अग्निपुराणम्

एतेषु सर्वे रत्नानि पापविनाशकानि तुष्टिदायकानि च ज्ञेयानि। तानि विक्रयाय न दत्त्वानि, यदि विक्रयितानि स्युः, तदा ‘घृतवतिति’ इति मन्त्रं पठेत्। ‘अयानो देवः सविता’ इति दुःस्वप्ननाशकः मन्त्रः, ‘अबोध्यग्निः’ इति मन्त्रेण घृतं यथाविधि रामाय होमनीयम्। शेषघृतस्य अभिषेकेन अनन्तरं स्त्रीणां गर्भपातनिवारणाय मेखलाबन्धनं विधीयते, हे भृगुश्रेष्ठ। जातशिशोः जन्मनन्तरं रत्नं बद्धव्यम्; एतस्माद् सोमराजः रोगमुक्तः भवति। सर्पसाम्ना प्रयोगेण सर्पदंशः न भवति; ‘माद्य त्वा वाद्यते’ इति मन्त्रेण याजकः सहस्रलाभं प्राप्नोति। सतावरीरत्नबन्धनात् शस्त्रभीतिर्नास्ति; ‘दीर्घतससोरक’ इति मन्त्रेण अन्नसमृद्धिं लभते। ‘स्वमध्यायन्ति’ इति पठनेन तृष्णया मृत्युर्नास्ति; ‘त्वमिमा औषधीः’ इति पठनेन रोगः न भवति। ‘पथि देवव्रत’ इति पठनेन भयात् विमुक्तिः; ‘यदिन्द्रो मुनये’ इति होमेन सौभाग्यवृद्धिः। ‘भगो न चित्र हत्येवं’ इति नेत्रवर्णाय हितम्; ‘सौभाग्यवर्धन’ इति सौभाग्यवृद्धये, अधिकविचारः न आवश्यकः। ‘इन्द्रेति’ समूहेन सौभाग्यवृद्धिः; ‘परि प्रिया हि वः कारिः’ इत्यनेन स्त्री श्रोतव्या। सा तं कामयते, हे राम, अत्र न संशयः। रथन्तरवामदेवसाम्ना ब्रह्मतेजः वर्धते। बालकाय प्रतिदिनं घृतमिश्रितं वाच्चूर्णं दातव्यम्; ‘इन्द्रमिद् गाथिन’ इति साम्ना पठित्वा श्रुतधारी भवति। रथन्तरं होमित्वा पठनेन पुत्रलाभः निश्चितः; ‘मयि श्री’ इति मन्त्रेण श्रीवृद्धिः। विकृत्यष्टविधेन कर्मणा नियमितं कृत्वा सम्पद्भवति; सप्ताष्टविधेन कर्मणा सर्वकामलाभः। यः अनुशासनपूर्वकं प्रतिदिनं सायंप्रातः ‘गव्येषुणेति’ इति पठित्वा गोसंरक्षणं करोति, सदा गृहगोभवति। यावत् घृतद्रोणं अस्ति, वातः औषधिं आनयतु; यथाविधि होमेण सर्वमोहः नश्यति। प्रदेवः सेवकं तिलान् दापयित्वा ‘अभि त्वा पूर्वपीतये’ इति मन्त्रेण वषट् सहितं कर्मफलं छिनत्ति। युद्धे सहस्रकाष्ठसमिधः होमेन जयः लभ्यते; बुद्धिमान् शुभवृषाश्वमानुषान् पीठकृतान् कृत्वा। अन्येषां मुख्यजनानां च, सुपक्वपीठकृतान् कर्तृत्वा कर्तरिका विभजेत्। हे वीर, मन्त्रज्ञः तव उपरि मन्त्रं जपेत्; तिलतेलाभिषिक्तान् मनसा होमयेत्। एतत् कृत्वा युद्धे विजयः सिध्यति; गरुडवामदेवरथन्तरबृहद्रथसाम्ना प्रयोगः करणीयः। पुष्करः उवाच—सामप्रयोगः उक्तः; अधुना अथर्वणकर्माणि कथयामि। शान्ततियसमूहहोमेन शान्तिः लभ्यते। औषधसमूहहोमेन सर्वरोगनाशः; त्रिसप्तियसमूहहोमेन सर्वपापविमुक्तिः। कदाचित् अभयङ्गसमूहहोमेन भयः न भवति; हे राम, समूहोपयोगेन कदापि पराजयः न भवति। आयुष्यसमूहहोमेन अकालमृत्युनाशः; स्वस्त्यनसमूहहोमेन सर्वत्र कल्याणम्। एतेषु श्रेष्ठत्वसमूहसङ्गमः तथा कवचसमूहः लभ्यते; वास्तोष्पतिसमूहहोमेन गृहदोषनाशः। एवं रौद्रसमूहहोमेन सर्वदोषनाशः; एतेषु दशविधकर्मणि अष्टादशशान्तिषु होमः विधीयते। वैष्णवी, ऐन्द्रि, ब्राह्मी, रौद्री, वायवी, वारुणी, कौवेरी, भार्गवी शान्तयः। प्राजापत्य, त्वाष्ट्री, कौमारी, अग्निदेवता, मरुद्गणाः, गान्धारी, शान्ति, नैरृतकी च। शान्ति, आङ्गिरसी, याम्या, पार्थिवी, सर्वकामप्रपूरिका—यः ‘त्वं मृत्युः’ इति पठति, स मृत्युम् एव नाशयति। ‘सुपर्णम्’ इति मन्त्रेण होमकृत्वा सर्पदोषः न भवति; एष इन्द्रदत्तः सर्वकामसिद्धिकरः। इन्द्रदत्तः सर्वव्याधिनाशकः; ‘एता देव्या’ इति मन्त्रः परमशान्तिकरः। ‘देवा मरुतः’ इति मन्त्रेण सर्वकामसिद्धिः; ‘यमलोकात्’ इति दुःस्वप्ननाशाय विशेषतः। ‘इन्द्रः पञ्च व्यापारी’ इति मन्त्रः व्यापारलाभाय श्रेष्ठः; ‘कामश्च बलश्च मे’ इति होमेण स्त्रीणां सौभाग्यवृद्धिः। ‘त्वमेव हविषां भक्षः’ इति होमेण बुद्धिवृद्धिः; ‘अग्ने गोविद्’ इति मन्त्रः ज्ञानवृद्धये श्रेष्ठः। ‘धृतेन धृतः’ इति होमेण पदलाभः; ‘लाक्षारक्तः जीवेयम्’ इति श्वेन सह कृषिसिद्धिः। ‘अभिदलितं’ इति सौभाग्यवृद्धिः; ‘एतानि बन्धनानि’ इति बन्धनमुक्तिकरम्। ‘अभिहतम् शपथभिदम्’ इति शत्रुनाशकः; ‘त्वं परम्’ इति कीर्तिबुद्धिवृद्धिः। ‘यथा मृगः’ इति स्त्रीणां सौभाग्यवृद्धिः; ‘येनेह यद्’ इति पुत्रलाभः। ‘बृहस्पतिर्नो रक्षतु’ इति मार्गे कल्याणम्; ‘मोचयामि’ इति अकालमृत्युनिवारणम्। एतैः मन्त्रैः, विधिवत् कर्मणा, विविधे लाभाः, शान्तिः, सौभाग्यं, ज्ञानं, पुत्रलाभः, जयः, रोगनाशः च साध्यते।