अग्निपुराणम्

सूतः धर्मप्रवक्ता आसीत्। सः शिष्येभ्यः अग्निपुराणे उल्लिखितान् मन्त्रान् विधीन् च कथयति स्म। सर्वपापक्षयाय, शुद्ध्यर्थं, शुभाय च, सप्तषष्टिः सूक्तयः "स्वादिष्टये" इति आरभ्य निर्दिष्टाः। पवमनीनाम् सूक्तानि शतशष्ठिः सन्ति; तेषां जपेन हविषा च मृत्युभयम् अतिदारुणम् जय्यते। पापभयानिवारणाय जलसमीपे "आपो हिष्ठ" इति जपः कार्यः; धनार्थं "प्रदेवान्नेत्य" इति मरुधन्वे नित्यं पठेत्। जीवितसंकटे शीघ्रं शान्तिः लभ्यते; रात्रौ "प्रावेयाभिः" इति एकं ऋचं मनसा जपेत्। सूर्ये उदिते "मा प्रगामा" इति जपेन स्पर्धायां जयः लभ्यते; मोहितः पथ्यं प्राप्नोति। यदि प्रियसख्युः आयुः क्षीणमिति मन्यते, "यक्तेयम्" इति रत्नाता-संहितायाः सूक्तेन शिरसि स्पर्शं कुर्यात्। पञ्चदिनानि सहस्रवारं कृत्वा दीर्घायुष्यम् अवाप्नुयात्। बुद्धिमान् "इदं मेध्यं" इति घृतं सहस्रवारं जुहुयात्। गोविप्रार्थनाय गोशाले जपः, धनकामाय चतुष्पथे; "वयः सुपर्ण" इति जपेन समृद्धिः लभ्यते। "इविष्यन्तीयम्" इति जपेन सर्वपापात् विमुक्तिः, रोगनाशः, देहाग्निः च वर्धते। याः औषधयः शुभदाः, सर्वरोगनाशकाः, "वृहस्पते अतीति" इति जपेन वृष्टिकामः प्रयुञ्जीत। "सर्वत्रेति" इति शान्तिसूक्तम् श्रेष्ठम्, "प्रतिरथ" च; "संकाश्यपन" इति सुतकामस्य नित्यं स्तूयते। "अहं स्द्रेति" इति जपेन पुरुषः वाग्मी भवति; "रतीति" इति रात्रौ जपेत्, पुनर्जन्म न भवति। रात्रिसूक्तस्य जपेन रात्रिः सुरक्षितया याप्यते; शत्रुनाशककर्मणः अनन्तरं जपेन स्थैर्यम् आवहति। महद् दक्षायणसूक्तं दीर्घायुष्यम् तेजः च ददाति; व्रतस्थः जपेत्। "उत देव" इति रोगनाशाय पठेत्। अग्निभयकाले "अयाप्तग्ने जनित" इति जपेत्; अरण्ये "अरण्यानी" इति, तत्र भयमपि निवार्यते। ब्राह्मीपुष्पं समीपं गत्वा द्वौ सूक्तौ ब्राह्मीशतवारिवाक्यं च पृथक् घृतार्पणेन जपेत्; बुद्धिः समृद्धिः च लभ्यते। "मम" इति जपेन युद्धजयी शत्रुनाशः; "ब्रह्मणोग्निसंविदान" इति गर्भनाशः मृत्युनिवारणम्। "अपैहि" इति जपेन दुःस्वप्ननाशः, दुःखनिवारणम्; "येनेदम्" इति जपेन परमध्यानम्। "मयो भुर्वात" इति गोसंपदर्थं श्रेष्ठम्; "शांभरी" अथवा "इन्द्रजाल" जपेन मायानिवारणम्। "महित्रिणामवरस" इति मार्गे जपेन शुभम्; "अग्नये विद्विषन्" इति शत्रुनाशः। "वास्तुपति" मन्त्रेण गृहदेवताः पूज्यन्ते; एषा जपविधिः हविषि ज्ञेयः। होमस्य अन्ते दानम्, हविषा पापशान्तिः; अन्नेन, सुवर्णेन च तर्पणम्। ब्राह्मणानां आशीर्वादाः निश्चलाः; सर्वत्र स्नानं शुभम्; सिद्धार्थकं, यवः, धान्यं, दुग्धं, दधि, घृतं च। दुग्धवृक्षाः, इन्धनं च सर्वकामदः; समीपे कंटकवनम्, सरषपम्, रक्तम्, विषम् च। प्रतिरोधे शिलाः, अन्नम्, शस्त्राणि, मार्गाः; दधि, भिक्षा, फलम्, पशुविधिः च निर्दिष्टम्। पुष्करः उवाच— यजुर्वेदविधिं सुखमोक्षदां वक्ष्यामि; शृणु। "ओंकारपूर्वकाः महाव्याहृतयः" आवश्यकाः, हे राम। ताः सर्वपापनाशकाः, सर्वकामदाः; सहस्रघृताहुतिभिः देवपूजा कार्य्या। हे राम, यद् यद् मनसि इच्छति, तद् मनोकामना पूर्यते; शान्तिकामः यवेन, पापनाशाय तिलेन। धान्येन, सिद्धार्थकेन, सर्वकामदः; उदुम्बरद्रव्येण पशुकामस्य यज्ञः। दध्ना अन्नकामस्य, मार्गे शान्तिकामस्य; अपामार्गदण्डेन स्वर्णकामः। कन्याकामः गन्धमाल्यं घृतलिप्तं द्वयम् दद्यात्; ग्रामसमृद्ध्यर्थं तिलशालिधान्यं दद्यात्। वशीकरणाय शाखोटापामार्गद्रव्यं; रोगनाशाय विषरक्तमिश्रितेन दण्डेन। क्रुद्धः शत्रुनाशाय विविधशालिधान्यैः राजप्रतिमां यथावत् दद्यात्। सहस्रवारं दद्यात्; तदा राजा वशं आगच्छति। वस्त्रकामस्य पुष्पं दूर्वा च; रोगनाशकं। ब्राह्मतेजः कामस्य वस्त्रं; प्रत्यङ्गिरायाः तुषकण्टकभस्मदानेन। वैराय काककौशिकपक्ष्माणि; कपिलघृतं च ग्रहे, हे द्विज। वचावृक्षं पतनकाले आनीय सहस्रजपेन भक्षयेत्; बुद्धिमान् भवति। लोहदण्डः एकादशाङ्गुलः, अथवा खदिरदण्डः शत्रुगृह्ये शत्रुनाशमन्त्रेण स्थाप्यः। एषः शत्रुनिर्वासनं; "चक्षुष्पा" जपेन दृष्टिहीनः दृष्टिं पुनः लभते। "उपयुञ्जत" इत्यनुवाकं, "तनूपाग्ने सद्" दूर्वार्पणेन रोगमुक्तिः। एवं सूतः शिष्येभ्यः मन्त्रविधिं, जपस्य महत्त्वं, विविधानां कामानां साधनं च श्रद्धया, भक्त्या च सम्यक् निवेदयामास।