अग्निपुराणम्

त्र्यम्बकं मन्त्रेण हविर्दानेन सौभाग्यवृद्धिः स्यात्। कन्यानां नामग्रहणेन कन्याप्राप्तिर्भवति; भयकाले च सततं जपन् सर्वदुःखात् विमुच्यते। धत्तूरपुष्पैः सर्पिषा च हविर्दानेन सर्वकामाः सिध्यन्ति; गुग्गुलुना च हुत्वा, हे राम, शंकरस्य स्वप्ने दर्शनं लभ्यते। “युञ्चते मनः” इत्यनुवाकस्य जपात् दीर्घायुष्यम् आप्यते; “विष्णोरराटम्” इति मन्त्रेण सर्वरोगनाशः स्यात्। सः मन्त्रः रक्षणकरः कीर्तिदायकश्च, विजयप्रदश्च; “अयन्योऽग्निः” इति मन्त्रेण संग्रामे जयः लभ्यते। स्नानकाले “आपः” इत्युक्त्वा, आपः पापानि वहन्तु; विश्वकर्मन्, हुताशने दशाङ्गुलायामायाः लोहशल्यायाः समर्पणं क्रियते। सा शलाका कन्याद्वारे निहिता, सा कन्या अन्यस्मै न दत्ता; एवं हुत्वा, हे सवितः, अन्नप्राप्तिः सिध्यति। बलकामनया, हे द्विजश्रेष्ठ, तिलयवापामार्गतण्डुलैः स्वाहाकारपूर्वकं हुत्वा बलम् आप्यते। सहस्रगुणसमिद्धं वर्णकं गोमयशिलायुक्तं कृत्वा, तेन ललाटे चिह्नं कृत्वा, जनानां प्रियता साध्यते। रुद्रमन्त्रजपः सर्वपापनाशकः, होमकर्म च सर्वकार्यसिद्धिकरं सर्वत्र शान्तिदायकं च। अजाश्वगजगवां मनुष्यराजपुत्रस्त्रीणां च, ग्रामनगरजनपदेषु, रोगपीडितेषु च, मृत्युसन्निकर्षे, रिपुभये वा, पायसघृतैः रुद्रहविर्दानेन परमा शान्तिः लभ्यते। कुम्भैः सह सर्पिषा हुत्वा सर्वपापनाशः स्यात्; रात्रौ यवपायसस्य वा भिक्षान्नस्य भक्षणं श्रेष्ठपुरुषैः कर्तव्यम्। मासमेकं बहिर्निमज्ज्य स्नानं कृत्वा ब्रह्महत्यापापात् विमुक्तिः; “मधुवात” इति मन्त्रेण होमेन सर्वसिद्धिः स्यात्। “दधिक्रावण” इति मन्त्रेण हविर्दानेन पुत्रप्राप्तिः निश्चितम्; “घृतवती” इति मन्त्रेण सर्पिषा दीर्घायुः लभ्यते। “स्वस्ति न इन्द्र” इति मन्त्रेण सर्वव्याधिनाशः; “गोः सन्तु बह्व्यः” इति मन्त्रेण समृद्धिः वर्धते। सहस्रहुतैः सर्पिषा दारिद्र्यनाशः; “देवस्य” इति उच्चार्यापामार्गतण्डुलैः हुत्वा शीघ्रं विकलत्वमन्त्रप्रभावात् विमुक्तिः। रुद्रमन्त्रेण पलाशकाष्ठेन हुत्वा सुवर्णप्राप्तिः स्यात्। अग्निप्रादुर्भावे “शिवो भव” इति मन्त्रेण तण्डुलान् समर्पयेत्; “याः सेनाः” इति मन्त्रेण चौरभयस्य निवृत्तिः। येऽस्माकं द्वेष्टि, तिलकृष्णान् अग्नौ हुत्वा सहस्रशः मन्त्रप्रभावात् मन्त्रदोषविकलतायाः विमुक्तिः, हे द्विज। “अन्नेन अन्नम्” इति मन्त्रेण हविर्दानेन अन्नप्राप्तिः; “हंसः शुचिः सदा” इति जपेन आप्सु पापनाशः। “चत्वारि श्रृङ्गाः” इति मन्त्रेण आप्सु सर्वपापनाशः; “देवा यज्ञ” इति जपेन ब्रह्मलोकसम्मानः सिध्यति। “वसन्तेति” इति मन्त्रेण सर्पिषा हुत्वा सूर्याद् वरः लभ्यते; “सुपर्णोऽसि” इति कर्मव्याहृतिरूपेण जप्यते। “नमः स्वाहा” त्रिवारं जपित्वा बन्धनमोचनं स्यात्; जलमध्ये त्रिवारं परिभ्रम्य, हे द्रुपद, सर्वपापनिर्मुक्तिः प्राप्यते। “गोः सन्तु बह्व्यः” इति मन्त्रेण बुद्धिवृद्धिः; हविः सर्पिषा, दध्ना, क्षीरैः वा पायसेन वा समर्पणीयम्। “शतं य” इति मन्त्रेण पत्रफलैः सह हुत्वा आरोग्यं, समृद्धिः, दीर्घायुः च लभ्यते। “ओषधीः प्रतिमोदध्वम्” इति मन्त्रेण केशच्छेदने लवणदाने वा धनप्राप्तिः; “तस्मा” इति मन्त्रेण बद्धस्य विमोचनं; “युवा सुवासा” इति मन्त्रेण उत्तमानि वस्त्राणि लभ्यन्ते। “याः सर्वनाशकारिण्यः शापाः ते मम विमुच्यन्तां, मा मे हिंसा भवेत्”—इत्युक्त्वा तिलसर्पिषा होमेन रिपुनाशः साध्यते। सर्वसर्पेभ्यो नमः—सर्पिषा पायसेन च “पाजा” विधिं कृत्वा, सर्वाभिचारनाशः स्यात्। सहस्रदूर्वादलैः “शकलेन शकलं” इति जपित्वा ग्रामजनपदयोः महामारीशान्तिः सिध्यति। रोगपीडितः रोगात् विमुच्यते, दुःखितः दुःखात्; उदुम्बरस्य मधुरफलस्य दारु हविष्यं भवेत्। सहस्रवारं हुत्वा, हे राम, धनसमृद्धिः, महत् सौभाग्यं, विवादे विजयः च प्राप्यते। “अपां गर्भम्” इति मन्त्रेण हुत्वा वर्षणं निश्चितम्; दधिघृतमधुना “अपः पिबे” इति मन्त्रेण अपि तदेव सिध्यति। धर्मज्ञः पुरुषः तुर्यं वर्षं साधयति; “नमस्ते रुद्र” इति मन्त्रेण सर्वोपद्रवनाशः। एषः सर्वशान्तिदायकः, महापापनाशकश्च; “अध्यवोचद्” इति मन्त्रेण रोगिणां रक्षणं स्यात्। संग्रामे शत्रूणां भयदायकः—अत्र संशयो नास्ति; “मानो महान्त” इति मन्त्रेण बालानां शान्तिः सिध्यति। यः प्रतिदिनं “असौ यस्ताम्रः” इति मन्त्रं सूर्याय प्रातः सायं च श्रद्धया जपति, सः अक्षय्यमन्नं लभते, दीर्घायुः च भवति; “प्रमुञ्च धन्वन्” इति षडस्त्र मन्त्रः। संग्रामे शत्रूणां भयदायकः—अत्र संशयो नास्ति; “मानो महान्त” इति मन्त्रेण बालानां शान्तिः सिध्यति।