शान्तनोरुत्पन्नाः देवापिवाह्लिकसोमदत्ताः। तत्र वाह्लिकस्य सोमदत्तः पुत्रः, तस्मात् भूरिः, भूरिश्रवाः, शल इति त्रीन् पुत्रान् अपद्यत। गङ्गायां शान्तनोरभवत् भीष्मः, काल्यायां विचित्रवीर्यः, तस्य क्षेत्रे कृष्णद्वैपायनः सञ्जातः। तेनैव सञ्जाताः धृतराष्ट्रः, पाण्डुः, विदुरश्च। पाण्डोः कुन्दैः युधिष्ठिरः, भीमः, अर्जुनश्च त्रयः अभवन्। पाण्डोः एव माध्र्यां दिव्यसम्भवेण नकुलः सहदेवश्च जातौ। अर्जुनात् अभिमन्योः सौभद्रः, तस्य च पुत्रः परीक्षित्। द्रौपदी पाण्डवानां प्रिया, या युधिष्ठिरस्य प्रतिविन्ध्यं, भीमसेनस्य श्रुतकीर्तिं, धनञ्जयस्य पुत्रं च समजनि। सहदेवस्य श्रुतकर्मा, नकुलस्य शतानीकः, भीमसेनस्य हिडिम्बायां घटोत्कच इति अन्यः पुत्रः। एते राजानः अतीतानागताश्चानन्ताः; सर्वे कालक्रमेण गताः, कालः हि हरिः, तं द्विजातयः पूजयन्तु। अग्नये हुतं दातव्यं, सर्वकामदं हि तत्। अथ अग्निरुवाच— अहं वक्ष्यामि आयुर्वेदस्य सारं, यद् धन्वन्तरिर्देवः सुश्रुतायोक्तवान्, येन मृतः अपि जीवनं प्राप्नोति। सुश्रुतः उवाच— आयुर्वेदं मे कथय, येन मानवाश्वगोविकाराः व्यपगच्छन्ति, सिद्धयोगैः, सिद्धमन्त्रैः, मृतजीवयैः सह। धन्वन्तरिरुवाच— ज्वरिणां बलरक्षणाय चिकित्सकः उपवासात् उपरान्तं लघ्वन्नं दद्यात्; भूञ्जीत भृष्टयवचूर्णं, लाजांश्च, शीतकृतं जलं पिबेत्, येन तृष्णा ज्वरश्च शान्तौ। मुस्त, पर्पट, कोशिर, चन्दन, उदीच्य, नागरैः च, ज्वरस्योपरमे तिक्तं कषायं दद्यात्। अभ्यङ्गेन दोषान् निष्कास्य, ततः विरेचनं कारयेत्; सुपक्वं षष्टिकं, निवारं, रक्तशाल्यन्नं, प्रमोदकं च युक्तम्। एतानि ज्वरिणां हितानि; यवपूपा अपि तथा; मुद्ग, मसूर, चणक, कुलत्थ, कुस्थयुक्तानि च। आतक्य, नरक, कर्कोटक, कठोल्वक, फलयुक्तं पटोलं, निम्ब, पर्पट, दाडिमानि च ज्वरे हितानि। अधोगते विकारे वमनं श्रेष्ठम्, ऊर्ध्वगते विरेचनम्; रक्तपित्ते षडङ्गकषायं शुण्ठीवर्जितं पिबेत्। भृष्टयव, गोधूम, शालि, मसूर, कुस्थयुक्तानि, चणक, मुद्ग च हितानि; गोधूमपूपा अपि श्रेयः। घृतक्षीरयुक्तमन्नं, मधु, वृषमूत्रं, पुनः मधु च हितम्; जीर्णातिसारे पुराणशाल्यन्नं हितम्। अल्पोपस्थापनं लोध्रयुतं हितम्; गुल्मेषु वातः सर्वथा वर्जनीयः। गोधूम, शालि, मुद्ग, ब्राह्मी, खदिर, हरितकी, पञ्चमरिच, वन्यशाक, निम्ब, आमलकी, पटोलानि च अनुशंस्यन्ते। मातुलुङ्गरसः, जातिपुष्प, शुष्कमूल, सैन्धव लवण; कुष्ठिनां खदिरोदकं पानाय योग्यं। मसूरमुद्गौ यवागूः, सुपक्वशाल्यन्नं च; निम्बपर्पटशाकं, मृगरसश्च। विदङ्ग, मरिच, मुस्त, कुस्थ, लोध्र, सुवर्चिका, मनशिला, तगर च मूत्रपिष्टानि कुष्ठनाशनानि। पिष्टक, कुस्थपाक, कुल्माष, यवपूपा मूत्रकृच्छ्रिणां हितानि; यव, मुद्ग, कुलत्थ, सुपक्वशाल्यन्नं च। तिक्तकटुकशाकानि, तिक्तपर्णानि; तिलतैल, सरषप, विभीतक, इङ्गुदतैलानि च युक्तानि। मुद्गयवैर्गोधूमैः, वर्षस्थितधान्यैः; क्षयिणां मृगरसः श्रेष्ठः। कुलत्थ, माष, रास्ना, शुष्कमूल, मृगमांसानि, पुष्पयुक्तानि, धान्ययुक्तानि, दधिदाडिमयुतानि वा। मातुलुङ्गरस, मधु, द्राक्षा, पिप्पली, युक्तानि, यव, गोधूम, शाल्यन्नानि श्वासकासिनां दातव्यं। यवागू, सूप, दशमूलकषाय, बला, रास्ना, कुलत्थयुक्तानि श्वासहिक्कानामौषधम्। पच्यमानशालिगोधूमयवान्नं शुष्कमूलरस, कुलत्थ, वन्यमूल, उशीरेण सह भोक्तव्यम्। श्लेष्मिणां पथ्यं गुडशुण्ठीयुतं, तक्र, चित्रक च पाचनरोगेषु हितम्। पुराणयव, गोधूम, शालि, मृगरस, मुद्ग, आमलकी, कर्कन्धु, द्राक्षा, बदारफलानि अनुशंस्यन्ते। मधु, घृत, क्षीर, शर्करा, निम्ब, पर्पट, तक्र, अरिष्ट— एतानि वातरोगिणां सदा हितानि। हृद्रोगिणां विरेचनं कार्यम्; हिक्कायां पिप्पली हितम्; तक्र, वलाल, सिन्धु, शीतजलेन शीतलानि पातव्यानि। मुक्तिका, कृष्णलवणादीनि मदात्यये हितानि; लाक्षां मधुक्षीरयुतां छर्दौ पिबेत्। क्षयिणां मांसरसपानं जठराग्निप्रदं; भोजने रक्तशालि, निवार, कालमाश्च। यवपूप, मांस, शाक, कृष्णलवण, शठि च हितम्; अर्शसि यवागू वा तक्रं जलयुतं पातव्यम्। मुस्तस्य सेवनं, लोप, चित्रक, हरिद्र, यवपूप, शालि, वास्टुक, कृष्णलवणयुक्तं अनुशंस्यते। यवगोधूमौ शीतकृतस्तनयुतौ, क्षीर, इक्षुरस, घृतयुतौ मूत्रकृच्छ्रिणां हितम्; पानाय यवागू, सुरा च युक्ते। लाज, शाक्तु, मधु, भृष्टमांस, परुषक, वृन्ताक, कुलाव, शिखिन, पेया च छर्दिनां औषधम्। एवं धन्वन्तरिरुक्तवान्, यथास्मिन्महत्यायुर्वेदीये सर्वे रोगाः प्रशमं यान्ति, जीवनं च लभ्यते।