अग्निपुराणम्

ऊतीर्थादागतं दग्धमप्रवर्णञ्च भक्षितं । एवमुच्चारणं पापमेवमुच्चारणं शुभम् ।। ३३६.

अतीर्थादागतं द्रव्यं साम्नायं सुव्यवस्थितं । सुस्वरेण सुवक्त्रेण प्रयुक्तं ब्रह्मराजनि ।। ३३६.

न करालो न लम्वोष्ठो नाव्यक्ता नानुनासिकः । गद्गदो बहुजिह्वश्च न वर्णान् वक्तुमर्हति ।। ३३६.

एवं वर्णाः प्रयोक्तव्या नाव्यक्ता न च पीड़िताः । सम्यग्वर्णप्र्योगेण ब्रह्मलोके महीयते ।। ३३६.

उदात्तश्चानुदात्तश्च स्वरितश्च स्वरास्त्रयः । ह्रस्वो दीर्घः प्लुत इति कालतो नियमावधि ।। ३३६.

कण्ठ्या वहाविचुयशास्तालव्या ओष्ठजा वुपु । स्युर्मूर्द्धन्या ऋटुरसाः दन्त्याः लृतुलसाः स्मृताः ।। ३३६.

जिह्वामूले तु कुः प्रोक्तो दन्त्योष्ठो वः स्मृतो बुधैः । एदैतौ कण्ठतालव्यौ ओ औ कण्ठ्यौष्ठजौ स्मृतौ ।। ३३६.

अर्द्धमात्रा तु कण्ठस्य एकारैकारयोर्भवेत् । अयोगवाहा विज्ञेया आश्रयस्थानभागिनः ।। ३३६.

अचोऽस्पृष्टापणस्त्वीषन्नोमाः स्पृष्टा हलः स्मृताः । शेषाः स्पृष्टा हलः प्रोक्ता निबोधात्र प्रधानतः ।। ३३६.

अमोऽनुनासिकानक्रौ नादिमौ हसपः स्मृता । ईषन्नादोपणयशः स्वासिनश्च थकादयः ३३६.

अग्निरुवाच काव्यस्य नाटकादेश्च अलङ्कारान् वदाम्यऽथ । ध्वनिर्व्वर्णाः पदं वाक्यमित्येतद्वाङ्‌मयं मतं ।। ३३७.

शास्त्रेतिहासवाक्यानां त्रयं यत्र समाप्यते । शास्त्रे शब्दप्रधानात्वमितिहासेषु निष्ठता ।। ३३७.

अभिधायाः प्रधानत्वात् काव्यं ताभ्यां विभिद्यते । नरत्वं दुर्ल्लभं लोके विद्यातत्र च दुर्ल्लभा ।। ३३७.

कवित्वं दुर्ल्लभं तत्र शक्तिस्तत्र च दुर्ल्लभा । व्युत्‌पत्तिर्दुर्ल्लभा तत्र विवेकस्तत्र दुर्लभः ।। ३३७.

सर्व्वं शास्त्रमविद्वद्भिर्मृग्यमाणन्न सिध्यति । आदिवर्णा द्वितीयश्च महाप्राणास्तुरीयकः ।। ३३७.

वर्गेषु वर्णवृन्दं स्यात्पदं सुप्‌तिङ्‌प्रभेदतः । सङ्‌क्षेपाद्वाक्यमिष्टार्थव्यवछिन्ना पदाबली ।। ३३७.

काव्यं स्फटदलङ्कारं गुणवद्दोषवर्जितम् । योनिर्व्वेदश्च लोकश्च सिद्धमन्नादयोनिजं ।। ३३७.

देवादीनां संस्कृतं स्यात् प्राकृतं त्रिविधं नृणां । गद्यं पद्यञ्च मिश्रञ्च काव्यादि त्रिविधं स्मृतम् ।। ३३७.

आपदः पदसन्तानो गद्यन्तदपि गद्यते । चूर्णकोत्‌कलिकागन्धिवृत्तभेदात् त्रिरूपकम् ।। ३३७.

अल्पाल्पविग्रहं नातिमृदुसन्दर्भनिर्भरं । तूर्णकं नामतो दीर्घसमासात् कलिका भवेत् ।। ३३७.

भवेन्मध्यमसन्दर्भन्नातिकुत्सितविग्रहम् । वृत्तच्छायाहरं वृत्तं गन्धिनैतत् किलोत्‌कटम् ।। ३३७.

आख्यायिका कथा खण्डकथा परिकथा तथा । कथानिकेति मन्यन्ते गद्यकाव्यञ्च पञ्चधा ।। ३३७.

कर्तृवंशप्रशंसा स्याद्यत्र गद्येन विस्तरात् । कन्याहरणसंग्रामविप्रलम्भविपत्तयः ।। ३३७.

भवन्ति यत्र दीप्ताश्च रीतिवृत्तिप्रवृत्तयः । उच्छासैश्च चपरिच्छेजो यत्र या चूर्णकोत्तरा ।। ३३७.

. वक्त्रं वापरवक्त्रं वा यत्र साख्यायिका स्मृता । श्लोकैः स्ववंशं संक्षेपात् कविर्यत्र प्रशंसति ।। ३३७.

मुख्यस्यार्थावताराय भवेद्यत्र कथान्तरम् । परिच्छेदो न यत्र स्याद्भवेद्वालम्भकैः क्कचित् ।। ३३७.

सा कथा नाम तद्‌गर्भे निबध्नीयाच्चतुष्पदीं । भवेत् खण्डकथा यासौ परिकथा तयोः ।। ३३७.

अमात्यं सार्थकं वापि द्विजं वा नायकं विदुः । स्यात्तयोः करुणं विद्धि विप्रलम्भश्च तुर्व्विधः ।। ३३७.

. समाप्यते तयोर्न्नाद्या सा कथामनुधावति । कथाख्याथिकयोर्म्मिश्रमावात् परिकथा स्मृता ।। ३३७.