स्वरूपं च रसं च नवधा आत्मानं विद्धि; जीवनं तु उभयोः अङ्गुष्ठयोः प्रतिष्ठितम्, अन्यं तु क्रमशः तर्जनीप्रभृतिभिः, वामानामिकान्तं यावत्, संस्थितम्। शरीरस्य शिरसि, ललाटे, मुखे, हृदि, नाभौ, गुप्ते, जान्वोः, पादयोः च, एषः दशधा आत्मा, इन्द्रः, सर्वव्यापी प्रतिष्ठितः। उभयोः अङ्गुष्ठयोः अग्निः स्थितः; तर्जनीषु च अन्यासु च क्रमशः; शिरसि, ललाटे, मुखे; हृदि, नाभौ, गुप्ते, जान्वोः च। पादयोः एकादशधा आत्मा—मनः, श्रोत्रं, त्वक्, चक्षुः, रसना, घ्राणं, वाक्, हस्तौ, पादौ, विहायसः द्वारं च। जननाङ्गं, मनः, सर्वव्यापी; श्रोत्रं उभयोः अङ्गुष्ठयोः; तर्जनीप्रभृतिषु अष्टौ क्रमशः; शेषं उभयोः करतलेषु। ऊर्ध्वाङ्गे, ललाटे, मुखे, हृदि, नाभौ, गुप्ते, उरू, जङ्घे, गुल्फयोः, पादयोः च—एवं विष्णुः, मधुसूदनः, त्रिविक्रमः, वामनः, श्रीधरः, हृषीकेशः, पद्मनाभः च संस्थाप्यन्ते। दामोदरः, केशवः, ततः नारायणः परमः; ततो माधवः, गोविन्दः च—एवं सर्वव्यापिनं विष्णुं स्थापयेत्। अङ्गुष्ठयोः, करतलेषु, पादयोः, जान्वोः, ऊरुषु, शिरसि, शिखायाम्, कटौ, जान्वोः, पादयोः च यथाक्रमं स्थापयेत्। द्वादशधा आत्मा, पञ्चविंशः, षड्विंशस्य व्यवस्थापना; पुरुषः, धृतिः, अहंकारः, मनः, बुद्धिः, शब्दतत्त्वं च। तथैव स्पर्शः, रसः, रूपं, गन्धः; श्रोत्रं, त्वक्, चक्षुः, जिह्वा, घ्राणं, वाक्, हस्तौ, पादौ, विहायसः द्वारं च। जननाङ्गं, पृथिवी, आपः, अग्निः, वायुः, आकाशः च; सर्वव्यापिनं पुरुषं स्थापयित्वा, दश तत्त्वानि अङ्गुष्ठाद्ये स्थापयेत्। शेषाणि करतले, शिरसि, ललाटे; मुखे, हृदि, नाभौ, गुप्ते, ऊरुषु, जङ्घासु, पादयोः, इन्द्रियदूतयोः च स्थापयेत्। पादयोः, जान्वोः, ऊरुषु, हृदि, शिरसि च क्रमशः; परमं, पुरुषात्मादि, षड्विंशं, यथापूर्वं, सर्वोच्चं स्थापयेत्। एकमण्डलं ध्यात्वा, प्राज्ञः प्रकृतिं पूजयेत्; पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरदिशासु, हृदयादीनि पूजयेत्। अस्त्रं दक्षिणपूर्वे च अन्यासु कोणेषु, गरुडादीन् यथापूर्वं; दिक्पालान् अन्यथा, त्रिविधमग्निम् मध्ये स्थापयेत्। सर्पिषा चादिभिः भूषितम्, पूर्वादिदिक्पालगृहेषु; कर्णिकायाम्, आकाशे च, तत्र मनसो देवता संस्थिता। विश्वरूपं पूजयेत् सर्वरक्षार्थम्, सर्पिस्य यज्ञविजयाय च; सर्वैः व्यवस्थाभिः, पञ्चाङ्गैः च संयुक्तम्। गरुडादिभिः, इन्द्रादिभिः च, सर्वकामान् लभते; विष्वक्सेनं नाम पूजयेत्, यः बीजं आकाशे प्रतिष्ठितम्। नारद उवाच—मुद्राणां लक्षणानि, तेषां स्थितिप्रभृतयः विधीन् वक्ष्यामि; आद्या मुद्रा अञ्जलिः, या हृदयेन दातव्या। अङ्गुष्ठौ ऊर्ध्वं कृत्वा, वाममुष्टिं दक्षिणाङ्गुष्ठबन्धनं च; वामहस्ताङ्गुष्ठः एवम् ऊर्ध्वमुक्तः। त्रयः सामान्याः, अन्ये असामान्याः; कनिष्ठादारभ्य विमोचनात्, अष्टौ मुद्राः क्रमशः। अष्टबीजानां क्रमं सावधानं पश्येत्; अङ्गुष्ठात् कनिष्ठान्तं त्रयाणि अङ्गुलीनि वक्रयेत्। नवम्याः ऊर्ध्वं कृत्वा, अग्रेण च; ततः वामहस्तं ऊर्ध्वं कृत्वा, शनैः अर्धं वक्रयेत्। वराहमुद्रा स्मृता, एते अङ्गविन्यासस्य प्रारम्भाः; प्रतिपदं बद्ध्वा, वाममुष्ट्यङ्गुलिं विमोचयेत्। पूर्वमुद्रां प्रथमं संकुच्य, दक्षिणहस्तेन एवम्; अङ्गुष्ठं ऊर्ध्वं कृत्वा, वाममुष्टिं बद्ध्वा, मुद्रासिद्धिः प्राप्यते। नारद उवाच—संस्कारविधिं वक्ष्यामि, यथाचार्यः शिष्यं शिक्षयति, पुत्र; येन साधकः सिद्धिं प्राप्नोति, रोगी रोगात् विमुच्यते। अनेन, राजा राज्यं, पुत्रं, स्त्रियः, मलनाशं च लभते; मध्ये, पूर्वे, अन्यासु दिशासु, मणिभृतां मृन्मयान् घटान् स्थापयेत्। सहस्रं वा शतं वा प्रदक्षिणं कुर्यात्; मंडपे वा मण्डले वा, विष्णुं पूर्वोत्तराभिमुखं उपवेशयेत्। पुत्रं, साधकं, अन्यांश्च स्थाप्य, यथाविधि संस्कारं गीतादिपूर्वकं कुर्यात्। योगपीठादि दत्त्वा, ये तव प्रियजनाः; आचार्यः, संनिवेश्य, शिष्यं गुप्तं शिक्षयेत्, यः सर्वं भुङ्क्ते। नारद उवाच—साधकः मन्त्रसिद्धिं देवगृहे वा अन्यत्र कुर्यात्; हरिं ईश्वरं वा शुद्धे स्थले, गृहे, मण्डले वा पूजयित्वा। समचतुरस्रे क्षेत्रे मण्डलं चित्रं च रचयेत्; पारदसुवर्णस्थानकविभागेषु, सर्वतो शुभलक्षणानि लिखेत्। षट्त्रिंशद्भिः विभागैः, पद्मासनं बहिः पंक्तिभिः अंकयेत्; द्वाभ्यां मार्गाः, द्वाभ्यां द्वाराणि दिशासु। रेखां परिक्रम्य, पुरतः पद्मक्षेत्रं चिह्नयेत्; अर्धपद्मं परिक्रम्य, द्वादशभागं बहिः चिह्नयेत्। अवशिष्टं विभागं चतुर्धा विभज्य, चतुर्दिशं वृत्तं कुर्यात्; प्रथमं मध्यक्षेत्रं, द्वितीयं केशरायाः। तृतीयं पत्रसंयुतं, चतुर्थं पत्राग्रस्य; ततः कोणे, दिशामध्ये, अन्ते रेखा प्रसारयेत्। केशराग्रे स्थाप्य, पत्रसंयुतमाप्नोति; तत्र रेखां निक्षिप्य, अष्टपत्रं चित्रयेत्। पत्रसंयुतान्तात् मध्ये प्रमाणं स्थाप्येत्; तेन पत्राग्रं परिक्रम्य, तदन्ते पुनः। मध्ये, पार्श्वे, बहिः प्रवर्त्य; केशरेषु द्विद्वि पत्रमध्यं चित्रयेत्, पुनः। एषः पद्मस्य सामान्यरूपं द्वादशपत्रं उक्तम्; अर्धमध्यप्रमाणेन, पूर्वादारभ्य, क्रमशः परिक्रम्य स्थापयेत्। एवं शास्त्रवचनेषु निर्दिष्टः आत्मविन्यासः, देवताविन्यासः, मुद्राविन्यासः, संस्कारविधिः, मण्डलरचनाविधिश्च, भगवत्स्मरणेन, पूजया च, साधकस्य परमसिद्ध्यै, रोगनाशाय, सर्वकामफलप्राप्तये च, निरूपितः।