अग्निपुराणम्

तस्य द्वादशभिर्मासैः परं ब्रह्मा प्रकाशते । अणिमादि कोटिजप्याल्लक्षात्सारस्वतादिकं ।। ३७२.

वैदिकस्तान्त्रिको मिश्रो विष्णोर्वै त्रिविधो मखः । त्रयाणामीप्सितेनैकविधिना हरिमर्च्चयेत् ।। ३७२.

प्रणम्य दण्डवद्भमौ नमस्कारेण योऽर्चयेत् । स याङ्गतिमवाप्नोति न तां क्रतुशतैरपि ।। ३७२.

यस्य देवे परा भक्तिर्यथा देवे तथा गुरौ । तस्यैते कथिता ह्यर्थाः प्रकाशन्ते महात्मनः ।। ३७२.

अग्निरुवाच आसनं कमलाद्युक्तं तद्‌बद्‌ध्वा चिन्तयेत्परं । शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनामात्मनः ।। ३७३.

नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चेलाजिनकुशोत्तरं । तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।। ३७३.

उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये । समकायशिरग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।। ३७३.

सम्प्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वन्दिशश्चानवलोकयन् । पार्ष्णिभ्यां वृषणौ रक्षंस्तथा प्रजननं पुनः ।। ३७३.

उरुभ्यामुपरिस्थाप्य बाहू तिर्य्यक् प्रयत्नतः । दक्षिणं करपृष्ठञ्च न्यसेद्वामतलोपरि ।। ३७३.

उन्नम्य शनकैर्वक्त्त्रं मुखं विष्टभ्य चाग्रतः । प्राणः स्वदेहजो वायुस्तस्यायामो निरोधनं ।। ३७३.

नासिकापुटमङ्गुल्या पीड्यैव च परेण च । औदरं रेचयेद्वायुं रेचनाद्रेचकः स्मृतः ।। ३७३.

बाह्येन वायुना देहं दृतिवत् पूरयेद्यथा । तथा पूर्णश्च सन्तिष्ठेत् पूरणात् पूरकः स्मृतः ।। ३७३.

. न मुञ्चति न गृह्णाति वायुमन्तर्बहिः स्थितम् । सम्पूर्णकुम्भवत्तिष्ठेदचलः स तु कुम्भकः ।। ३७३.

कन्यकः सकृदुद्‌घातः स वै द्वादशमात्रिकः । मध्यमश्च द्विरुद्‌घातश्चतुर्विंशतिमात्रिकः ।। ३७३.

उत्तमश्च त्रिरुद्‌घातः षट्‌त्रिंशत्तालमात्रिकः । स्वेदकम्पाभिघातानां जननश्चोत्तमोत्तमः ।। ३७३.

अजितान्नारुहेद्‌भूमिं हिक्काश्वासादयस्तथा । जिते प्राणे स्वल्पदोषविण्मूत्रादि प्रजायते ।। ३७३.

आरोग्यं शीघ्रगामित्वमुत्साहः स्वरसौष्ठवम् । बलवर्णप्रसादश्च सर्वदोषक्षयः फलं ।। ३७३.

जपध्यानं विनागर्भः स गर्भस्तत्समन्वितः । इन्द्रियाणां जयार्थाय स गर्भं धारयेत्परं ।। ३७३.

ज्ञानवैराग्ययुक्ताभ्यां प्राणायामवशेन च । इन्द्रियांश्च विनिर्जित्य सर्वमेव जितं भवेत् ।। ३७३.

इन्द्रियाण्येव तत्सर्वं यत् स्वर्गनरकावुभौ । निगृहीतविसृष्टानि स्वर्गाय नरकाय च ।। ३७३.

शरीरं रथमित्याहुरिन्द्रियाण्यस्य वाजिनः । मनश्च सारथिः प्रोक्तः प्राणायामः कशः स्मृतः ।। ३७३.

ज्ञानवैराग्यरश्मिभ्यां सायया विधृतं मनः । शनैर्निश्चलतामेति प्राणायामैकसंहितम् ।। ३७३.

जलबिन्दुं [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php कुशाग्रेण] मासे मासे पिबेत्तु यः । संवत्सरशतं साग्रं प्राणायामश्च तत्समः ।। ३७३.

इन्द्रियाणि प्रसक्तानि प्रविश्य विषयोदधौ । आहृत्य यो निगृह्णाति प्रत्याहारः स उच्यते ।। ३७३.

उद्धरेदात्मनात्मानं मज्जमानं यथाम्भसि । भोगनद्यतिवेगेन ज्ञानवृक्षं समाश्रयेत् ।। ३७३.

अग्निरुवाच ध्यै चिन्तायां स्मृतो धातुर्विष्णुचिन्ता मुहुर्मुहुः । अनाक्षिप्तेन मनसा ध्यानमित्यभिधीयते ।। ३७४.

आत्मनः समनस्कस्य मुक्ताशेषोपधस्य च । ब्रह्मचिन्तासमा शक्तिर्ध्यानं नाम तदुच्यते ।। ३७४.

ध्येयालम्बनसंस्थस्य सदृशप्रत्ययस्य च । प्रत्ययान्तरनिर्मुक्तः प्रत्ययो ध्यानमुच्यते ।। ३७४.

ध्येयावस्थितचित्तस्य प्रदेशे यत्र कुत्रचित् । ध्यानमेतत्समुद्दिष्टं प्रत्ययस्यैकभावना ।। ३७४.