதிகமாகவும் வலுவாகவும் நசை செய்ய வேண்டும்.
வஸந்தே மத்யமம் ஜ்ஞேயந்நிதாகே மர்தநோல்வணம் । த்வசந்து ப்ரதமம் மர்த்த்யமங்கஞ்ச ததநந்தரம் ।। ௨௮௧.
வசந்தகாலத்தில் மிதமான நசை செய்ய வேண்டும்; வெயில்காலத்தில் வலுவான நசை செய்ய வேண்டும். முதலில் தோலை நசை செய்து, பின்னர் உறுப்புகளை முறையே நசை செய்ய வேண்டும்.
ஸ்நாயுருதிரதேஹேஷு அஸ்தி பாதீவ மாம்ஸலம் । ஸ்கந்தௌ பாஹூ ததைவேஹ ததா ஜங்கே ஸஜாநுநீ ।। ௨௮௧.
உடலில் நரம்புகள், இரத்தம், மாமிசம் ஆகியவை முக்கியமாக இருக்கின்றன; அதுபோல் தோள்கள், கை, தொடைகள், முழங்கால்கள் ஆகியும் குறிப்பிடத்தக்கவை.
அரிவந்மர்த்தயேத் ப்ராஜ்ஞோ ஜத்ரு வக்ஷஶ்ச பூர்வவத் । அங்கஸந்திஷு ஸர்வ்வேஷு நிஷ்பீட்ய பஹுலம் ததா ।। ௨௮௧.
புத்திசாலி ஒருவர் கழுத்தும் மார்பும் முன்புபோல் நசை செய்ய வேண்டும்; உறுப்புகளின் எல்லா மூட்டுகளையும் நன்றாக அழுத்தி நசை செய்ய வேண்டும்.
ப்ரஸாரயேதங்கஸந்தீந்ந ச க்ஷேபேண சாக்ரமாத் । நாஜீர்ணே து ஶ்ரமம் குர்ய்யாந்ந புக்த்வா பீதவாந்நரஃ ।। ௨௮௧.
உறுப்புகளின் மூட்டுகளை நீட்டிக்க வேண்டும்; ஆனால் வலுக்கட்டாயமாகவோ திடீரென்று செய்யக்கூடாது. ஜீரணமாகாதபோது அல்லது சாப்பிட்டவுடன், குடித்தவுடன் உடற்பயிற்சி செய்யக்கூடாது.
திநஸ்ய து சதுர்பாக ஊத்ர்த்வந்து ப்ரஹரார்த்தகே । வ்யாயாமம் நைவ கர்த்தவ்யம் ஸ்நாயாச்சீதாம்புநா ஸக்ரு'த் ।। ௨௮௧.
ஒரு நாளின் நான்கில் ஒரு பகுதி அல்லது ஒரு பக்க நேரம் கடந்தபின் உடற்பயிற்சி செய்யக்கூடாது; ஒருமுறை குளிர்ந்த நீரில் குளிக்க வேண்டும்.
வார்ய்யுஷ்ணஞ்ச ஶ்ரமம் ஜஹ்யாத்த்ரு'தா ஶ்வாஸந்ந தாரயேத் । வ்யாயாமஶ்ச கபம் ஹந்யாத்வாதம் ஹந்யாச்ச மர்த்தநம் ।। ௨௯௧.
வெந்நீரில் உடற்பயிற்சி செய்ய வேண்டாம்; மூச்சை வலுக்கட்டாயமாக பிடிக்கக்கூடாது. உடற்பயிற்சி கபத்தை குறைக்கும்; நசை காற்றை குறைக்கும்.
ஸ்நாநம் பித்தாதிகம் ஹந்யாத்தஸ்யாந்தே சாதபாஃ ப்ரியாஃ । ஆதபக்லேஶகர்மாதௌ க்ஷேமவ்யாயாமிநோ நராஃ ।। ௨௯௧.
குளியல் பித்தத்தை குறைக்கும்; அதன் பிறகு வெயிலில் இருப்பது நல்லது. உடற்பயிற்சியின் தொடக்கத்தில் வெயிலில் பயிற்சி செய்யும் நபர்கள் பாதுகாப்பாக இருப்பார்கள்.
தந்வந்தரிருவாச ஸிஹீ ஶடீ நிஶாயுக்மம் வத்ஸகம் க்வாதஸேவநம் । ஶிஶோஃ ஸர்வ்வாதிஸாரேஷு ஸ்தந்யதோஷேஷு ஶஸ்யதே ।। ௨௮௩.
தன்வந்திரி சொன்னார்: சிஹீ, சட்டி, இருவகை நிசா, வட்சகம் ஆகியவற்றை கஷாயமாக்கி குடிப்பது, குழந்தைகளுக்கு கடுமையான வயிற்றுப்போக்கு மற்றும் பால் குறைபாடுகளில் சிறந்தது.
ஶ்ர்ரு'ங்கீம் ஸக்ரு'ஷ்ணாதிவிஷாம் சூர்ணிதாம் மதுநா லிஹேத் । ஏகா சாதிவிஶா காஶச்சர்த்திஜ்வரஹரீ ஶிஶோஃ ।। ௨௮௩.
சிறிங்கி மற்றும் கருப்பு அதிவிஷா ஆகியவற்றைத் தூளாக்கி தேனுடன் கலந்து குடிப்பது நல்லது; காசியில் கிடைக்கும் ஒரு அதிவிஷா குழந்தைகளின் வாந்தி, காய்ச்சலை நீக்கும்.
பாலைஃ ஸேவ்யா வசா ஸாஜ்யா ஸதுக்தா வாத தைலயுக் । யஷ்டிகாம் ஶங்கபுஷ்பீம் வா பாலஃ க்ஷீராந்விதாம் பிவேத் ।। ௨௮௩.
குழந்தைகள் வசா மற்றும் நெய், அல்லது பால், அல்லது எண்ணெய் ஆகியவற்றுடன் பயன்படுத்த வேண்டும்; அல்லது யஷ்டிகா, சங்குபுஷ்பி ஆகியவற்றை பாலும் சேர்த்து குடிக்கலாம்.
வாக்ரூபஸம்பத்யுக்தாயுர்ம்மேதாஶ்ரீர்வர்த்ததே ஶிஶோஃ । வசாஹ்யக்நிஶிகாவாஸாஶுண்டீக்ரு'ஷ்ணாநிஶாகதம் ।। ௨௮௩.
ஒரு குழந்தைக்கு நன்றாகப் பேசும் திறன், அழகு, திறமை இருந்தால், அவனது ஆயுள், புத்தி, செல்வம் அதிகரிக்கும். பேச்சுக்கு, நெருப்பு ஒளி உறைவிடம் போல, சுக்கு, மிளகு, திப்பிலி ஆகியவை பயனளிக்கும்.
ஸயஷ்டிஸைந்தவம் பாலஃ ப்ராதர்மேகாகரம் விவேத் । தேவதாருமஹாஶிக்ருபலத்ரயபயோமுசாம் ।। ௨௮௩.
குழந்தை காலை நேரத்தில் தேன், இங்குச்சூப்பு, தேவதாரு பழம், பெரிய முள்ளங்கி, திரிபழம், பால் போன்றவற்றைச் சேர்த்து சாப்பிட வேண்டும்.
க்காதஃ ஸக்ரு'ஷ்ணா ம்ரு'த்வீகா கல்கஃ ஸர்வாந் க்ரு'மீந்ஹரேத் । த்ரிபலாப்ரு'ங்கவிஶ்வாநாம் ரஸேஷு மதுஸர்பிஷோஃ ।। ௨௮௩.
கடுகு, கருப்பு திராட்சை, நெல்லிக்காய் ஆகியவற்றால் செய்யப்பட்ட குழம்பு எல்லா புழுக்களையும் நீக்கும்; திரிபழம், கரிசலாங்கண்ணி, விசுவா இவற்றின் சாறு, தேன், நெய் சேர்த்து குடிப்பதும் பயனளிக்கும்.
மேஷீக்ஷீரே ச கோமூத்ரே ஸிக்தம் ரோகே ஹிதம் ஶிஶோஃ । நாஸாரக்தஹரோ நஸ்யாத்துர்வ்வாரஸ இஹோத்தமஃ ।। ௨௮௩.
ஆட்டின் பால் மற்றும் பசு சிறுநீர் கலந்து தெளிக்கும்போது குழந்தையின் நோய்களுக்கு நல்லது. மூக்கில் துர்வா சாறு சொட்டினால் மூக்கில் இரத்தம் வருவதை நிறுத்தும்.
லஶுநார்த்ரகஶிக்ரூணாம் ரஸஃ கர்ணஸ்ய பூரணம் । தைலமார்த்ரகஜாத்யம் வா ஶூலஹா சௌஷ்டரோகநுத் ।। ௨௮௩.
பூண்டு, இஞ்சி, முள்ளங்கி ஆகியவற்றின் சாறு காதில் சொட்டினால், அல்லது இஞ்சி, ஜாதிப்பூ சேர்த்து தயாரித்த எண்ணெய் பயன்படுத்தினால், வலி குறையும், உதடு நோய்கள் குணமாகும்.
ஜாதீபத்ரம் பலம் வ்யோஷம் கவலம் மூத்ரகம் நிஶா । துக்தக்காதேऽபயாகல்கே ஸித்தம் தைலம் த்வலிஜார்த்திநுத் ।। ௨௮௩.
ஜாதிப்பூ இலை, அதன் பழம், திப்பிலி, குழி, சிறுநீர், மஞ்சள், நெல்லிக்காய், ஹரிதகி குழம்பு சேர்த்து தயாரித்த எண்ணெய் பல், ஈறு நோய்களை குணமாக்கும்.
தாந்யாம்பு நாரிகேலம் கோமூத்ரம் க்ரமூகவிஶ்வயுக் । க்காதிதம் கபலம் கார்ய்யமதிஜிஹ்வாதிஶாந்தயே ।। ௨௮௩.
அரிசி தண்ணீர், தெங்காய், பசு சிறுநீர், கிரமுகம், விசுவா ஆகியவற்றை கொதிக்க வைத்து குழம்பாக செய்து, நாக்கு மற்றும் வாய் நோய்களுக்கு பயன்படுத்த வேண்டும்.
ஸாதிதம் லாங்கலீகல்கே தைலம் நிர்குண்டிகாரஸைஃ । கண்டமாலாகலகண்டௌ நாஶயேந்நஸ்யகர்மணா ।। ௨௮௩.
லாங்கலி குழம்பு, நற்கொண்டு சாறு சேர்த்து தயாரித்த எண்ணெயை மூக்கில் பயன்படுத்தினால், கழுத்து புண்கள் மற்றும் கட்டிகள் குணமாகும்.
பல்லவைரர்க்கபூதீகஸ்நுஹீருக்காதஜாதிகைஃ । உத்வர்த்தயேத் ஸகோமூத்ரைஃ ஸர்வத்வக்தோஷநாஶநைஃ ।। ௨௮௩.
அர்க்கம், பூதிகை, சுண்ணாம்பு, உக்காடம் ஆகியவற்றின் இலைகள் மற்றும் பசு சிறுநீர் சேர்த்து உடலை அரைத்தால், எல்லா தோல் நோய்களும் நீங்கும்.
வாகுசீ ஸதிலா புக்தா வத்ஸராத் குஷ்டநாஶநீ । பத்யா பல்லாதகீ தைலகுடபிண்டீ து குஷ்டஜித் ।। ௨௮௩.
வாக்குச்சி மற்றும் எள் சாப்பிட்டால் ஒரு ஆண்டுக்குள் குஷ்டு நோய் குணமாகும்; ஹரிதகி, பல்லாதகி, எண்ணெய், வெல்லம் சேர்த்து குழம்பாக எடுத்தாலும் குஷ்டு விலகும்.
பூதீகவஹ்நிரஜநீ த்ரிபலாவ்யோஷசூர்ணயுக் । தக்ரம் குதாங்குரே பேயம் பக்ஷ்யா வா ஸகுடாऽபயா ।। ௨௮௩.
பூதிகை, ஹரிதகி, மஞ்சள், திரிபழம், திப்பிலி தூள், மோர், வெல்லம், அல்லது ஹரிதகி சேர்த்து தயாரித்த குழம்பு சாப்பிட்டால் உடலுக்கு நல்லது.
பலதார்வ்வீவிஷாணாந்து க்காதோ தாத்ரீரஸோऽதவா । பாதவ்யோ ரஜநீகல்கஃ க்ஷௌத்ராக்ஷௌத்ரப்ரமேஹிணா ।। ௨௮௩.
பழம், தாரு, விஷம் ஆகியவற்றின் குழம்பு, அல்லது நெல்லிக்காய் சாறு, அல்லது மஞ்சள், தேன் சேர்த்து தயாரித்த குழம்பு, பித்தப்பை நோயாளிகள் குடிக்க வேண்டும்.
வாஸாகர்போ வ்யாதிகாதக்காத ஏரண்டதைலயுக் । வாதஶோணிதஹ்ரு'த் பாநாத் பிப்பலீ ஸ்யாத் ப்லீஹாஹரீ ।। ௨௮௩.
வாசா வேர், நோய்களுக்கு நல்லது, எரண்டு எண்ணெய் சேர்த்து தயாரித்த குழம்பு குடித்தால், வாயு, இரத்த நோய்கள் நீங்கும்; திப்பிலி பிளீஹை நோய்க்கு மருந்தாகும்.
ஸேவ்யா ஜடரிணா க்ரு'ஷ்ணா ஸ்நுக்க்ஷீரவஹுபாவிதா । பயோ வா ரச்யதந்த்யாக்நிவிடங்கவ்யோஷகல்கயுக் ।। ௨௮௩.
வயிற்று நோயுள்ளவர்கள், கருப்பு மணத்தக்காளி, சுண்ணாம்பு பால் பலமுறை ஊறவைத்து, அல்லது பால், தண்டி, விடங்கம், திப்பிலி குழம்பு சேர்த்து பயன்படுத்த வேண்டும்.
க்ரந்திகோக்ராபயா க்ரு'ஷ்ணா விடங்காக்தா க்ரு'தே கஸ்திதா । மாம்ஸந்தக்ரம் க்ரஹண்யர்ஶஃபாண்டுகுல்மக்ரு'மீந் ஹரேத் ।। ௨௮௩.
கிரந்திகா, வலிமையான ஹரிதகி, கருப்பு மணத்தக்காளி, விடங்கம் ஆகியவற்றை நெய்யில் வேகவைத்து குழம்பாக்கி எடுத்தால், குடல், மூலநோய், பாண்டு, குடல் கட்டி, புழுக்கள் நீங்கும்.
பலத்ரயாம்ரு'தா வாஸா திக்தபூநிம்வஜஸ்ததா । க்காதஃ ஸமாக்ஷிகோ ஹந்யாத் பாண்டுரோகம் ஸகாமலம் ।। ௨௮௩.
திரிபழம், குடுச்சி, வாசா, கசப்பான மண், அம்பா ஆகியவற்றின் குழம்பு, தேன் சேர்த்து தயாரித்தால், பாண்டு நோய், காமாலை ஆகியவை குணமாகும்.
ரக்தபித்தீ பிவேத்வாஸாஸுரஸம் ஸஸிதம் மது । வரீத்ராக்ஷாபலாஶுண்டீஸாதிதம் வா பயஃ ப்ரு'தக் ।। ௨௮௩.
இரத்தப்பித்தம் உள்ளவர் வாசா சாறு, சர்க்கரை, தேன் சேர்த்து குடிக்க வேண்டும்; அல்லது வெறி, திராட்சை, பலா, சுக்கு சேர்த்து தயாரித்த பாலை தனித்தனியாக குடிக்கலாம்.
பரீ விதாரீ பத்யா ச பலாத்ரயம் ஸவாஸகம் । ஶ்வதம்ஷ்ட்ராமதுஸர்பிர்ப்யாமாலிஹேத் க்ஷயரோகவாந் ।। ௨௮௩.
வெறி, விதாரி, ஹரிதகி, மூன்று வகை பலா, வாசா, சுவடஞ்சட்ரா, தேன், நெய் சேர்த்து நக்கி எடுத்தால் க்ஷய நோய் உள்ளவருக்கு நல்லது.