अग्निपुराणम्

अपां मध्ये, तर्पणकाले वा जपसमये च, गायत्रीमन्त्रः नियतप्राणेन कामान् साधयति। ब्राह्मणः यः रात्रौ उपोष्य, स्नानं पुनः पुनः कृत्वा, दशसहस्रवारं गायत्रीम् जपति, स सर्वान् विधिनिर्दिष्टान् फलान् अल्पाहारः अपि प्राप्नोति। दशसहस्रजपात् अनन्तरं, केवलं हविष्याशनः सन्, मोक्षं लभते; प्रणवाक्षरं परं ब्रह्म इति, तस्य जपेन सर्वपापानि नश्यन्ति। ओंकारस्य शतमेकं जले नाभिपर्यन्ते स्थित्वा जपित्वा, ततः तद् जलं पीत्वा, सर्वपापविमुक्तिः सिध्यति। त्रयो मात्रा, त्रयो वेदाः, त्रयः देवाः, त्रयः अग्नयः, सप्त महाव्याहृतयः, सप्त लोकाः च—एतेषां तर्पणेन सर्वपापक्षयः भवति। गायत्री जपार्थे परा, महाव्याहृतयः अपि; जलमध्ये रामेण उपदिष्टं अघमर्षणं च श्रेयस्करम्। “अग्निमीळे पुरोहितम्” इति सूक्तं अग्निदेवतायै समर्पितम्; यः एकवर्षपर्यन्तं तद् जपति, शिरसि अग्निं धारयन्, स तस्य फलम् अवाप्नोति। स त्रिप्रकारं तर्पणं कुर्यात्, भिक्षां च याचेत, अनग्नं भोजनं वर्जयेत्; ततः वायुभ्यः आरभ्य सप्त ऋचः विधानतः जपनीयाः। एतानि भक्त्या प्रतिदिनं जपन्, इच्छितान् भोगान् लभते; बुद्ध्यर्थी “सदसन् यमिति” ऋचं सदा जपेत्। यः नव ऋचः, यथाक्रमं यथार्थं च उपदिष्टाः, मृत्युनाशनाः सन्ति; तान् बद्धो वा बध्यमानः, शुनःशेपाय ऋषये जपेत्। यः नित्यम् अमृतं प्रियं प्राज्ञमित्रं पुरन्दरं कामयते, स पापविमुक्तः भवति, दुःखितो वा अदुःखितो वा। इन्द्राय षोडश ऋचः प्रतिदिनं जपन्, “हिहण्यस्तूपम्” पुनः पुनः पठन्, शत्रून् जयति। यः प्रतिदिनं षट् उग्राणि ईशानसूक्तानि जपति, स मार्गेषु सुरक्षितः भवति। अथवा, उग्रं हविर्निर्माय, प्रतिदिनं उदितास्तमितसूर्ययोः पूजनं कृत्वा, परमशान्तिम् आप्नोति। सप्त अञ्जलिं जलस्य दत्त्वा, यः मनसः शोकं नाशयति, “द्विषन्तम्” अर्धृचं च जपन्, ऋषिभिः उपदिष्टं स्मरति। यः अपराधं कृतवान्, स सप्तरात्रेण शान्तिम् आप्नोति; आरोग्यार्थी वा पीडितः वा, पतितानां परं मन्त्रं जपेत्। उत्तमं अर्धृचं नानाविधानि स्थित्यासनानि कृत्वा जपेत्; प्रातःकाले आयुः, मध्याह्ने बलं लभते। अस्तं गच्छति सूर्ये, “द्विषन्तम्” जपन् शत्रून् निवारयति; “न वयश्” इति सूक्तानि जपन् शत्रून्बध्नाति। एकादश सुपर्णसूक्तानि जपन् सर्वान् कामान् प्राप्नोति; आत्मन्येव एतानि जपन्, मोक्षं लभते। “आ नो भद्राः” इति जप्य आयुः दीर्घं लभते; “त्वं सीम” सूक्तेन अमावास्यां पश्यति। समिधं गृहीत्वा उपगम्य, वस्त्राणि निश्चितं लभते; दीर्घायुषः इच्छन् कौत्ससूक्तं “इमम्” सदा जपेत्। मध्याह्ने सूर्यं “आपनः शोषुचद्” इति स्तुत्वा, यथा सूर्यः रश्मीन् विसृजति, तथा पापं त्यजति। “जातवेदस” इति पन्थाने जपन्, शुभं लभते; सर्वभीतः विमुक्तः, गृहे सुखं प्राप्नोति। प्रातःकाले च रात्रौ च, एषः पापस्वप्ननाशकः; “प्रमन्दिनेत्य् सूयन्त्या” जप्य गर्भविमोचनं लभते। स्नाने “इन्द्रम्” जपन्, सप्त “श्वदेव” सूक्तानि च, सर्पिषा हुत्वा, पापात् प्रमुच्यते। “इमाम्” जपन् सदा इच्छितं कामं लभते; “मानस्तोका” जप्य, त्रिरात्रोपोष्य शुचिः सन्, उभाभ्यां सूक्ताभ्यां च—उदुम्बरदण्डं समिधं च सर्पिषा अभिषिञ्च्य हुत्वा, मृत्युपाशान् छित्त्वा, रोगरहितः जीवति। “ऊर्ध्ववाहुः” इति शम्भुम् एवमेव स्तुत्वा, “मानस्तोका” च शिखाबन्धे जपन्, स सर्वेषां मध्ये अजेयः, संशयरहितः भवति। स त्रिसन्ध्यां सूर्यं अद्भुतं मन्यन् पूजयेत्। यः समिधं धारयन् सदा तिष्ठति, स इच्छितं धनं प्राप्नोति; प्रतिदिनं प्रातःकाले च मध्याह्ने च “अथ स्वप्न” जपन्—सर्वदुष्टस्वप्नान् जयति, शुभं भोजनं लभते; “उभय पुमान्” जप्य, राक्षसान् हन्ता भवति। “उभय वस” इति जपन् इच्छितं प्राप्नोति; “न सागन्” जप्य, शत्रुव्यसनात् विमुच्यते। “काय शुभे” इति जपन् श्रेष्ठं जन्म लभते; “इमं नृसोमं” जपन् सर्वान् कामान् प्राप्नोति। स सदा पितॄन् वर्तमानार्थे पूजयेत्; “अग्ने नय” इति सूक्तेन, घृतं हुत्वा, धर्ममार्गे प्रवर्तते। “वीरन् नयम्” सदा जपन्, कीर्तिमन्तं पुत्रं लभते; “संकटो नेति” सूक्तेन सर्वविषं नाशयति। “यो जात:” इति जप्य सर्वान् कामान् लभते; “गणानाम्” इति जप्य, परमानन्दं चिरस्थायि स्नेहं च प्राप्नोति। “यो मे राजन्” इति पापस्वप्ननाशाय जपन्, यात्रायां वा उदयीश्वरस्यागमे वा—यदा लाभालाभः, तदा एतत् जपेत्; द्वाविंशतितमं परमं ब्रह्मसूक्तं जपेत्। यः नित्यं पुण्ये संध्ये शुचिः, इच्छितं वस्तु लभते; “कृणुष्व” इति सूक्तं जपन्, घृतं समाहितः हुत्वा, शत्रूणां प्राणं गृह्णाति, राक्षसान् नाशयति; अग्निं स्वयमेव पूजयेत्, प्रतिदिनं त्यजन्। एवं मन्त्रजपतर्पणादिसाधनैः, श्रद्धया कृत्यैः, मानवः सर्वपापान् नाशयित्वा, इच्छितं फलम्, आयुः, बलं, मोक्षं च प्राप्नोति।