अग्निपुराणम्

योगविज्ञानसत्त्वाढ्यं महापक्षं प्रियम्बदं । आयतिक्षममद्वैधं मित्रं कुर्वीत सत्कुल ।। २३९.

दूरादेवाभिगमनं स्पष्टार्थहृदयानुगा । वाक्‌ सत्कृत्य प्रदानञ्च त्रिविधो मित्रसङ्ग्रहः ।। २३९.

धर्मकामार्थसंयोगो मित्रात्तु त्रिविधं फलं । औरसं तत्र सन्नद्धं१६ तथा वंशक्रमागतं ।। २३९.

रक्षइतं व्ससनेभ्यश्च मित्रं ज्ञेयं चतुर्विधं । मित्रे गुणाः सत्यताद्याः समानसुखदुःखता ।। २३९.

वक्ष्येऽनुजीविनां वृत्तं सेवी सेवेत भूपतिं । दक्षता भद्रता दार्ढ्य क्षान्तिः क्लेशसहिष्णुता ।। २३९.

सन्तोषः शीलभुत्साहो मण्डयत्यनुजीविनं । यथाकालमुपासीत राजानं सेवको नयात् ।। २३९.

परस्थानगमं क्रौर्य्यमौद्धत्यं मत्सरन्त्यजेत् । विगृह्य कथनं भृत्यो न कुर्य्याज् ज्यायसा सह ।। २३९.

गुह्यं मर्म्म च मन्त्रञ्च न च भर्त्तुः प्रकाशयेत् । रक्ताद् वृत्तिं समीहेत् विरक्तं सन्त्यजेन्नृपं ।। २३९.

आजीव्यः सर्व्वसत्त्वानां राजा पर्जन्यवद्भवेत् । आयद्वारेषु चाप्त्यर्थं धनं चाददतीति च ।। २३९.

कुर्य्यादुद्योगसम्पन्नानध्यक्षआन् सर्वकर्म्मसु । कृषिर्व्वणिक्पथो दुर्गं सेतुः कुञ्जरबन्धनं ।। २३९.

खन्याकरबलादानं शुन्यानां च निवेशनं । अष्टवर्गमिमं राजा साधुवृत्तोऽनुपालयेत् ।। २३९.

आमुक्तिकेभ्यश्चौरेभ्यः पौरेब्यो राजवल्लभात् । पृथिवीपतिलोभाच्च चप्रजानां पञ्चधा भयं ।। २३९.

अवेक्ष्यैतद्भ्यं काले आददीत करं नृपः । अभ्यन्तरं शरीरं स्वं वाह्यं राष्ट्रञ्च रक्षयेत् ।। २३९.

दड्यांस्तु दण्डयेद्राजा स्वं रक्षेच्चःविषादितः । स्त्रियः पुत्रांश्च शत्रुभ्यो विश्वसेन्न कदाचन ।। २३९.

राम उवाच प्रभावोत्साहशक्तिभ्‌यां मन्त्रशक्तिः प्रशस्यते । प्रभावोत्साहवान् काव्यो जितो देवपुरोधसा ।। २४१.

मन्त्रयेतेह कार्य्याणि नानाप्तैर्न्नाबिपश्चिता । अशक्यारम्भवृत्तीनां कुतः क्लेशादृते फलं ।। २४१.

अविज्ञातस्य विज्ञानं विज्ञातस्य च निश्चयः । अर्थद्वैधस्य सन्देहच्छेदनं शेषदर्शनं ।। २४१.

सहायाः साधनोपाया विभागो देशकालयोः । विपत्तेश्च प्रतीकारः पञढ्चान्नो मन्त्र इष्यते ।। २४१.

मनःप्रसादः श्रद्धा च तथा करणपाटवं । सहायोत्थानसम्पच्च कर्म्मणां सिद्धिलक्षणं ।। २४१.

मदः प्रमादः कामश्च सुप्तप्रलपितानि च । भिन्दन्ति मन्त्रं प्रच्छन्नाः कामिन्यो रमतान्तथा ।। २४१.

प्रगल्भः स्मृतिमान्वाग्मी शस्त्रे शास्त्रे च निष्ठितः । अब्यस्तकर्म्मां नृपतेर्दूतो भवितुमर्हति ।। २४१.

सामर्थ्यात् पादतो हीनो दूतस्तु त्रिविधः स्मृतः ।। २४१.

नाविज्ञातं पुरं शत्रोः प्रविशेच्च न शंसदं। कालमीक्षेत कार्य्यार्थमनुज्ञातश्च निष्पतेत् ।। २४१.

छिद्रञ्च शत्रोर्जानीयात् कोषमित्रबलानि च । रागापरागौ जानीयाद् दृष्टिगात्रविचेष्टितैः ।। २४१.

कुर्य्याच्चतुर्विधं स्तोत्रं पक्षयोरुभयोरपि । तपस्विव्यञ्जनोपेतैः सुचरैः सह संवसेत् ।। २४१.

चरः प्रकाशो दूतः स्यादप्र्काशश्चरो द्विधा । बणिक् कृषीबलो लिङ्गी बिक्षुकाद्यात्मकाश्चराः ।। २४१.

यायादरिं व्यसनिनं निष्फले दूतचेष्टिते । प्रकृतिव्यसनं यत्स्यात्तत् समीक्ष्य समुत्पतेत् ।। २४१.

अनयाद्व्यस्यति श्रेयस्तस्मात्तद्व्यसनं स्मृतं । हुताशनो जलं व्याधिर्दुर्भिक्षं मरकं तथा ।। २४१.

इति पञ्चविधं दैवं व्यसनं मानुषं परं। दैवं पुरुषकारेण शान्त्या च प्रशमन्नयेत् ।। २४१.