अग्निपुराणम्

ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधा कृतम् । एकत्र मन्त्रास्तिष्ठन्ति हविरेकत्र तिष्ठति ।। २९२.

देवब्राह्मणगोसाधुसाध्वीभिः सकलं जगत् । धार्य्यते वै सदा सस्मात् सर्व्वे पूज्यतमा मताः ।। २९२.

पिवन्ति यत्र तत्तीर्थं गह्गाद्या गाव एव हि । गवां माहात्म्यमुक्तं हि चिकित्साञ्च तथा श्रृणु ।। २९२.

श्रृङ्गामयेषु धेनूनां तैलं दद्यात् ससैन्धवं । श्रृङ्गवेरबलामांसकल्कसिद्धं समाक्षिकं ।। २९२.

कर्णशूलेषु सर्वेषु मञ्जिष्ठाहिङ्गुसैन्धवैः । सिद्धं तैलं प्रदातव्यं रसोनेनैथ वा पुनः ।। २९२.

विल्वमूलमपामार्गन्धातकी च सपाटला । कुटजन्दन्तमूलेषु लेपात्तच्छूलनाशनं ।। २९२.

दन्तशूलहरैर्द्रव्यैर्घृतं राम विपाचितं । मुखरोगहरं ज्ञेयं जिह्वारोगेषु सैन्धवं ।। २९२.

श्रृङ्गवेरं हरिद्रे द्वे त्रिफला च गलग्रहे । हृच्छूले वस्तिशुले च वातरोगे क्षये तथा ।। २९२.

त्रिफला घृतमिश्रा च गवां पाने प्रशस्यते । अतीसारे हरिद्रे द्वे पाठाञ्चैव प्रदापयेत् ।। २९२.

सर्वेषु कोष्ठरोगेषु तथा शाखागदेषु च । श्रृङ्गवेरञ्च भार्गीञ्च कासे श्वासे प्रदापयेत् ।। २९२.

दातव्या भग्नसन्धाने प्रियङ्गुर्लवणान्विता । तैलं वातहरं पित्ते मधुयष्टीविपाचितं ।। २९२.

कफे व्योषञ्च समधु सपुष्टकरजोऽस्रजे । तैलाज्यं हरितालञ्च भग्नक्षतिश्रृतन्ददेत् ।। २९२.

माषास्तिलाः सगोधूमाः पशुक्षीरं घृतं तथा । एषां पिण्डी सलवणा वत्सानां पुष्टिदा त्वियं ।। २९२.

बलप्रदा विषाणां स्याद् ग्रहनाशाय धूपकः । देवदारु वचा मांसी गुग्गुलुहिङ्गुसर्षपाः ।। २९२.

ग्रहादिगदनाशाय एष धुपो गवां हितः । घष्टा चैव गवां कार्या धूपेनानेन धूपिता ।। २९२.

अश्वगन्धातिलैः शुक्लं तेन गौः क्षीरिणी भवेत् । रसायनञ्च पिन्याकं मत्तो यो धार्य्यते गृहे ।। २९२.

गवां पुरीषे पञ्चम्यां नित्यं शान्त्यै श्रियं यजेत् । वासुदेवञ्च गन्धाद्यैरपरा शान्तिरुच्यते ।। २९२.

अश्वयुक्‌शुक्लपक्षस्य पञ्चदश्यां यजेद्धरिं । हरिरुद्रमजं सूर्य्यं श्रियमग्निं घृतेन च ।। २९२.

दधि सम्प्राश्य गाः पूज्य कार्य्यं वह्निप्रदक्षिणं । वृषाणां योजयेद् युद्धं गीतवाद्यरवैर्वहिः ।। २९२.

गवान्तु लवणन्देयं ब्राह्मणानाञ्च दक्षिणा । नैमित्तिके माकरादौ यजेद्विष्णुं सह श्रिया ।। २९२.

स्थणअडिलेव्जे मध्यगते कदिक्षु केशरगान् सुरान् । सुभद्राजो रविः पूज्यो बहुरूपो बलिर्वहिः ।। २९२.

खं विश्वरूपा सिद्धिस्च ऋद्धिः शान्तिश्च रोहिणी । दिग्धेनवो हि पूर्वाद्याः कृशरैश्चन्द्र ईश्वरः ।। २९२.

दिक्‌पालाः पद्मपत्रेषु कुम्भेष्वग्नौ च होमयेत् । क्षीरवृक्षस्य समिधः सर्षपाक्षततण्डुलान् ।। २९२.

शतं शतं सुवर्णञ्च कांस्यादिकं द्विजे ददेत् । गावः पूज्या विमोक्तव्याः शान्त्यै क्षीरादिसंयुताः ।। २९२.

शालिहोत्रः सुश्रुताय हयायुर्वेदमुक्तवान् । पालकाप्योऽङ्गराजाय गजायुर्वेदमब्रवीत् ।। २९२.

अग्निरुवाच नागादयोऽथ भावादिदशस्थानानि कर्म्म च । सूतकं दष्टचेष्टेति सप्तलक्षणमुच्यते ।। २९४.

शेषवासुकितक्षाख्याः कर्कटोऽब्जो महाम्बुजः । शङ्खपालश्च कुलिक इत्याष्टौ नागवर्य्यकाः ।। २९४.

दशाष्टपञ्चत्रिगुणशतमूर्द्धान्वितौ क्रमात् । विप्रौ नृपो विशौ शूद्रौ द्वौ द्वौ नागेषु कीर्त्तितौ ।। २९४.

तदन्वयाः पञ्चशतं तेभ्यो जाता असंख्यकाः । फणिमण्डलिराजीलवातपित्तकफात्मकाः ।। २९४.