अग्निपुराणम्

वनान्येकानि प्रतिजायमानाः ते महागजाः स्वजननस्थानं स्मरन्ति। तेषां रक्षां वसवः रुद्राः आदित्या मरुतां गणाश्च कुर्वन्तु। नागराज, स्वामिनं पालय, प्रतिज्ञां च पालय; वज्रपाणिः इन्द्रः ऐरावतं आरुह्य तव रक्षिता भवतु। स देवाधिपः त्वां पृष्ठतः अनुगच्छन् युद्धे विजयम् आप्नुयात्, सदा च आरोग्येण अग्रे गच्छतु। त्वं युद्धे ऐरावतसमानं बलं प्राप्नुहि; सोमात् समृद्धिं, विष्णोः बलं, सूर्यस्य तेजः, वायोः वेगं च प्राप्नुहि। पर्वतात् स्थैर्यं, रुद्रात् जयम्, पुरन्दरात् कीर्तिं च लभस्व; युद्धे गजाः दिशश्च तेषां देवताभिः सह त्वां रक्षन्तु। अश्विनौ गन्धर्वैः सह सर्वतः त्वां पालयेताम्; मनवो वसवः रुद्राः वायुः सोमो महर्षयश्च त्वां रक्षन्तु। नागगणाः, किन्नराः, गन्धर्वाः, यक्षाः, भूताः, ग्रहाश्च; प्रमथाः आदित्यैः सह, भूतेशः मातृभिः सह त्वां रक्षन्तु। शक्रः, सेनापतिः स्कन्दः, वरुणश्च तव रक्षिणः; ते तव शत्रून् दहन्तु, राजा च जयम् आप्नुयात्। ये शत्रुभिः सर्वतो भूषणानि उपयोजितानि, तानि तव तेजसा निहतानि शत्रुषु पतन्तु। यथा कालनेमिवधः, त्रिपुरविनाशः, हिरण्यकशिपोः युद्धे, सर्वासुरवधश्च जातः, तथैव त्वं समलङ्कृतः सन् दीप्तिमान् भूत्वा प्रतिज्ञां स्मर; एतान् नीलश्वेतान् दृष्ट्वा शत्रु-राजानः शीघ्रं नश्यन्तु। युद्धे विविधैः घोरैः रोगैः शस्त्रैश्च पराजिताः पूतना, रेवती, लेखा, कालरात्रिः च भवन्तु। त्वं ध्वजेन आश्रितः सन्, सर्वे शत्रवः शीघ्रं दह्यन्ताम्; महायज्ञे देवदेवेन त्रिशूलधारेण त्वं रक्षितः। त्वं शर्वेण जगद्व्याप्तेन निर्मितः, नन्दकस्यान्यं रूपं च स्मर, शत्रुनाशन। नीलोत्पलदलसङ्काशः कृष्णः, दुष्स्वप्ननाशकः, खड्गधारी, तीक्ष्णधारः, भीषणः च त्वम्। औगर्भ, विजय, धर्मपाल—एते तवाष्टनामा: पूर्वं स्वयम्भुवाऽभिलिखितानि। कृत्तिका तव नक्षत्रं, महेश्वरः तवाचार्यः, सुवर्णं तव देहम्, जनार्दनः तव देवता। त्वं राजानं, खड्गं, सैन्यम्, नगरं च पालय; पिता पितामहश्च दिव्यौ, तौ सदा पालय। त्वं युद्धे रक्षां ददासि; अद्य वीराणां मध्ये कीर्तिं मे दिहि; मां पालय, त्रय्योष्ठ, नमोऽस्तु ते। त्वं तादृशः दुन्दुभिः यस्य शब्देन शत्रूणां हृदयानि कम्पन्ते; राजसैन्यानां विजयवर्धनः भव। यथा गजेन्द्राः मेघनिनादेन प्रमुद्यन्ते, तथैव तव स्वरः अस्मान् हर्षयतु। यथा मेघनिनादः स्त्रीणां मध्ये भीतिं जनयति, तथैव तव शब्दः युद्धे शत्रूणाम् उद्वेगं जनयतु। त्वं सदा मन्त्रोपचारैः पूज्यः, विजयादिकर्मसु नियोज्यः; वार्षिके दीक्षायां घृतं, कम्बलः, विष्णुश्च नियोज्यः। ततः पुष्कर उवाच—एते मन्त्राः सर्वेषां हिताय, चतुर्वर्गसाधकाः; ऋगथर्वसामयजुषां सङ्ख्या लक्षं प्रोक्ता। एकः सांख्यायनशाखा, द्वितीयः आश्वलायनशाखा; दशशतमन्त्राः, द्विसहस्रं ब्राह्मणानि च। ऋग्वेदः प्रमाणे प्रतिष्ठितः, द्वैपायनादिभिः स्मृतः; यजुर्मन्त्राः द्विसहस्रात् न्यूनाः। दशशतं ब्राह्मणानां, षडशीतिः शाखाः; काण्व, माध्यन्दिनि, काठी, माध्यकाठी नामानि। मैत्रायणी, संज्ञा, तैत्तिरीया इति; वैशम्पायनादयः शाखाः यजुषि प्रतिष्ठिताः। साम्नः कौथुमशाखा, अथर्वणायनी द्वितीया; चत्वारि गीतानि, वेदारण्यकानि च। उक्त, ऊह, चतुर्थश्च मन्त्राः नवसहस्राणि; चतुर्सहस्रं ब्राह्मसंग्रहाः स्मृताः। पञ्चविंशतिः साममितिः, सुमन्तु, जाजलि, श्लोकायनः अथर्वणे। शौनक, पिप्पलाद, मुञ्जकेशादयः शाखाः; दशसहस्रषष्टिमन्त्राः, शतं चोपनिषदः। श्रीव्यासः स्वस्वरूपे शाखाविभागान् कृतवान्; विष्णुः शाखाविभाग, इतिहास, पुराणकारणम्। व्यासात् पुराणादीनि लब्ध्वा, सूतिर्लोमहर्षणः, सुमति, अग्निवर्च, मित्रायु, शिंशपायनश्च तदनु। कृतव्रतः सावर्णिः षड्शिष्ययुक्तः; तेषु शांशपायनादयः पुराणसंग्रहान् चक्रुः। ब्राह्मादिपुराणानि, हर्यादिदशाष्टोपदेशाश्च, महत्यग्निपुराणे, यत्र हरिः ज्ञानरूपेण स्थितः। सः साकारनिराकारधारी, सगुणनिर्गुणात्मा; तम् ज्ञात्वा, उपास्य, स्तुत्वा च, भोगमोक्षौ लभ्येते। विष्णुः विजयी, भविष्यन्, अग्निसूर्यादिरूपधारी; अग्निरूपेण देवमुखः, विष्णुः परं पदम्। वेदपुराणेषु स यज्ञमूर्तिरिति कीर्त्यते; अग्न्याख्यं पुराणं तु विष्णोः श्रेष्ठतमं रूपम्। जनार्दनः एव कर्ता श्रोता च तस्य पुराणस्य; तस्मात् अग्निपुराणं महद्, सर्ववेदमयं च।