अग्निपुराणम्

धनुः गृहीत्वा यः पुरुषः 'धन्वना' इत्येन मन्त्रेण प्रचोदयति, स एव 'युञ्जीत' इति मन्त्रं संस्कारकर्मणि विज्ञातव्यं मन्यते। तस्यैव शराणां ग्रहणकाले 'अहिरथेति' इति मन्त्रः प्रयुज्यते, कोशस्य तु 'वह्नि' च 'पितर' इत्येतौ मन्त्रौ निर्दिष्टौ। अश्वयोजनकाले 'युञ्जन्ति' इति मन्त्रः कथितः, यात्राारम्भे तु 'आशुः शिशान' इति मन्त्रः स्मृतः। रथारोहणकाले 'विष्णोः क्रम' इति मन्त्रः प्रयुज्यते, अश्वान् ताडयितुम् 'आजङ्घेति' इति मन्त्रः निर्दिष्टः। शत्रुसैन्यस्य पुरतः 'याः सेना अभित्वरी' इति मन्त्रः प्रयुक्तव्यः; यश्च धीमान् 'यमेन दत्तम्' इति मन्त्रेण लक्षहोमं करोति, स विवेकं लभते। एतेषां मन्त्राणां पूर्वहोमैः विजयी भवति; पुनः 'यमेन दत्तम्' इति लक्षहोमेन प्राज्ञः विवेकमवाप्नोति। स युद्धे विजयं ददाति शीघ्रं रथं निर्माति; तत्र 'आ कृष्णेति' इत्यपि मन्त्रः यथार्चाकथने प्रयुज्यते। 'शिवसंकल्प' मन्त्रस्य जपेन चित्तैकाग्रता लभ्यते; पञ्चनदीभ्यः पञ्चलक्षहोमेन समृद्धिः प्राप्यते। क्रीडायाः कुसुम्बकस्य बन्धने सहस्रजपेन सुवर्णधरः शत्रुभयोपशमं लभते। 'इमं जीविभ्य इति' इति मन्त्रं जपित्वा गृहस्य चतुर्दिशं शिलां वा मृत्काण्डं क्षिपन् निशि चौरभयं नास्ति। 'परि मे गामनेनेति' इति मन्त्रः सर्वोत्कृष्टो वश्यकरणाय; यः हन्तुं समायाति स तत्र वश्यः भवति। अन्नं ताम्बूलं पुष्पं वा मन्त्रेण अभिमन्त्र्य ददाति चेत्, धर्मज्ञ, तद्ग्राही शीघ्रं वशं याति। 'शन्नो मित्र' इत्यस्य सर्वदा सर्वत्र च शान्तिदायकत्वं; त्वां गणपतिं आहूय चत्वरस्थले हविर्यजेत्। सर्वधान्यदानेन संशयं विना समग्रं जगत् वशं नयेत्; एते सुवर्णवर्णाः शुद्धमन्त्राः संस्काराय निर्दिष्टाः। 'शन्नो देवीरभिष्टये' इत्यपि परमानन्ददायिनी; 'एकचक्र' इति मन्त्रेण घृतं विभागशः जुहोति। तेन ग्रहाणां शान्तिः सुलभा, तेषां च प्रीतिः; 'गावो भग' इति द्वाभ्यां मन्त्राभ्यां घृताहुतीनां दानेन गोप्राप्तिः सिध्यति। गृह्ये यज्ञे 'प्रवादांशः सोप' इति मन्त्रः विहितः, वृक्षयज्ञे तु 'देवेभ्यो वनस्पते' इति मन्त्रः प्रयुज्यते। ततः पुष्करः उवाच—यजुर्वेदीयविधिः उक्तः, अधुना साम्नां विधिं वक्ष्यामि। वैष्णवीं संहितां जपित्वा हविर्दानेन सर्वकामाः सिध्यन्ति। सम्यक् छान्दसं संहितां जपन् शंकरं तुष्यति; स्कन्दपितृसंहितयोर्जपेन प्रियं लभते। 'यत इन्द्र भजामहे' इत्येन हिंसादोषनाशनं, 'अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति' इत्यनेन सकलविक्षेपमुक्तिः। एते सर्वे पापनाशकाः संतोषदायकाश्च; तान् न विक्रयेत, विक्रये तु 'घृतवतीति' जपेत्। 'अयानो देव सवितर' इति दुःस्वप्ननाशकः, 'अबोध्यग्निरिति' मन्त्रेण घृतं जुहोति, हे राम, यथाविधि। शेषघृतसिक्ते पश्चात् सूत्रबन्धनं विधीयते, हे भृगुवर, पतन्त्याः स्त्रियाः गर्भे। जातमात्रे शिशौ रत्नं बध्नीयात्; तेन सोमराजः रोगैः विमुक्तः भवति। सर्पसाम्ना जपेन सर्पदंशात् न बाध्यते; 'माद्य त्वा वाद्यते' इति मन्त्रेण होमकृद् सहस्रलाभं प्राप्नोति। शतावरीरत्नबन्धनेन शस्त्रभयं नास्ति; 'दीर्घतससोरक' इति मन्त्रेण बह्वन्नं लभते। 'स्वमध्यायन्ति' इति मन्त्रेण तृष्णया न म्रियते; 'त्वमिमा ओषधी' इति मन्त्रेण रोगो न स्यात्। 'पथि देवव्रत' इति मन्त्रेण भयमुक्तिः, 'यदिन्द्रो मुनये' इति मन्त्रेण सौभाग्यवृद्धिः। 'भगो न चित्र हत्येवं' इति नेत्ररागाय हितकरः, हे राम, 'सौभाग्यवर्धन' इति सौभाग्यवृद्ध्यर्थम्—अत्र विचारः न आवश्यकः। 'इन्द्रेति' च मन्त्रगणेन सौभाग्यवृद्धिः; 'परि प्रिया हि वः कारिः' इत्येताभ्यां स्त्रियां श्रोतव्या। सा तं कामयते, हे राम, नात्र संशयः। रथन्तरवामदेवसामाभ्यां ब्रह्मतेजः वर्धते। प्रतिदिनं बालकाय वाच्चूर्णं घृतसंयुक्तं दद्यात्; इन्द्रमिद् गाथिनं जपित्वा स श्रुतधारः भवति। रथन्तरं जुहोति जपति च, तदा पुत्रं निश्चितं लभते; 'मयि श्रीः' इति मन्त्रेण श्रीवृद्धिः सिध्यति। नित्यं विकृत्यष्टकं कृत्वा श्रीः लभ्यते; सप्ताष्टककर्मणा सर्वकामाः सिध्यन्ति। यः संयमेन प्रतिदिनं सायं प्रातश्च 'गव्येषुणेति' जपन् गोरक्षा करोति, तस्य गाः सदा गृहे भवन्ति। यावत् घृतद्रोणं अस्ति, तावत् वातः औषधिं आनयतु; यथाविधि दानेन सर्वमोहः नश्यति। प्रदेवः सेवकं तिलैः दापयित्वा 'अभि त्वा पूर्वपीतये' इति मन्त्रेण वषट्कारयुक्तं कर्म कृत्वा कर्मफलच्छेदं करोति। सहस्रसंघातान् समिधां युद्धे जुहोति चेत् विजयः सिध्यति; बुद्धिमान् शुभान् हस्त्यश्वपुरुषान् पिष्टकाद् आकृतिं कुर्यात्। अन्येषां मुख्यजनानां च, पिष्टकान् सुपक्वान् कृत्वा छुरिकया विभागं कुर्यात्। हे वीर, मन्त्रज्ञः तवोपरि एषं मन्त्रं जपेत्; तान् सरिषपतेलेन अभ्यञ्जयित्वा, तदनन्तरं भावपूर्वकं जुहोति।