अग्निपुराणम्

सप्तधा “नमो हिरण्यबाहवे” इति मन्त्रं जपित्वा, तीक्ष्णतेलेन लिप्तान् सरषपान् शत्रुविनाशाय होमयेत्। “नमो वः किरिकेभ्यः” इत्यनेन मन्त्रेण लक्षहोमं कृत्वा, पुरुषः राजलक्ष्मीमवाप्नोति; एवमेव बिल्वफलैः सुवर्णेन च। “इमा रुद्राय” इति मन्त्रेण तिलान् समर्पयन् धनं लभते; दूर्वया चान्येन मन्त्रेण सर्वरोगविनिर्मुक्तो भवति। “आशुः शिशान” इति मन्त्रः शस्त्ररक्षणाय निर्दिष्टः, हे राम, सः सर्वशत्रुविनाशनाय संग्रामे प्रवदितः। धर्मवित् “राजसामेति” इति मन्त्रेण सहस्रपञ्चहोमं सर्पिषा कुर्यात्, तदा नेत्ररोगात् विमुक्तो भवति। गृह्ये होमः, हे वनस्पतेश्वर, शमं ददातु, गृहदोषान् च अपाकरोतु; अग्नये घृतं समर्प्य, कश्चन वैरं न लभते। “अपां फेनेति” इति मन्त्रेण लाजान् समर्पयन् जयमवाप्नोति; “भद्रा इति” इति मन्त्रस्य जपेन इन्द्रियहीनः सर्वेन्द्रिययुक्तो भवति। “अग्निः” “पृथिवी” इत्येतौ मन्त्रौ पराक्रमाय श्रेष्ठौ; “अध्वनेति” इति मन्त्रेण विवादेषु विजयी भवति। “ब्रह्म” “राजन्य” इत्येतौ मन्त्रौ कर्मारम्भे सिद्धिदौ; वर्षमेकं तैलहोमं लक्षसंख्या कृत्वा, रोगनाशं लभते। “केतुं कृण्वन्” इति मन्त्रः संग्रामे जयवृद्धये; “इन्द्र” “अग्नि” “धर्म” इत्येताः मन्त्राः धर्मलाभाय संग्रामे प्रयुज्यन्ते। “धन्वनागेति” इति मन्त्रः धनुराहरणे, “युञ्जीत” इति मन्त्रः अभिषेचनकर्मणि विज्ञेयः। “अहिरथेत्येतद्” इति मन्त्रः बाणेषु, “वह्नि” “पितर” इत्येतौ तूणीमध्ये निर्दिष्टौ। “युञ्जन्ति” इति मन्त्रः अश्वयोजनाय, “आशुः शिशान” इति यात्रारम्भे प्रयुज्यते। “विष्णोः क्रमेत्येतद्” इति मन्त्रः रथे आरोहणे, “आजङ्घेति” अश्वताडने विधीयते। “याः सेना अभित्वरीति” इति मन्त्रः शत्रुसैन्यस्य पुरतः प्रयुज्यते; प्राज्ञः “यमेन दत्तं” इति मन्त्रेण लक्षहोमं कृत्वा विवेकं प्राप्नोति। एतेषां मन्त्राणां पूर्वहोमं कृत्वा विजयी भवति; पुनः “यमेन दत्तं” इति मन्त्रेण लक्षहोमं कृत्वा विवेकं लभते। सः शीघ्रं रणविजयप्रदं रथं निर्माति; तत्र “आ कृष्णेति” इति मन्त्रः प्रयोगे यथाविधि प्रयुज्यते। शिवसंकल्पमन्त्रस्य जपेन चित्तैकाग्रता लभ्यते; पञ्चनदीभ्यः पञ्चलक्षहोमं कृत्वा समृद्धिं प्राप्नोति। क्रीडायाः संयमने सहस्रवारं मन्त्रं जप्त्वा, सुवर्णं धारयन् शत्रुप्रतिरोधाय भवति। “इमं जीवेभ्य इति” इति मन्त्रं जप्त्वा, गृहस्य चतुर्दिशं शिलां वा काष्ठं क्षिपन्, रात्रौ चौरभीतः न भवति। “परि मे गामनेनेति” इति मन्त्रः पराक्रमाय श्रेष्ठः; यः हिंसायै आगच्छति, तत्रैव वशं गतः स्यात्। मन्त्रेण अभिमन्त्र्य भोजनं ताम्बूलं पुष्पं च दत्त्वा, हे धर्मज्ञ, प्रतिग्रहीता शीघ्रं वशं याति। “शन्नो मित्र” इति मन्त्रस्य सदा सर्वत्र जपेन शान्तिः स्यात्; त्वां गणपतिं समाहूय चत्वरस्थले हवनं कुर्यात्। सर्वधान्यहोमेन निःसंशयं सर्वं जगद्वशं नयेत्; एते हिरण्यवर्णाः शुद्धमन्त्राः अभिषेचनाय निर्दिष्टाः। “शन्नो देवींरभिष्टये” इत्यपि परमा शान्तिं ददाति; “एकचक्र” इति मन्त्रेण भागशः सर्पिषा होमः कार्यः। एवं ग्रहशान्तिं तेषां च प्रसादं निःसंशयं लभते; “गावो भग” इति द्वाभ्यां मन्त्राभ्यां घृतं जुहोति, तदा गाः प्राप्नोति। “प्रवादांशः सोप” इति मन्त्रः गृह्ये होमकर्मणि निर्दिष्टः; “देवेभ्यो वनस्पते” इति वृक्षयागे प्रयोगः। पुष्कर उवाच—यजुर्वेदस्य विधिः उक्तः; अधुना साम्नां विधिम् अहं कथयामि। वैष्णवसंहितां जपित्वा होमं च कृत्वा, सर्वान् कामान् अवाप्नोति। छन्दःसंहितां सम्यक् जपित्वा शङ्करः तुष्यति; स्कन्दपितृसंहितयोः जपेन प्रीतिं लभते। “यत इन्द्र भजामहे” इति हिंसादोषनाशकं मन्त्रं, “अवकीर्णी मुच्यते च अग्निस्तिग्मेति” इति मन्त्रं च जपित्वा, अवकीर्णाद् विमुच्यते। एतेषां मध्ये सर्वे पापविनाशकाः तुष्टिदाः च विज्ञेयाः; न विक्रयणीया इति, यदि विक्रयः कृतः तर्हि “घृतवतीति” इति मन्त्रं जपेत्। “अयानो देव सवितर” इति दुःस्वप्ननाशकः मन्त्रः; “अबोध्यग्निः” इति मन्त्रेण घृतं जुहोति, हे राम, यथाविधि। शेषघृतेन अभिषिक्त्वा, स्त्रीणां गर्भपातस्य निवारणाय मेखलाबन्धनं विधीयते, हे भृगुवर। जातमात्रे शिशौ रत्नं बन्धयेत्, तेन सोमराजः रोगात् विमुच्यते। सर्पसामं प्रयुज्य सर्पदंशो न भवति; “माद्य त्वा वाद्यते” इति मन्त्रेण होमं कृत्वा ऋत्विक् सहस्रं प्राप्नोति। शतावरीरत्नबन्धनेन शस्त्रभीतः न भवति; “दीर्घतससोरक” इति मन्त्रेण होमं कृत्वा, बह्वन्नं लभते। “स्वमध्यायन्ति” इति मन्त्रस्य जपेन तृष्णया न म्रियते; “त्वमिमा औषधी” इति मन्त्रस्य जपेन रोगो न जायते। “पथि देवव्रत” इति मन्त्रस्य जपेन भयात् विमुच्यते; “यदिन्द्रो मुनये” इति मन्त्रेण होमं कृत्वा, सौभाग्यवृद्धिः भवति। “भगो न चित्र हत्येवम्” इति नेत्ररञ्जनाय हितम्; “सौभाग्यवर्धन” इति मन्त्रः सौभाग्यवृद्धये, अन्यद् विचारणीयं नास्ति। “इन्द्रेति” इति मन्त्रसमूहेन सौभाग्यं वर्धते; “परि प्रिया हि वः कारिः” इत्येताभ्यां स्त्रियं श्रोतव्यम्।