अग्निपुराणम्

ग्रभावः शुचिता मैत्री त्यागः सत्यं कृतज्ञता । कुलं शीलं दमश्चेति गुणाः सम्पत्तिहेतवः ।। २३८.

प्रकीर्णविषयारण्ये धावन्तं विप्रमाथिनं । ज्ञानाङ्कुशेन कुर्व्वीत वश्यमिन्द्रियदन्तिनं ।। २३८.

कामः क्रोधस्तथा लोभो हर्षो मानो मदस्तथा । षड्‌वर्गमुतसृजेदेनमस्मिंस्त्यक्ते सुखी नृपः ।। २३८.

आन्वीक्षिकीं त्रयीं वार्त्तां दण्डनीतिं च पार्थिवः । तद्विद्यैस्तत्‌क्रियोपैतैश्चिन्तयेद्विनयान्वितः ।। २३८.

आन्वीक्षिक्यार्थविज्ञानं धर्म्माधर्मौ त्रयीस्थितौ । अर्थानर्थौ तु वार्त्तायां दण्डनीत्यां नयानयौ ।। २३८.

अहिंसा सूनृता वाणी सत्यं शौचं दया क्षमा । वणिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म्म उच्यते ।। २३८.

प्रजाः समनुगृह्णीयात् कुर्य्यादाचारसंस्थितिं । वाक्‌ सूनृता दया दानं हिनोपगतरक्षणं ।। २३८.

इति वृत्तं सतां साधुहितं सत्पुरुषव्रतं । आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने ।। २३८.

को हि राजा शरीराय धर्म्मापेतं समाचरेत् । न हि स्वसुखमन्विच्छन् पीडयेत् कृपणं जनं ।। २३८.

कृपणः पीड्यमानो हि मन्युना इन्ति पार्थिवं । क्रियतेऽभ्यर्हणीयाय स्वजनाय यथाञ्जलिः ।। २३८.

ततः साधुतरः कार्यो दुर्जनाय शिवाथिंना । प्रियमेवाभिघातव्यं सत्सु नित्यं द्विषत्सु च ।। २३८.

देवास्ते प्रियवक्तारः पशवः क्रूरवादिनः । शुचिरास्तिक्यपूतात्मा पूजयेद्देवताः सदा ।। २३८.

देवतावद् गुरुजनमात्मवच्च सुहृज्जनं । प्रणिपातेन हि गुरुं सतोऽमृषानुचेष्टितैः ।। २३८.

कुर्व्वीताभिमुखान् भृत्यैर्द्दवान् सुकृतकर्म्मणा । मद्‌भावेन हरेन्मित्रं सम्भ्रमेण च बान्धवान् ।। २३८.

स्त्रीभृत्यान् प्रेम्दानाभ्यां दाक्षिण्येनेतरं जनं । अनिन्दा परकृत्येषु स्वधर्म्मपरिपालनं ।। २३८.

कृपणेषु दयालुत्वं सर्वत्र मधुरा गिरः । प्राणैरप्यपकारित्वं मित्रायाव्यभिचारिणे ।। २३८.

गृहागते परिष्वङ्गः सक्त्या दानं सहिष्णुता । स्वसमृद्धिष्वनुत्सेकः पररवृद्धिष्वमत्सरः ।। २३८.

अपरोपतापि वचनं मौनव्रतचरिष्णुता । बन्धुभिर्बद्धसंयोगः स्वजने चतुरश्रता ।। २३८.

राम उवाच स्वाम्यमात्यञ्च राष्ट्रञ्च दुर्गं कोषो बलं सुहृतं । परस्परोपकारीदं सप्ताङ्गं राकज्यमुच्य्ते ।। २३९.

राज्याङ्गानां वरं राष्ट्रं साधनं पालयेत् सदा । कुलं शीलं वयः सत्त्वं दाक्षिण्यं क्षिप्रकारिता ।। २३९.

अविसंवादिता सत्यं वृद्धसेवा कृतज्ञता । दैवसम्पन्नता बुद्धिरक्षुद्रपरिवारता ।। २३९.

दीर्घदर्शित्वमुत्साहः शुचिता स्थूललक्षिता ।। २३९.

विनीतत्वं धार्मिकता साधोश्च नृपतेर्गुणाः । प्रख्यातवंशमक्रूरं लोकसङ्‌ग्राहिणं शुचिं ।। २३९.

कुर्व्वीतात्महिताकाङ्क्षी परिचारं महीपतिः । वाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमानुदग्रो बलवान् वशी ।। २३९.

नेता दण्डस्य निपुणः कृतशिल्पपरिग्रहः । पराभियोगप्रसहः सर्वदुष्टप्रतिक्रिया ।। २३९.

परवृत्तान्ववेक्षी च सन्धिविग्रहतत्तववित् । गूढमन्त्रप्रचारज्ञो देशकालविभागवित् ।। २३९.

आदाता सम्यगर्थानां विनियोक्ता च पात्रवित् । क्रोधलोभभयद्रोहदम्भचापलवर्ज्जितः ।। २३९.

परोपतापपैशून्यमात्सर्येर्षानृतातिगः । वृद्धोपदेशसम्पन्नः शक्तो मधुरदर्शनः ।। २३९.

गुणानुरागस्थितिमानात्मसम्पद्‌गुणा स्मृताः । सुलीनाः शुचयः शूराः श्रुतवन्तोऽनुरागिणः ।। २३९.