अग्निपुराणम्

प्रत्यस्तमितभेदं यत् सत्तामात्रमगोचरं । वचसामात्मसंवेद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्म संज्ञितम् ।। ३७९.

तच्च विष्णोः परं रुपमरुपस्याजमक्षरं । अशक्यं प्रथमं ध्यातुमतो मूर्त्तादि चितन्येत् ।। ३७९.

सद्भावभावमापन्नस्ततोऽसौ परमात्मना । भवत्यभेदी भेदश्च तस्याज्ञानकृतो भवेत् ।। ३७९.

अग्निरुवाच अद्वैतब्रह्मविज्ञानं वक्ष्ये यद्भवतोऽगदत् । शालग्रामे तपश्चक्रे वासुदेवार्चनादिकृत् ।। ३८०.

मृगसङ्गान्मृगो बूत्वा ह्यन्तकाले स्मरन् मृगं । जातिस्मरो मृगस्त्यक्त्वा देहं योगात्स्वतोऽभवत् ।। ३८०.

अद्वैतब्रह्मभूतश्च जडवल्लोकमाचरत् । क्षत्ताऽसौ वीरराजस्य विष्टियोगममन्यत ।। ३८०.

उवाह शिविकामस्य क्षत्तुर्वचनचोदितः । गृहीतो विष्टिना ज्ञानी उवाहात्मक्षयाय तं ।। ३८०.

ययौ जड़गतिः पश्चाद् ये त्वन्ये त्वरितं ययुः । शीघ्रान् शीघ्रगतीन् दृष्ट्वा अशीघ्रं तं नृपोऽव्रवीत् ।। ३८०.

राजोवाच किं श्रान्तोऽस्यल्पमध्वानं त्वयोढ़ा शिविका मम । किमायाससहो न त्वं पीवानसि निरीक्ष्यसे ।। ३८०.

ब्राह्मण उवाच नाहं पीवान्न वैषोढ़ा शिविका भवतो मया । न श्रान्तोऽस्मि न वायासो वोढव्योऽसि महीपते ।। ३८०.

भूमौ पादयुगन्तस्थौ जङ्‌घे पादद्वये स्थिते । उरू जङ्घाद्वयावस्थौ तदाधारं तथोदरम् ।। ३८०.

वक्षःस्थलं तथा वाहू स्कन्धौ चोदरसंस्थितौ । स्कन्धस्थितेयं शिविका मम भावोऽत्र किं कृतः ।। ३८०.

शिविकायां स्थितञ्चेदं देहं त्वदुपलक्षितं । तत्र त्वमहमप्यत्र प्रोच्यते चेदमन्यथा ।। ३८०.

अहं त्वञ्च तथान्यं च भूतैरुह्याम पार्थिव । गुणप्रवाहपतितो गुणवर्गो हि यात्ययं ।। ३८०.

कर्म्मवश्या गुणाश्चैते सत्वाद्याः पृथिवीपते । अविद्यासञ्चितं कर्म तच्चाशेषेषु जन्तुषु ।। ३८०.

आत्मा शुद्धोऽक्षरः शान्तो निर्गुणः प्रकृतेः परः । प्रवृद्ध्यपचयौ नाम्य एकस्याखिलजन्तुषु ।। ३८०.

यदा नोपचयस्तस्य यदा नापचयो नृप। तदा पीवानसीति त्वं कया युक्त्या त्वयेरितं ।। ३८०.

भूजङ्घापादकट्‌यूरुजठरादिषु संस्थिता । शिविकेयं तथा स्कन्धे तदा भावः समस्त्वया ।। ३८०.

तदन्यजन्तुभिर्भूप शिविसोत्थानकर्मणा । शैलद्रव्यगृहोत्थोपि पृथिवीसम्भवोपि वा ।। ३८०.

यथा पुंसः पृथग्भावः प्राकृतैः करणैर्नृप । सोढ़व्यः स महाभारः कतरो नृपते मया ।। ३८०.

यद्द्रव्या शिविका चेयं तद्‌द्रव्यो भूतसंग्रहः । भवतो मेऽखिलस्यास्य समत्वेनोपबृंहितः ।। ३८०.

तच्छ्रु त्वोवाच राजा तं गृहीत्वाङ्‌घ्री क्षमाप्य च । प्रसादं कुरु त्वक्त्वेमां शिविकां ब्रूहि श्रृण्वते । यो भवान् यन्निमित्तं वा यदागमनकारणम् ।। ३८०.

श्रूयतां कोहमित्येतद्वक्तु नैव च शक्यते । उपभोगनिमित्तञ्च सर्वत्रागमनक्रिया ।। ३८०.

सुखदुःखोपभोगौ तु तौ देशाद्युपपादकौ । धर्माघर्मोद्भवौ भोक्तुं जन्तुर्देशादिमृच्छति ।। ३८०.

राजोवाच योऽस्ति सोहमिति ब्रह्मन् कथं वक्तुं न शक्यते । आत्मन्येष न दोषाय शब्कदोहमिति यो द्विज ।। ३८०.

शब्दोहमित्रि दोषाय नात्मन्येष तथैव तत् । अनात्मन्यात्मविज्ञानं शब्दो वा भ्रान्तिलक्षणः ।। ३८०.

यदा समस्तदेहेषु पुमानेको व्यवस्थितः । तदा हि को भवान् कोहमित्येतद्विफलं वचः ।। ३८०.

त्वं राजा शिविका चेयं वयं वाहाः पुरःसराः । अयञ्च भवतो लोको न सदेनन्नृपोच्यते ।। ३८०.

वृक्षाद्दारु ततश्चेयं शिविका त्वदधिष्ठता । का वृक्षसंज्ञा जातास्य दारुसंज्ञाथ वा नृप ।। ३८०.