अग्निपुराणम्

कृतिश्चातिधृतिवृत्ती अत्यष्टिष्चाष्टिरित्यतः । अतिशर्क्करी शक्करीति अतिजगती जगत्यपि ।। ३३१.

छन्दोऽत्र लौकिकंस्याच्च आर्षमात्रैष्टुभात् स्मृतम् । त्रिष्टुप्पङ्‌क्तिवृहती अनुष्टुवुष्णिगी रितम् ।। ३३१.

गायत्री स्यात् सुप्रतिष्ठा प्रतिष्ठा मध्यया सह । अत्युक्तात्युक्त आदिश्च एकैकाक्षरवर्जितम् ।। ३३१.

चतुर्भागो भवेत् पादो गण्च्छन्दः प्रदर्श्यते । तावन्तः समुद्रा गणा ह्यादिमध्यान्तसर्वगाः ।। ३३१.

चतुर्णः पञ्च च गणा आर्य्यालक्षणमुच्यते । स्वरार्द्धञ्चार्य्यार्द्धं स्यादार्य्यांयां विषमेनजः ।। ३३१.

षष्ठो जो नलपूर्वा स्याद्‌द्वितीयादिपदं नले । सप्तमेऽन्ते प्रथमा च द्वितीये पञ्चमे नले ।। ३३१.

अर्द्धे पदं प्रथमादि षष्ठ एको लघुर्भवेत् । त्रिषु गणेषु पादः स्यादार्य्या पञ्चार्द्धके स्मृता ।। ३३१.

विपुलान्याथ चपला गुरुमध्यागतौ च जौ । द्वितीयचतुर्थौ पूर्वे च चपला मुखपुर्विका ।। ३३१.

द्वितीथे जघनपूर्व्वा चपलार्य्या प्रकीर्त्तिता । उभयोर्महाचपला गीतवाद्यार्द्धतुल्यका ।। ३३१.

अन्त्येनार्द्धेनोपगीतिरुद्‌गीतिश्चोत्क्रमात् स्मृता । अर्द्धे रक्षगणा आर्य्या गीतच्छन्दोऽथ मात्रया ।। ३३१.

वैतालीयं द्विस्वरा स्यादयुष्पादे समे नलः । वसवोऽन्ते वनगाश्च गोपुच्छन्दशकं भवेत् ।। ३३१.

भगणआन्ता पाटलिका शेषे परे च पूर्ववत् । साकं षड्वा मिश्रायुक् प्राच्यवृत्तिः प्रदर्श्यते ।। ३३१.

पञ्चमेन पूर्वसाकं तृतीयेन सहस्रयुक् । उदीच्यवृत्तिर्वाच्यां स्याद् युगपच्च प्रवर्त्तकं ।। ३३१.

अयुक्चारुहासिनी स्याद्‌युगपच्चान्तिका भवेत् ।। ३३१.

सप्तार्च्चिर्वसवश्चैव मात्रासमकमीरितम् । भवेन्नलवमौ लश्च द्वादशो वा नवासिका ।। ३३१.

विश्वोकः पञ्चमाष्टौ मो चित्र लवमकश्चलः । परयुक्तेनोपचित्रा पादाकुलकमित्यतः ।। ३३१.

गीतार्य्या लोपश्चेत् सौम्या लः पूर्वः ज्योतिरीरिता । स्याच्छिखा विपर्य्यास्तार्द्धा तूलिका समुदाहृता ।। ३३१.

एकोनत्रिंशदन्ते गः स्याज्ज्ञेजनसमावला । गु इत्येकगुरुं संख्यावर्णाद्दशविपर्य्ययात् ।। ३३१.

अग्निरुवाच वृत्तं समञ्चार्द्धसमं विषमञ्च त्रिधा वदे । समन्तावत् कृत्वकृतमर्द्धसमञ्च कारयेत् ।। ३३२.

पिषमञ्चैव वास्यूनमतिवृत्तं समान्यपि । ग्लौचतुःप्रमाणी स्यादाभ्यामन्यद्वितानकं ।। ३३२.

पादस्याद्यन्तु वक्रं स्यात् शनौ न प्रथमास्मृतौ । बाल्यमुश्चतुर्थाद्वर्णात् पथ्या वर्णं युजेयतः ।। ३३२.

विपरीतपथ्यान्या साच्चपला वा युजस्वनः । विपुलायुग्नसप्तमः सर्व्वं तस्यैव तस्य च ।। ३३२.

तौन्तौ वा विपुलानेका चक्रजातिः समीरिता । भवेन् पदचतुरूद्‌र्ध्वं चतुर्वृद्ध्या पदेषु च ।। ३३२.

गुरुद्वयान्त आपीडः प्रत्यापीडो गणादिकः । प्रथमस्य विपर्य्यासे मञ्जरी लवणी क्रमात् ।। ३३२.

भवेदमृतधाराख्या उद्धताद्य्चयतेऽधुना । एकतः ससजसानः स्युर्न सौ जो गोऽथ भौनजौ ।। ३३२.

नोगोऽथ सजसा गोगस्तृतीयचरणस्य च । सौरभे केचनभगा ललितञ्च नमौ जसौ ।। ३३२.

उपस्थितं प्रचुपितं प्रथमाद्यं समौ जसौ । गोगथां मलजा रोगः समो नगरजयाः पदे ।। ३३२.

वर्द्धमानं मलौ स्वौ नसौ अथो भोजोव इरिता । शुद्धविराड़ार्षभाख्यं वक्ष्ये चार्द्धसमन्ततः ।। ३३२.

अग्निरुवाच उपचित्रकं ससमनामथभोजभगामय । द्रूतमध्या ततभगागथोननजयाः स्मृताः ।। ३३३.