अग्निपुराणम्

आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लयः । समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादिका मुने

मनुर्वैवस्वतस्तेपे तपो वै भुक्तिमुक्तये। एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणम्

तस्याञ्चल्युदके मत्स्यः स्वल्प एकोऽभ्यपद्यत। क्षेप्तुकामं जले प्राह न मां क्षिप नरोत्तम

ग्राहादिभ्यो भयं मेऽद्यतच्छ्रुत्वा कलशेऽक्षिपत्। स तु वृद्धः पुनर्मत्स्यः प्राह तं देहि मे बृहत्

स्थानमेतद्वचः श्रुत्वा राजाऽथोदञ्चनेऽक्षिपत्। तत्र वृद्धोऽब्रवीद् भूपं पृथु देहि पदं मनो

सरोवरे पुनः क्षिप्तो ववृधे तत्प्रमाणवान् । ऊचे देहि बृहत् स्थानप्राक्षिपच्चाम्बुधौ ततः

लक्षयोजनविस्तीर्णः क्षणमात्रेण सोऽभवत्। मत्स्यं तमद्‌भुतं दृष्ट्वा विस्मितः प्राव्रवीन्‌ मनुः

को भवान्ननु वै विष्णुः नारायण नमोऽस्तुते। मायया मोहयसि मां किमर्थं त्वं जनार्दन

मनुनोक्तोऽब्रवीन्मत्स्यो मनुं वै पालने रतम्। अवतीर्णो भवायास्य जगतो दुष्टनष्टये

सप्तमे दिवसे त्वव्धिः प्लावयिप्यति वै जगत् । उपस्थितायां नावि त्वं बीजादीनि विधाय च

सप्तर्षिभिः परिवृतो निशां ब्राह्मीं चरिष्यसि। उपस्थितस्य मे श्रृङ्गे निबध्नीहि महाहिना

इत्युक्त्वान्तर्दृधे मत्स्यो मनुः कालप्रतीक्षकः । स्थितः समुद्र उद्वेले नावमारुरुहे तदा

एकश्रृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजनः। नालम्बबन्ध तच्छृङ्गे मत्स्याख्यं च पुराणकम्

शुश्राव मत्स्यात्पापघ्नं संस्तुवन् स्तुतिभिश्च तम् । ब्रह्मवेदप्रहर्त्तारं हयग्रीवञ्च दानवम्

अवधीद् वेदमन्त्नाद्यान् पालयामास केशवः। प्राप्ते कल्पेऽथ बाराहे कूर्म्मरूपोऽभवद्धरिः

अग्निरुवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्येऽहं पापनाशनम् । हिरण्याक्षोऽसुरेशोऽभूद् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

देवैर्गत्वा स्तुतो विष्णुर्यज्ञरूपो वराहकः । अभूत् तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

धर्मदेवादिरक्षाकृतं ततः सोऽन्तर्द्दधे हरिः। हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस्तथा

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत्। नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

स्वपदस्थान् सुरांश्चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः। देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

जिताः स्वर्गात्परिभ्रप्टा हरिं वै शरणं गताः। सुराणाममयं दत्त्वा अदित्या कश्यपेन च

स्तुतोऽसौ वामनो भूत्वा ह्यदित्यां स क्रतुं ययौ। बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारेऽगृणात् श्रुतिम्

वेदान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदोऽब्रवीत्। निवारितोऽपि शुक्रेण बलिर्ब्रूहि यदिच्छसि

त्तत्तेऽहं सम्प्रदास्यामि,वामनो बलिमब्रवीत्। पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

तोये तु पतिते हस्ते वामनोऽभूदवामनः। भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लेकञ्च पदत्रयम्

चक्रे बलिञ्च सुतलं तच्छक्राय ददौ हरिः। शक्रो देवैर्हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखीं त्वभूत्

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं श्रृणु द्विज। उद्वतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहाणाय सः

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः। जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभूत्। सहस्त्रबाहुः सर्वोर्वीपतिः स मृगयां गतः