अग्निपुराणम्

ये साक्षात् अग्निपुराणे कथितम्, यथा भगवतः गोविन्दस्य स्तुत्याः गायन्ति ये जनाः, तान् तव गम्यतां दूरं त्यक्तव्यान्, तेषां तव स्पर्शो नास्ति। ये जनार्दनं नित्यनैमित्तिकैः विधिभिः पूजयन्ति, तान् हविषाम् उपभुक्तारः, त्वं नावलोकयेत्। येषां चेतसि सदा स भगवान् तिष्ठति, ते भगवद्भावं प्राप्नुवन्ति। ये पुष्पैः, धूपैः, उपवासैः, प्रियाभरणैः पूजयन्ति, तान् न ग्रहणीयाः, कृष्णगृहं प्रविश्यापि। ये अङ्गरागं योजयन्ति, शौचव्रतपरायणा भवन्ति, तानपि न ग्रहणीयाः। कृष्णगृहस्थाः, तेषां पुत्राः, कुटुम्बिनः, सर्वे तव वर्जनीयाः। यः विष्णोः स्थापनं कृतवान्, तस्य वंशजाः अपि, शतं दुष्टचित्तानां, तव दृष्ट्याः बहिः। यः विष्णोः मन्दिरं निर्मितवान्, काष्ठेन वा शिलया वा, मृत्तिकया अपि, स सर्वपापैः विमुक्तः। नित्ययागस्य महान् फलः, तद् विष्णुमन्दिरनिर्माणेन लभ्यते। विष्णुः सप्तलोकव्यापकः तस्य गृहे तिष्ठति। दिव्यं निवासं निर्माय, स तं अच्युतलोकं नयति, सप्तलोकव्यापकः विष्णुः तस्य गृहे तिष्ठति। स अनन्तलोकान् उद्धरति, अक्षयस्थानं प्राप्नोति। यावत् ईंटानां व्यवस्था तिष्ठति, तावत् वर्षाणि, सहस्राणि, मन्दिरनिर्माता तत्र स्थितः। विष्णुचित्रनिर्माता विष्णुलोकं प्राप्नोति, स्थापकः हरेः एकत्वं गच्छति। अग्निः उवाच—ये मया उपदिष्टाः, ते हरेः स्थापकं न आनिनायुः। हयग्रीवः ब्रह्मणं देवांश्च स्थापने विषये उक्तवान्। हयग्रीवः उवाच—विष्णोः स्थापने च अन्येषां स्थापने च विधिं वक्ष्यामि। ब्रह्मन्, शृणु। पञ्चरात्रं, सप्तरात्रं, मया पूर्वं वर्णितम्। तानि पृथग् ऋषिभिः जगति पञ्चविंशतिः साङ्ख्येन उपदिष्टानि। हयशिरसा तन्त्रं प्रथमं, त्रैलोक्यं मोहितुम्। वैभवः, पौष्करः, प्रह्रादः, अङ्गार्गः, गालवः, नारदः, सम्प्रश्नः, शाण्डिल्यः, वैश्वकः तन्त्राणि। शौनकः, वसिष्ठः, ज्ञानसिन्धुः, स्वायम्भुवः, कापिलः, आतार्क्षः, नारायणीयः—सर्वे सत्यत्वेन घोषिताः। आत्रेयः, नारसिंहः, आनन्दः, अरुणः, बौधायनः, आर्षः, विश्वः—एतेषां सारभूताः। द्विजः, मध्यदेशाद्यः, स्थापने योग्यः; कच्छ, कावेरी, कोङ्कणाद्यः न स्थापयेत्। कामरूप, कलिङ्ग, काञ्ची, कारमीर, कोशल, पञ्चरात्राः—आकाश, वायुः, तेजः, अम्बु, भूः—ये चेतनाहीनाः, तमसा आक्रान्ताः, पञ्चरात्रवर्जिताः, वर्जनीयाः। आचार्यः जानातु—अहं ब्रह्मा, अहं विष्णुः, अहं शुद्धः। लक्षणहीनः अपि, तन्त्रज्ञः आचार्यः। देवाः नगराभिमुखाः स्थापनीयाः, न नगरविपरीतान्। कुरुक्षेत्रे, गयायां, नदीतीरे, ब्रह्मा नगरमध्यस्थः स्थापनीयः; पूर्वे इन्द्रपीठं शुभम्। आग्नेयदिशि अग्न्यग्नेयं मन्दिरं; दक्षिणे मातृभूतयममन्दिरम्; नैऋत्ये चण्डिकायाः, पितृभूतदानवमन्दिरम्। पश्चिमे नैऋतवरुणमन्दिरम्; वायुनागमन्दिरं वायव्ये; उत्तरदिशि सोमयक्षगुहामन्दिरम्। ईशानदिशि चण्डीशमहेशमन्दिरम्, विष्णुमन्दिरं सर्वत्र। पूर्वमन्दिरं स्थाप्य, लघुशिलां निर्मातव्यां। ज्ञानी न समानं नातिरिक्तं कुर्यात्; द्विगुणं सीमां त्यक्त्वा, तदुच्चता अनुरूपं। अन्यं मन्दिरं निर्मातव्यं, उभयोः न पीडनम्। शुद्धभूमौ भूमिं सम्पाद्य। परिधिवल्लीतः सीमायां, भूतैः हविः दातव्यम्—शालिपिठं, हरिद्राचूर्णं, भृशं शालिपिठं, दधि, लाजः। अष्टाक्षरमन्त्रेण लाजं अष्टदिशि विक्षिप्य, राक्षसपिशाचान्, ये भूमौ वसन्ति, सर्वे गच्छन्तु; हरिस्थानं स्थापयिष्यामि। भूमिं हलिना कृत्वा, गोभिः अपि विदार्य।