एकदा, विधिपूर्वकं यज्ञारम्भस्य समये, पुरुषः प्रथमतः हस्तपादयोः प्रक्षालनं कृत्वा, अर्घ्यपात्रं स्थापयेत्। तेन अर्घ्यतोयेन शिरसि, द्वारे च अन्येषु स्थलेषु छर्क्षणं कुर्यात्। ततः द्वारपूजनस्य आरम्भं कृत्वा, द्वारपालान् पूजयेत्। पूर्वादिदिशासु पावनानि वृक्षान्—अश्वत्थ, उदुम्बर, वट, प्लक्ष—स्थापयेत्। पूरवे ऋग्वेदस्य इन्द्रशोभनं नाम ऋचं, यजुर्वेदस्य यमसुभद्रकं, सामवेदस्य सुधन्वनं, अथर्ववेदस्य सोमस्य सुहोत्रकं च पठेत्। द्वारयोः अन्ते पताकाः कुमुदाद्युपेतौ घटौ च स्थापयेत्। प्रत्येकद्वारे तत्रैव देवतानाम् नामतो पूजनं कुर्यात्। पूर्वद्वारे नीलोत्पलं पूर्णं स्थापयेत्। आनन्द, नन्दन, दक्ष, वीरसेन, सुसेणक, सम्भव, प्रभव—एते सौम्यद्वारपालाः अपि पूजनीयाः। ततः अस्त्र-मन्त्रं जपित्वा पुष्पवृष्टिं कृत्वा विघ्नान् अपाकुर्यात्, अन्तः प्रविश्य, पंचमहाभूतशुद्धिं कृत्वा निर्दिष्टमुद्रां दर्शयेत्। शिखामन्त्रं 'फट्' इत्यन्तं जपित्वा, सर्वदिशासु सरषपबीजानि निक्षिपेत्। वासुदेवस्य सह गोमूत्रं, सङ्कर्षणस्य गोमयम्, प्रद्युम्नस्य सह क्षीरं, नारायणस्य दधिघृतं च योजयेत्। एकद्वित्र्यादिषु, प्रत्येकस्मिन् भागे घृतस्य मात्रा वर्धयेत्। घृतपात्रे सर्वाणि एतानि संयोज्य, तद् 'पञ्चगव्य' इति कथ्यते; तस्य एकभागः मण्डपस्य छर्क्षणाय, अन्यः आचमनीयाय प्रयुज्यते। स्नानाय, दशसु घटेषु, इन्द्राद्य्लोकपालान् पूजयेत्। तेषां पूजायाः आज्ञां सूचयित्वा, हर्यादेशानुसारं स्थितिं कुर्यात्। हविस्सामग्रीं रक्षित्वा, हविर्वितरणं कुर्यात्। मूलमन्त्रं शतमष्टवारं जपित्वा, कुशग्राम् आदद्यात्। ईशानकोणे घटं स्थापयित्वा, तत्र वर्धनीं देवीं निवेश्य, तस्मिन् घटे हरेः सहाङ्गानि पूजयेत्, वर्धन्यां चास्त्रपूजनं कुर्यात्। वर्धनीं छिन्नदारया सह गृहीत्वा, यज्ञशालां परितः परिक्रामेत्, छर्क्षणं कुर्वन्। ततः घटं स्थिरे आसने स्थाप्य पूजयेत्। पञ्चरत्नवस्त्रालङ्कृतघटे, चन्दनादिभिः हरेः पूजनं कुर्यात्; सुवर्णवर्धन्यां, दक्षिणे अस्त्रपूजनं कुर्यात्। तदासन्ने वास्तुलक्ष्मीभुविनायकयोः पूजनं कुर्यात्; विष्णोः आसनं स्थापयेत्, अयनाद्युपवेशेषु अपि। नवसु कोणेषु, नव पूर्णघटान् निर्मलान् स्थापयेत्। तेषु पाद्य, अर्घ्य, आचमनीय, पञ्चगव्य जलानि निवेशयेत्। यज्ञारम्भे, पूर्वदिक्प्रदेशे घटात्, पञ्चामृतं, जलं, दधि, क्षीरं, मधु, उष्णं जलं, चतुर्विधं पाद्यं च समर्पयेत्। पाद्ये पद्मं, श्यामकं, दुर्वा, विष्णुपत्नीं च दद्यात्; अष्टविधमिदं प्रदेयम्, यवगन्धफलधान्यानि च। कुशा, सिद्धार्थपुष्पाणि, तिलादीनि समर्पयेत्; आचमनीयं जलं लवङ्गकक्कोलयुतं दद्यात्। मूलमन्त्रेण देवतां पञ्चामृतैः स्नापयेत्; शुद्धं जलं मध्यघटे स्थाप्य, तत्र देवताम् आवेश्य स्नानं कुर्यात्। घटात् जलं निष्क्षिप्य, कुशाग्रं स्पृशेत्; शुद्धेन जलिना पाद्य, अर्घ्य, आचमनीयं च समर्पयेत्। वस्त्रेण शरीरं मृदित्वा, वस्त्रैः समालभ्य, वेदिकायां नयेत्। तत्र पूजां कृत्वा, अग्निकुण्डे होमं यम्य, प्राणसंयमं कुर्यात्। हस्तयोः प्रक्षालनं कृत्वा, पूर्वाभिमुख्येन त्रिरेखा अंकयेत्; दक्षिणात् उत्तरं प्रति, त्रिरेखा उत्तराभिमुख्येन च। अर्घ्यजलैः छर्क्षणं कृत्वा, योनिमुद्रां दर्शयेत्; अग्नेर्रूपं पञ्चाग्निस्वरूपं ध्यायेत्, वेदिकायां योनौ स्थापयेत्। पञ्चपात्राणि, दर्भ, स्त्रुक्, अन्योपकरणानि सम्यक् व्यवस्थापयेत्; वेदिकायाः परिधयः हस्तमात्राः स्युः, समिधो दारवः च। प्रणीते, छर्क्षणपात्रे, घृतपात्रे च, द्वौ प्रस्थौ तण्डुलयोः, द्वन्द्वं च, द्वन्द्वं विकटे स्थापयेत्। कुशान् अग्रेण पूर्वदिक् प्रणीते छर्क्षणपात्रयोः स्थापयेत्; प्रणीते जलं पूर्य, देवतां ध्यायेत्, पूजयेत्। प्रणीते पुरतः स्थापयेत्, सामग्र्यं मध्ये; छर्क्षणपात्रे जलं पूर्य, पूजयित्वा दक्षिणे स्थापयेत्। चरुं वह्नौ पचेत्, ब्राह्मणं दक्षिणे स्थापयेत्; कुशान् पूर्वदिक्प्रदेशे विस्तीर्य, परिधीन् स्थापयेत्। गर्भाधानादिवैष्णवकर्माणि यथाक्रमं कुर्यात्—गर्भाधान, जातकर्म, चूडाकर्म च। नामकरणान्तकं अष्टाहुतिं दद्यात्; प्रत्येककर्मणि पूर्णाहुतिं, स्त्रुक्-चमसाभ्यां समर्पयेत्। वेदिकामध्ये रजस्वलां लक्ष्मीं ध्यायेत्, तत्र होमं कुर्यात्; सा वेदिकालक्ष्मीः आद्यप्रकृतिरूपा त्रिगुणात्मिका। सा सर्वभूतयोः गर्भः, सर्वविद्यामन्त्राणां च; अग्निः मोक्षहेतुः, परमात्मा मुक्तिदः। पूर्वे शिरः, कोणेषु भुजौ; ईशानदक्षिणाग्रयोः ऊरू, नैऋत्यवायव्ययोः च। उदरं पात्रम्, योनिं गर्भः; गुणास्त्रयः मेखलाः; एवं ध्यायित्वा दशसमिधः स्थापयेत्। पञ्चाहुतिं प्राणवमुद्रया समर्पयेत्; पुनः, आघाराहुतिं वाय्यग्न्यन्तां दद्यात्, ततः घृतं निषेकयेत्। ईशानकोणे मूलभागे घृतभागान् दद्यात्; उत्तरदिक्प्रदेशे द्वादशान्ते, दक्षिणे तथैव, मध्ये च। व्याहृतिपाठेन अग्निं मध्यपद्मस्थं, सप्तजिह्वं, दशसूर्यप्रभं, विष्णुरूपं शुद्धं ध्यायेत्। चन्द्राननं सूर्यनेत्रं तं, एकशतमष्टाहुतिं दद्यात्; तदर्धं मूलमन्त्रेण, दशांशं चाङ्गेषु। एवं सम्पाताहुतिं कृत्वा, त्रिसिंहमन्त्रेण शुद्धिकारकान् जपित्वा, अस्त्रमन्त्रेण गुह्यं कृत्वा, तान् शुद्धयेत्—इति अग्निना उक्तम्।