अग्निपुराणम्

सुगन्धादिभिः पुष्पचूर्णैः तिलैः च हरेः पूजनं कृत्वा, विष्णुशक्तिसम्भूतमूलमन्त्रेण आरम्भं कृत्वा तस्मै समर्पयेत्। अग्निस्थ देवतायै तद् दत्वा, क्षीरसागरस्थित महाशेषशय्यायाम् स्थितं देवतां प्रार्थयेत्। प्रातःकाले केशवम् अहं पूजयिष्यामि, आगच्छ; ततः इन्द्रादिभ्यः दानं दत्त्वा, विष्णुपार्षदाय समर्पयेत्। देवतानां पुरतः, युग्मवस्त्रयुक्तं सुगन्धद्रव्यैः रोचनाकर्पूरकुङ्कुमैः सह जलपूर्णं घटं स्थापयेत्। सुगन्धपुष्पादिभिः अलङ्कृतमूलमन्त्रेण, यज्ञमण्डपात् बहिः आगत्य, त्रिस्नातकवृत्तेषु पूजनं कुर्यात्। तत्र पञ्चगव्यं क्रमशः, दधि, समिधः च स्थापनीयम्। पुराणश्रवणे स्तोत्रपाठे रात्रौ जागरणं च करणीयम्। दूतबालस्त्रीसुखिनां त्वरितस्नानं कुर्यात्, सुगन्धपवित्रसूत्रं विहाय। अग्निः उवाच— सर्वदेवताभ्यः पवित्रधारणविधिं संक्षेपेण शृणु। पवित्रं सर्वलक्षणयुक्तं शुद्धं, सुवर्णमयम् वा अग्निमयम् वा भवेत्; जगत्स्रोतसि सह पार्षदैः आगच्छेत्। प्रातःकाले आमन्त्रयामि; पवित्रं तुभ्यं दत्तम्। जगत्कर्तः, नमः ते; एतत् पवित्रं गृहाण। शुद्ध्यर्थं, वार्षिकपूजाफलप्रदं, शिवाय नमः; पवित्रं गृहाण। मुक्ताफलमणिग्रथितैः, मन्दारपुष्पैः च वार्षिकपूजा ते अस्तु, वेदवेद्य। मम निर्देशानुसारं वार्षिकपूजां कृत्वा, त्वं मोक्त्वा दिव्यलोकं गच्छ, हे पवित्र। सूर्यदेवाय नमः; शुद्ध्यर्थं, वार्षिकपूजाफलप्रदं, पवित्रं गृहाण। शिवाय नमः; शुद्ध्यर्थं, वार्षिकपूजाफलप्रदं, पवित्रं गृहाण। वागीश्वराय नमः; शुद्ध्यर्थं, वार्षिकपूजाफलप्रदं, पवित्रं गृहाण। शक्तिपतये नमः; शुद्ध्यर्थं, वार्षिकपूजाफलप्रदं, पवित्रं गृहाण। नारायणमयं सूत्रं, अनिरुद्धमयं उत्तमं, धनधान्यायुःस्वास्थ्यप्रदं, तुभ्यं ददामि। कामदेवमयं, सङ्कर्षणमयं उत्तमं, ज्ञानसन्ततिसौभाग्यप्रदं, तुभ्यं ददामि। वासुदेवमयं सूत्रं, धर्मकामार्थमोक्षप्रदं, संसारसागरतरणहेतुं, तुभ्यं ददामि। विश्वरूपमयं, सर्वप्रदं, पापनाशकं, पूर्वापरवंशोद्धारकं, तुभ्यं ददामि। अग्निः पुनः उवाच— वासुदेवादीनां देवतानां मन्दिरनिर्माणस्य फलं वर्णयामि, यः दिव्यगृहनिर्माणे इच्छति, तस्य सहस्रजन्मपापं नश्यति। ये मनसा कृष्णाय गृहं निर्मान्ति, तेषां शतजन्मपापं नश्यति; कृष्णगृहनिर्माणे जनाः हर्षयन्ति। ते अपि पापमुक्ताः अच्युतलोकं प्राप्नुवन्ति; पुरुषः दशसहस्रपूर्वापरकुलान् नेतुम् अर्हति। हरिगृहनिर्माणानन्तरं, सः शीघ्रं तान् विष्णुलोकं नेतुम् अर्हति; पितरः अलङ्कृताः विष्णुस्थानं दृष्ट्वा तत्र वसन्ति। नरकक्लेशात् विमुक्तः, कृष्णमन्दिरनिर्माता, देवगृहस्य, ब्रह्महत्यादिपापसमूहं नाशयति। यज्ञेन लभ्यम् फलम्, देवमन्दिरनिर्माणेन लभ्यते; देवगृहनिर्माणेन सर्वतीर्थस्नानफलम् प्राप्यते। देवतार्थं युद्धे हतानां यत् फलम्, तद् एव मन्दिरनिर्माणे, अपि च कपटेन वा मृत्तिकामात्रेण वा लभ्यते। एकमन्दिरनिर्माता स्वर्गं प्राप्नोति; त्रिभिः ब्रह्मलोकम्; पञ्चभिः शिवलोकम्; अष्टाभिः हरीसहितं वसति। षोडशमन्दिरनिर्माता भोगमोक्षौ प्राप्नोति; हीनमध्यमोत्तमं हरिगृहं निर्माय— स्वर्गं, विष्णुलोकं, मोक्षं क्रमशः प्राप्नोति; उत्तमं विष्णुमन्दिरं निर्माय, धनवान् तद् फलम् प्राप्नोति। अल्पेन अपि, धनवान् तस्य फलम् प्राप्नोति; धनं प्राप्य, अल्पेन अपि, देवतानां मन्दिरं निर्मायेत्। हरिगृहनिर्माणेन अधिकं पुण्यं प्राप्नोति; लक्षशतसहस्रशतार्धेन अपि, हर्यर्थं— गृहं निर्माय, यत्र गरुडध्वजः हरिः तत्र गच्छति। बालाः अपि, क्रीडन्तः, मृत्तिकया हरिगृहं निर्माय— ते वासुदेवाय निर्माय तस्य लोकं गच्छन्ति। तीर्थे, देवालये, पुण्यक्षेत्रे, शुभाष्टमे— विष्णुमन्दिरनिर्माता त्रिविधं फलम् प्राप्नोति। वैष्णवमन्दिरं बन्धूकपुष्पैः मधुरमृत्तिकया अलङ्कृत्य— ये गृहं लेपयन्ति, ते भगवत्पुरीं गच्छन्ति; पतितं वा अर्धपतितं वा, तद्वत्। यः हरिमन्दिरं पुनः स्थापयति, द्विगुणं पुण्यं प्राप्नोति; पतितं पुनः स्थापयिता, पतनारक्षितः च। विष्णुमन्दिरस्थापनकर्ता विष्णुलोकं प्राप्नोति, यावत् हरिगृहे ईंटाव्यवस्था तिष्ठति। तस्य कर्ता, कुटुम्बसहितः, विष्णुस्थाने पूज्यः भवति; स एव धर्मात्मा, अत्र परत्र च वन्दनीयः।