अग्निपुराणम्

अस्मिन् दिव्ये वंशचरित्रे, असमौजसस्य सुदंष्ट्रः, सुवासः, धृष्टश्च पुत्राः अभवन्। धृष्टस्य भार्ये द्वे, गान्धारी च माद्री च, समुत्पन्ने। गान्धार्यां सुमित्रः जातः, माद्र्यां युधाजित्, धृष्टात् अनमित्रः शिनिश्च। अनमित्रश्च शिन्यः देवमीढुषश्च जाताः। अनमित्रस्य पुत्रो निघ्नः, तस्य पुत्रः प्रसेनकः, तस्य तु सत्राजित् प्रसेनश्च। तौ सवितुः स्यमन्तकं मणिं प्राप्नुतः। अथ तौ वनं विचरन्तौ सिंहेन निहन्येते, स च मणिं हरति। सिंहोऽपि जाम्बवता हन्यते। जाम्बवतं श्रीहरिर्जयति। तस्मात् स्यमन्तकं मणिं च जाम्बवतीं च लभते, द्वारकानगरीं गच्छति। स मणिं सत्राजिते दत्तवान्, किन्तु शतधन्वा तं हत्वा तं मणिं हरति। ततः श्रीकृष्णः शतधन्वानं हत्वा मणिं स्वीकृत्य यदुवर्याणां मध्ये अक्रूराय दत्तवान्, स कीर्तिं च प्राप्नोत्। कदाचित् कृष्णे कृतदोषाभिशङ्कायां परित्यक्तायां, सत्राजित् स्वर्गं गतः। श्रीहरिप्रियाया सत्यम्भायाः कारणेन सत्राजितो निहतः। अनमित्रात् शिनिः, शिनेश्च सत्यकः, सत्यकात् सात्यकिः, युयुधानात् हुनिः अभवत्। धुनेर्युगन्धरस्य पुत्रः स्वाह्यः, स युधाजित् अभवत्, तस्य ऋषभः क्षेत्रकश्च पुत्रौ, ऋषभात् स्वफाल्ककः। स्वफाल्कस्य पुत्रः अक्रूरः, अक्रूरात् सूधन्वकः। शूरात् वसुदेवः अन्ये च जाताः, पृथा पाण्डुप्रियता अभवत्। पाण्डोः धर्मात् युधिष्ठिरः, वायोः भीमः कुन्थ्यां, इन्द्रात् धनञ्जयः, माद्र्यां नकुलः सहदेवश्च जाताः। वसुदेवस्य रोहिण्यां रामः, सारणः, दुर्गमश्च जाताः। देवक्या वसुदेवात् प्रथमं सुसेनकः जातः। कीर्तिमान्, भद्रसेनः, जारुख्यः, विष्णुदासकः, भद्रदेहः, कंसः—एते षड्गर्भाः कंसेन हताः। ततः बलरामः, श्रीकृष्णः, शुभद्रा, चारुदेष्णः, श्याम्बश्च जाताः। कृष्णस्य जाम्बवत्यां च श्याम्बादयः जाताः। अग्निरुवाच—कश्यपः वसुदेवः अभवत्, देवकी च अदितिः। वसुदेवदेवक्योः तपोबलसम्पन्नः श्रीकृष्णः अभवत्। धर्मसंस्थापनाय, अधर्मनाशाय, देवसंरक्षणाय, दानवशमाय, सः अवतीर्णः। रुक्मिणी, सत्यभामा, सत्याः, नाग्नजिती, गान्धारी, लक्ष्मणा, मित्रविन्दा, कालिन्दी, जाम्बवती, सुशीला, माद्री, कौशल्या, विजया, जया—एवं षोडशसहस्राणि पत्न्यः। रुक्मिण्यां प्रद्युम्नः, सत्यभामायां भीमादयः, जाम्बवत्यां श्याम्बादयश्च जाताः। एवं श्रीकृष्णस्य एकशः सहस्रं पुत्राणां शतानि अभवन्। श्रीकृष्णः अष्ट्युत्तरसहस्रं यदून् संरक्षितवान्। प्रद्युम्नवैरिण्यां अनिरुद्धः जातः, अनिरुद्धात् वज्रादयः बलिनः यदवः। त्रिकोट्यः यदवाः षष्टिसहस्राणि दानवाश्च अभवन्। ये मनुष्येषु विघ्नभूताः, तान् हरिः विनाशयामास; धर्मव्यवस्थापनाय मानवावतारं कृत्वा। देवदानवयोः द्वादश युद्धानि जातानि। प्रथमं नारसिंहयुद्धम्, द्वितीयं वामनयुद्धम्, तृतीयं वाराहयुद्धम्, चतुर्थं अमृतमन्थनम्, पञ्चमं तारकामयम्, षष्ठं आजीवकयुद्धम्, सप्तमं त्रिपुरदाहः, अष्टमं अन्धकवधः, नवमं वृत्सुरवधः, दशमं हालाहलविजयः, एकादशं कोलाहलयुद्धम्, द्वादशं च अन्यत्। पुरा नारसिंहः हिरण्यकशिपुं नखैः विदार्य प्रह्लादं रक्षितवान्। देवासुरसङ्ग्रामे वामनो बलिं निगृह्य महेन्द्राय राज्यं दत्तवान्। वराहो हिरण्याक्षं हत्वा, देवांश्च रक्षितवान्, पृथ्वीं जलान्तः स्थितां उद्धृत्य, सुरगणैः स्तुतः। मन्दरं मन्थनदण्डं कृत्वा, वासुकिं रज्जुं कृत्वा, देवासुरैः मन्थनं कृतम्, तत्रामृतं सुराणां प्राप्तम्। तारकामये युद्धे देवाः संरक्षिताः, इन्द्रः निगृह्यते, सोमवंशनिर्मातृदानवा आचार्यैः निरुद्धाः। विश्वामित्रवसिष्ठाद्याः त्रय ऋषयः देवांश्च संरक्षितवन्तः, द्वेषपूर्णान् दानवान् विजित्य। हरिः ब्रह्माश्रयः, त्रिपुरं दग्धवान्, देवसंरक्षकः दानवनाशकश्च। रेवत्याः प्रियः हरिः, रुद्रं पीडयन्तं अन्धकासुरं निहत्य, गौरीं हर्तुमिच्छन्तं निगृह्य। विष्णुः देवधर्मपालकः, वृत्सुरं हत्वा, देवांश्च रक्षितवान्। हरिः परशुरामरूपेण शाल्वादीन् दानवान् जित्वा, देवदेवताः रक्षितवान्, दुष्टनृपांश्च नाशयामास। हालाहलविषं, असुरं च महेश्वरात् अपाकृत्य, मधुसूदनः देवभीतिं निवारयामास। कोलाहलासुरं हालाहलविषं च जित्वा, सर्वे देवाः विष्णुना धर्मसंरक्षणेन रक्षिताः। देवदानवयुद्धे कोलाहलः पराजितः, सर्वे देवाः विष्णुना धर्मसंरक्षणेन रक्षिताः। राजानः, राजपुत्राः, ऋषयः, देवाश्च—यदुक्तं यदनुक्तं वा, एते सर्वे हर्यवताराः इति।