तयटि स्यात् पञ्चतयः दौवारिकष्ठकीरितं । सामान्यवृत्तिरुक्ताऽअव्याख्यश्च तद्धितः ।। ३५६.
यस्माद्यतस्तसिलि च यत्र तत्र त्रलीरितं । अस्मिन् काले ह्यधुना स्यादिदानीञ्चैव दान्यपि ।। ३५६.
सर्वस्मिन् सर्व्वदा दा स्यात्तस्मिन्काले र्हिलीरितं । तर्हि होऽस्भिन् काल इह कर्हि सस्मिंश्च कालके ।। ३५६.
यथा थालि थमि कथं पूर्व्वस्यान्दिशि सञ्चयेत् । अस्ताति चैव पूर्व्वस्याः पूर्व्वादिग्रामणीयकाः ।। ३५६.
पुरस्तात् सञ्चरेद् गच्छेत् सद्यस्तुल्येऽहनीरितं । उतिपूर्व्वाब्दे च परुत् पूर्व्वतरे परार्य्यपि ।। ३५६.
ऐषमोऽस्मिन् संवत्सरे रूपं समसि चेरितं । एद्यवौ परेद्यवि स्यात् परस्मिन्नहनीरितं ।। ३५६.
अद्यास्मिन्नहनि द्ये स्यात् पूर्व्वेद्युश्च तथैद्युसि । दक्षिणस्यान्दिशि वसेत् दक्षिणाद्दक्षइणा द्युभौ ।। ३५६.
उत्तरस्यान्दिशि वसेदुत्तरादुत्तराद्युभौ । उपरि वसैदुपरिष्टाद् भवेद्रिष्टाति ऊद्र्ध्वकात् ।। ३५६.
उत्तरेण च पित्रोक्तं आचि च स्याच्च दक्षिणा । आहौ दक्षिणाहि वसेद् द्विप्रकारं द्विधा च धा ।। ३५६.
निपातास्तद्धिताः प्रोक्ताः तद्वितो भाववाचकः । पटोर्भावः पटुत्वन्त्वे पटुता तलि चेरितं ।। ३५६.
प्रथिमा चेमनि पृथोः सौख्यं सुखात् ष्यञीरितम् । स्तेयं यति च स्येनस्य ये सख्युः सख्यमीरितं ।। ३५६.
कपेर्भावश्च कापेयं सैन्यं पथ्यं यकीरितं । आश्वं कौमारकं चाणि रूपं चाणि च यौवनम् ३५६.
कुमार उवाच उणादयोऽभिधास्यन्ते प्रत्यया धातुतः परे । उणि कारुश्च शिल्पी स्यात् जायुर्म्मायुश्च पित्तकं ।। ३५७.
गोमायुर्वायुर्वेदेषु बहुलं स्युरुणादयः । आयुः स्वादुश्च हेत्वाद्याः किंशारुर्धान्यशूककः ।। ३५७.
कृकवाकुः कुक्कुटः स्याद् गुरुर्भर्त्ता मरुस्तथा । शयुश्चाजगरो ज्ञेयः स हरायुधमुच्यते ।। ३५७.
स्वरुद्र्वज्रं त्रपुरुसि समसारं फल्गुरीरितं । गृध्रश्च क्रनि किरचि मन्दिरं तिमिरं तमः ।। ३५७.
इलचि सलिलं वारि कल्याणं भण्डिलं स्मृतं । बुवो विद्वान् क्कसौ स्याच्च शिविरं गुप्तसंस्थितिः ।। ३५७.
ओतुर्विडालश्च तुनि अभिधानादुगादयः । कर्णः कामी च गृहभूर्वास्तुर्जैवातृकः स्मृतः ।। ३५७.
कम्बोजो भाजनम्भाण्डं सरण्डश्च चतुष्पदः । तरुरेरण्डः सङ्घातो वरूड़ः साम निर्भरं ।। ३५७.
स्फारं प्रभूतं स्यान्नान्तप्रत्यये चीरवल्कलं । कातरो भीरुरुग्रस्तु प्रचण्डो जवसं तृणं ।। ३५७.
जगच्चैव तु भूर्लोको कृशानुर्ज्योतिरर्क्ककः । वर्व्वरः कुटिलो धूर्त्तश्चत्वरञ्च चतुष्पथं ।। ३५७.
चीवरं भिक्षुप्रावृत्तिरादित्यो मित्र ईरितः । पुत्रः सूनुः पिता तातः पृदाकुर्य्याघ्रवृश्चिके ३५७.
कुमार उवाच तिङ्विभक्तिं प्रवक्ष्यामि तथादेशं समासतः । तिङस्त्रिष्वपि वर्त्तन्ते भावे कर्म्मणि कर्त्तरि ।। ३५८.
सकर्म्मकाकर्म्मकाच्च कर्त्तरि द्विपदे स्मृताः । सकर्म्मकाकर्म्मणि च तदादेशस्तथेरितः ।। ३५८.
वर्त्तमाने लडाख्यातो विध्याद्यर्थे लिङीरितः । विध्यादौ लोडाशिषि च भूतानद्यतने च लङ् ।। ३५८.
भूते लुङ् लिट् परोक्षेऽथ भाविन्यद्यतने च लुट् । लिङाशिषि च शेषेऽर्थे लृड् भविष्यति लृङ्भवेत् ।। ३५८.
लिङ्निमित्ते क्रियातिपत्तौ परे नवात्मनेपदम् । पूर्व्वं न परस्मैपदन्तिप्तसन्तीति प्रथमः पुमान् ।। ३५८.
सिप्थस्थ मध्यमनरो मिप्वस्मस्चोत्तमः पुमान् । त आतां अन्तात्मने मुख्यः थासाथां ध्वञ्च मध्यमः ।। ३५८.
उत्तम इ वहि महि भूवाद्या धातवः स्मृताः । भुविरेधिः पचिर्नन्दिर्ध्वंसिः श्रंसिः पदिस्त्वदिः ।। ३५८.
शीङः क्रीड़ो जुहोतिश्च जहातिश्च दधात्यपि । दीव्यतिः स्वपितिर्नहिः सुनोतिर्वसिरेच च ।। ३५८.