राज्याभिषेकमन्त्रेषु निर्दिष्टदेवताभ्यो पृथक्कृतानि हविरुपहाराणि सम्यक् समर्प्य, सम्पूर्णहविर्दानानन्तरं गुरवे दक्षिणां दद्यादिति श्रुतिर्निर्दिशति। प्राचीनकाले इन्द्रः गुरुणा सम्यक् अभिषिक्तः, ततः स दानवान् अवधीत्। तत्र लोकपालानां स्नानविधिः वर्णितः, यः युद्धारम्भे विजयं ददाति। ततः पुष्करः उवाच—विनायकदोषपीडितानां सर्वत्र स्नानविधिं प्रवक्ष्यामि। विनायकः कर्मसिद्ध्यर्थं विघ्ननिवारणाय नियोज्यते। गणेभ्यः अधिपतित्वेन केशवेन च पितामहेन च विनायकः स्वप्ने प्रकटते, तत्र जलदर्शनं, मुण्डितशिरोदर्शनं चातिशयेन भवति। यदा विनायकदोषेण पीड्यते, तदा मांसरक्षसां ग्रासो भवति; यत्र यत्र याति, तत्र तत्र स्वयम् अन्यैः अनुगम्यमानः इव मन्यते। तस्य चित्तं विषण्णं, यत्नाः निष्फलाः, कारणाभावेनापि विफलतां गच्छन्ति। कन्या पतिं न प्राप्नोति, रूपवती स्त्री अपि सन्तानं न लभते। एवं, नाचार्यत्वं न वेदविद्यां प्राप्नोति, न शिष्यः विद्यां लभते; धनाढ्यः लाभं न प्राप्नोति, कृषकः कृषौ न सफलो भवति। राजा अपि राज्यं न प्राप्नोति। तादृशस्य स्नानकर्म सम्यग् आसने, हस्त, पुष्य, अश्वयुक्, सौम्ययोगे, वैष्णवमासे च कर्तव्यम्। तत्र गोघृतसर्षपचूर्णेन लेपनं कृत्वा, सर्वौषधीभिः सुगन्धद्रव्यैश्च अभ्यङ्गं कृत्वा, शिरः अपि सम्यक् लेप्यते। स्नानानन्तरं सर्वाः औषधयः चतुर्षु कुम्भेषु स्थाप्याः—अश्वस्थानात्, गजस्थानात्, वल्मीकात्, संगमात्, सरसः च। तेषु कुम्भेषु मृत्तिका, रोजना, सुगन्धिद्रव्याणि, गुग्गुलुश्च स्थाप्याः। एषा हि सहस्राक्ष्या शतधारया पावनी वारि ऋषिभिः निर्मिता। एतेन त्वां सम्यग् अभिषिञ्चामि—पावनीः आपः त्वां शुद्धयन्तु। वरुणराजः त्वां श्रियम् ददातु, सूर्यः बृहस्पतिश्च तथा। इन्द्रः, वायुः, सप्तर्षयश्च त्वां श्रियम् ददन्तु। केशे, संधौ, शिरसि, ललाटे, कर्णयोः, नेत्रयोश्च—यत्र यत्र दुर्भाग्यं तिष्ठति, तत्र तत्र आपः सर्वदा अपकुर्युः। दक्षिणहस्ते कुशग्रहणं कृत्वा, स्नातस्य, आचार्यः उदुम्बरदण्डेन सर्षपतेलं सम्यक् शिरसि प्रक्षिपेत्। कुशग्रहणं वामहस्ते कृत्वा, मित, सम्मित, शालक, कण्टक, कुश्माण्ड, कुमार—एतेषां नाम्ना, स्वाहा मन्त्रेण, परिचर्यया च, चत्वरस्थले कुशान् सर्वतो वितत्य, सुप्पत्रे हविर्दानं कुर्यात्। पक्व, अपक्वशाल्यं, पायसं, मीनं, मृत्तिका, पुष्पाणि विविधानि, तिस्रः सुराः च सम्यक् निवेदयेत्। मूलकं, अपूपं, मधुकं, शर्करापाकं, दध्योदनं, क्षीरान्नं, पिष्टपाकं, लड्डुकं, गुडं च सम्यक् निवेदयेत्। ततः विनायकमातरं पूजयेत्, अम्बिकां च, दर्भ, सर्षप, पुष्पयुक्तेन अर्घ्येन सम्यक् सम्पूर्णमुष्टिं दद्यात्। तत्र प्रार्थना—रूपं देहि, यशो देहि, श्रियं देहि शुभे शुभे; पुत्रं देहि, धनं देहि, सर्वान् कामान् पूरय। ब्राह्मणान् भोजयित्वा, गुरवे च वसनयुग्मं दद्यात्। विनायकं, नवग्रहांश्च पूजयित्वा, समृद्धिं कर्मफलञ्च प्राप्नोति। पुनः पुष्करः उवाच—माहेश्वरं स्नानं प्रवक्ष्यामि, यत् राज्ञां जयवृद्धये भवति, यदुषना दानवराजाय बलेः दत्तम्। सूर्ये अनुदिते, आसने, कुम्भैः प्रातः स्नानं कृत्वा, मन्त्रं जपेत्—"ॐ नमो भगवते रुद्राय, बलाय, भस्माङ्गाय; जय जय! सर्वान् शत्रून् मौनय, विवादेषु विदारय। ॐ मन्थय मन्थय मार्गस्थांश्च; यः कालान्ते दग्धुमिच्छति, स सहस्रांशुः, तस्मिन् रूपे त्वां रक्षतु, शुद्धः ते प्राणान् पातु। शिवः कालाग्निरिव, त्रिपुरान्तकः, सर्वदेवतामयः, ते प्राणान् रक्षतु। लिख लिख, मुद्रय! स्वाहा।" पञ्चामृतैः स्नाप्य त्रिशूलधारिणं पूजयेत्। अन्यानि स्नानानि अपि जयाय प्रवक्ष्यामि। घृतस्नानं दीर्घायुष्करं, गोमयेन स्नानं श्रियं ददाति, गोमूत्रस्नानात् पापक्षयः स्यात्। क्षीरस्नानात् बलबुद्धिवृद्धिः, दधिस्नानात् श्रियं विन्देत्, कुशोदकेन स्नानात् पापनाशः, पञ्चगव्येन सर्वं प्राप्यते। शतमूलोदकेन सर्वलाभः, गोशृङ्गोदकेन शत्रुजयः, पलाश, बिल्व, पद्म, कुशोदकैः स्नानात् सर्वफललाभः। वचा, हरिद्राद्वयं, मुस्तेन स्नानं परमं रक्षाकरं, दीर्घायुष्करं, यशः, पुण्य, बुद्धिवर्धनं च। सुवर्णोदकेन स्नानात् शुभलाभः, रौप्यताम्रोदकैः अपि, रत्नोदकेन जयः, प्रियङ्गुदानेन सौभाग्यलाभः। फलोदकेन स्नानात् आरोग्यं, धात्रीफलेन परमं श्रियं, तिलसर्षपप्रियङ्गुजलैः श्रियं सौभाग्यञ्च। पद्म, कुमुद, कदम्बपुष्पोदकैः स्नानात् श्रियं, बलाजलेन बलं, विष्णुपादोदकेन स्नानं सर्वश्रेष्ठम्। एकाकी, विविक्तकामः, सम्यक् सूर्ये उदिते, अक्रण्डयति सूक्तेन रत्नं हस्ते बद्ध्वा विधिं कुर्यात्। कु्ष्ठ, पाठा, वचा, शुण्ठी, शङ्खधातुजातं रत्नं सर्वकामेश्वरं; भगवाञ् हरिः सर्वकामेश्वरः। तं केवलं पूजयित्वा सर्वान् कामान् प्राप्नोति; घृतक्षीरैः अभिषिञ्च्य, सम्यक् पूजयित्वा, पित्तरोगनाशः स्यात्। मुद्गपञ्चकदानात् ग्रहणीविकारनाशः, पञ्चगव्यस्नानात् वातरोगनाशः। द्विवारं तैलस्नानात् कफरोगनाशः, विशेषपूजया च; घृत, तैल, मधुना स्नानं त्रिरसश्रेष्ठं। घृतोदक, द्विवारं तैलस्नानं, घृत, तैल, मधु, इक्षुरस, क्षीरैः स्नानं त्रिस्वादुस्नानं कथ्यते। घृत, इक्षुरस, तैल, मधु—एते त्रिरसाः श्रियं ददाति; त्रिधा श्वेतलेपः कर्पूर, उशीर, चन्दनैः क्रियते। चन्दन, अगुरु, कर्पूर, कस्तूरी, कुङ्कुम—एते पंचलेपाः विष्णवे सर्वकामफलप्रदाः। एवं कृतस्नानपूजनादिना, सम्यग् विधिना, सर्वकामान्, श्रियं, आरोग्यं, राज्यं, विद्याम्, धर्मं च प्राप्नोति।