वैवस्वतमन्वन्तरे द्वादशादित्येषु अंशुरपि संख्यातः। अत्र च अरिष्टनेमेश्च पत्नीनां षोडश सन्ततयः अभवन्। विद्युतः बुद्धिमतः बहुपुत्रस्य चत्वारः कन्याः आसन्। प्रत्यङ्गिरसः श्रेष्ठः पुत्रः कृष्णाश्वः, स दिव्यास्त्रधारी अभवत्। यथा सूर्यः उदयास्तमयौ करोति, तथा प्रत्येकयुगे दितेः हिरण्यकशिपुः जातः, कश्यपात् हिरण्याक्षः अपि। सिंहिका नाम कन्या जातास्ति, या विप्रचित्तिना पत्नी कृताऽभवत्; तस्याः राहोः प्रारम्भकाः सैंहिकेयाः पुत्राः अभवन्। हिरण्यकशिपोः चत्वारः पुत्राः आसन्—अनुह्रादः, ह्लादः, प्रह्लादः (यो विष्णुभक्ततमः) च, तथा संह्रादः चतुर्थः। ह्लादस्य पुत्रः ह्रदः, तस्य च आयुष्मान्, शिबिः, आस्कलः च पुत्राः। प्रह्लादस्य पुत्रः विरोचनः, तस्मात् विरोचनात् बली उत्पन्नः। बलिनः शतं पुत्राः, तेषु बाणः प्रमुखः, महर्षे। पूर्वे काले बाणः उमापतेः आराधनया तुष्टः, तस्मात् वरं प्राप—"सदा तव पार्श्वे स्थास्यामि" इति, एषः वरः तेन ईश्वरात् लब्धः। हिरण्याक्षस्य पञ्च पुत्राः—सम्बरासुरः, शकुनिः, द्विमूर्धा, शङ्कुरः, आर्यः च। दनुः शतम् अपि पुत्रान् अपास्य। स्वर्भानोः कन्या प्रभा, पुलोमानः कन्या शची इति प्रसिद्धा। उपदानवी, हयशिरा, शर्मिष्ठा, वार्षपर्वणी च नामानि ज्ञेयानि। पुलोमा च कालका च, वैश्वानरस्य कन्ये, कश्यपस्य भार्ये अभवताम्; ताभ्यां कोटिशः पुत्राः जाताः। प्रह्लादस्य वंशे चत्वारिंशत् लक्षाणि निवातकवचानां गणितानि। ताम्रायाः षट् कन्याः—काकी, श्वेनी, भास्या, गृध्रिका, श्रुचिः, सुग्रीवा च। ताभ्यः काकादयः अन्ये च जाताः; ताम्रात् अश्वाः, उष्ट्राः, अरुणः, गरुडः अपि उत्पन्नाः। विनतायाः सहस्रं पुत्राः, सुरसायाः सर्पाः, कद्र्वः अपि सहस्रं पुत्रान्—शेषः, वासुकिः, तक्षकः च तेषु। क्रोधवशायाः दंष्ट्रिणः उत्पन्नाः, सुरभेः गावः, महिषाः, अन्ये च खुरिणः; इरायाः तृणानि, ओषधयः च। खसायाः यक्षराक्षसाः, मुनिना अप्सरसः सह; अरिष्टायाः कश्यपात् गन्धर्वाः, स्थावरजङ्गमाः, उत्पन्नाः। तेषां सन्ततयः अनन्ताः; देवाः दानवान् विजित्य स्थिताः। दितिः पुत्रहान्याः शोकात् कश्यपं तुष्टुम् इच्छन्ती। सा पुत्रमिच्छन्ती, येन इन्द्रः हन्येत, कश्यपात् पुत्रं प्राप। स्नात्वा सुप्ता सा, तस्याः गर्भं इन्द्रः विनाशयामास। अवसरं लब्ध्वा इन्द्रः तं गर्भं विदार्य, तस्मात् मरुतः उत्पन्नाः—एकपञ्चाशत् शक्तिमन्तः शक्रसखाः। एतत्सर्वं हरिः ब्रह्मा च, पृथुं राजानं अभिषिच्य, राज्यानि यथाक्रमं दत्तवन्तौ; हरिः अन्येषां स्वामी अभवत्। द्विजेषु ओषधिषु च सोमः स्वामी, आपां मध्ये वरुणः राजा, राज्ञां मध्ये वैश्रवणः, आदित्येषु विष्णुः। वसूनां मध्ये पावकः, मरुतां मध्ये वासवः, प्रजापतीनां मध्ये दक्षः, दानवानां मध्ये प्रह्लादः अधिपः। पितॄणां मध्ये यमः, भूतानां मध्ये हरः, पर्वतानां मध्ये हिमवत्, नद्यः मध्ये समुद्रः स्वामी। गन्धर्वेषु चित्ररथः, नागेषु वासुकिः, सर्पेषु तक्षकः, पक्षिणां मध्ये गरुडः अधिपः। गजानां मध्ये ऐरावतः, गोवृषः गोमृषीणां मध्ये, मृगेषु व्याघ्रः, वृक्षेषु प्लक्षः स्वामी। अश्वेषु उच्चैःश्रवाः, पुराणपालकः सुधन्वा, दक्षिणे शंखपदः, जले केतुमान् रक्षकः। अग्निः उवाच—प्रथमं महतः सृष्टिः ब्रह्मसृष्टिः इति प्रसिद्धा; द्वितीया सूक्ष्मभूतानां सृष्टिः भूतसर्गः इति कथ्यते। तृतीया मानससृष्टिः, ऐन्द्रियकसृष्टिः नाम, सा बुद्धिसंभवा स्वाभाविकी सृष्टिः। चतुर्थी प्रधानिका, स्थावराणां प्रधानत्वात्; तिर्यक्स्रोतसां सृष्टिः तत्र परस्परं प्रवर्तते। षष्ठी ऊर्ध्वस्रोतसां सृष्टिः, या देवतानां सृष्टिः; सप्तमी अधःस्रोतसां, या मनुष्यसृष्टिः। अष्टमी अनुग्रहसृष्टिः, या सात्त्विकी तामसी च; एते पञ्च विकृतिसृष्टयः, त्रयः स्वाभाविकाः। स्वाभाविकी, विकृतिः, कौमार्यः नवमी; ब्रह्मणः नव सृष्टयः, या जगतः कारणानि। ख्यात्यादयः दक्षकन्याः, भृग्वादिभिः पत्नीत्वं प्राप्ताः; नित्याः नैमित्तिक्याः च सृष्टयः त्रिविधा इति लोकैः कथ्यन्ते। स्वाभाविकी प्रतिदिनं, मध्यप्रलयानन्तरम् उद्भवति; या प्रतिदिनं भवति, सा नित्यसृष्टिः स्वीक्रियते। ख्यात्याः भृगुपत्न्याः धाता विधाता नाम द्वौ देवौ जातौ; श्रीः विष्णुपत्नी, या इन्द्रेण समृद्ध्यर्थं स्तूयते। धातुः विधातुः च प्रत्येकं द्वौ पुत्रौ—प्राणः, मृकण्डुकः; मृकण्डोः मार्कण्डेयः, ततो वेदशिराः। मरीचेरपि पौर्णमासः पुत्रः अभवत्; स्मृतेः अङ्गिरसः पुत्रौ सिनीवाली, कुहू च। अत्रेः राका, अनुमतिः; अनसूयायाः सोमः, दुर्वासाः, योगी दत्तात्रेयश्च। पुलस्त्यस्य पत्न्याः स्नेहात् दत्तोलीः पुत्रः अभवत्; पुलहस्य क्षमायाः सह सहेष्णुः, कर्मपादिका च जाताः। सन्नत्याः क्रतुतः च बलीयांसः बालखिल्याः षष्टिसहस्राणि, अङ्गुलिपर्यन्तमात्राः, उत्पन्नाः। एवं सृष्टेः वंशानुक्रमः, देवदानवयक्षगन्धर्वादीनां प्रादुर्भावः, तथा प्रधानप्रधानानां नियोगः, नित्यनैमित्तिकसृष्टीनां च विस्तारः, श्रूयते।