अग्निपुराणम्

शृणुत धर्मान् यथोक्तान्, यत्र धर्मराज्ये न्यायपूर्वकं व्यवहारः स्थापितः। यदि कश्चन पशुपतिं स्वामिना समर्थेन निवारयितुं शक्यमानं दन्तिनं वा शृङ्गिणं वा निग्रहीतुं न करोति, तदा तस्य छेदनं कुर्वीत, परमदण्डं च दद्यात्। प्रथमकृत्ये तु तस्य दण्डः विधीयते, पुनः अपराधे तस्य दण्डद्विगुणं स्यात्। यः तु निर्दोषं जनं चौर्ये मिथ्याभियोगेन आरोपयति, स पञ्चशतानि दण्डं दद्यात्। यः राज्ञः अनिष्टं प्रचारयति, तथा यः तं शपति, मृतजनात् वस्तूनि विक्रीणाति, यः गुरुम् अतीरयति, तेषां दण्डविधानं क्रियते। यः मन्त्रं भङ्क्ति, तस्य जिह्वा छेत्तव्या, स च देशात् बहिष्कर्तव्यः। यः अनधिकारिणा राजासनं आरोहति, तस्य मध्यमदण्डः विधीयते। यः उभे नेत्रे हन्ति, यः राजाज्ञया द्वेष्यं कर्म करोति, जीवन्नेव शूद्रः ब्राह्मणत्वं स्पृशति, तेषां दण्डोऽष्टशतानि स्यात्। यः मन्यते "नाहं पराजितः" धर्मेण न परास्तः सन्, यदि पुनरागत्य पराजितः भवति, तस्य दण्डः द्विगुणः स्यात्। यदि कश्चित् राजा अन्यायेन दण्ड्यते, स तद् ब्राह्मणेभ्यः निवेदयेत्, स्वयम् त्रिगुणं दद्यात्। एवं धर्मः, अर्थः, कीर्तिः, लोकस्य पालनम्, जनानाम् आदरः, स्वर्गे च शाश्वतं स्थानं लभ्यते। अथाग्निरुवाच—ऋग्यजुःसामाथर्ववेदानां विधयः, पुष्करेण यथोपदिष्टाः, रामाय च हविर्दानेन, पाठेन च, भोगमोक्षदाः स्युः। पुष्कर उवाच—अहं ते वेदविहितानि कर्माणि वक्ष्यामि; प्रथमं ऋग्वेदीयं शृणु, यः भोगमोक्षदः स्मृतः। अप्सु वा हवने वा जपने वा, गायत्री प्राणनिग्रहणेन कामान् पूरयति। यो ब्राह्मणः दशसहस्रं गायत्रीं जपेत्, रात्रौ उपोष्य, स्नानं च बहु कुर्यात्, स सर्वविधिनियमितफलानि लभते, अन्नं विना अपि। दशसहस्रजपात् परं, केवलं हविष्यं भुक्त्वा, स मोक्षं प्राप्नोति; प्रणवाक्षरं परं ब्रह्म, तस्य जपेन सर्वपापं नश्यति। ओंकारस्य शतं जपन्, नाभिपर्यन्ते अप्सु स्थित्वा, ततः तं जलं पित्वा, सर्वपापैः विमुच्यते। त्रयो मात्रा, त्रयो वेदाः, त्रयः देवाः, त्रयः अग्नयः, सप्त महाव्याहृतयः, सप्त लोकाः—एतेषां हविर्दानेन सर्वपापं नश्यति। गायत्री जपार्थे परमा, महाव्याहृतयश्च; अप्सु, रामेण यथोपदिष्टं, अघमर्षणं च। "अग्निमीळे पुरोहितम्" इति सूक्तं अग्निदेवाय समर्पितम्; यः संवत्सरं जपेत्, शिरसि अग्निं धारयन्, स तस्य फलम् आप्नोति। स त्रिप्रकारं हविर्दानं कुर्यात्, भिक्षां च याचेत, अनग्निकं भोजनं वर्जयेत्; ततः वाताद्युक्तानि सप्त ऋक्सूक्तानि यथाविधानं जपेत्। एतानि भक्त्या नित्यं जपन्, इच्छितान् भोगान् प्राप्नोति; बुद्धिकामः सदा "सदसन् यमिति" सूक्तं जपेत्। अत्रोक्तानि नव ऋक्सूक्तानि, यानि मृत्युनाशकानि, तानि शुनःशेपाय बद्धोऽपि वा बद्धः पठेत्। यः शाश्वतं, प्रियं, सुहृदं, पुरन्दरं प्रार्थयन्, पापैः किल्बिषैः मुक्तो भवति, दुःखितोऽपि वा अदुःखितोऽपि। इन्द्राय प्रतिदिनं षोडश ऋग्वेदसूक्तानि जपन्, "हिहण्यस्तूपम्" पुनः पुनः पठन्, शत्रून् जयति। ईशानाय षट् तीक्ष्णानि सूक्तानि प्रतिदिनं जपन्, स पन्थानं सर्वत्र सुरक्षितः भवति। अथवा, तीक्ष्णं हविर्दानं कृत्वा, परमां शान्तिं प्राप्नोति, उदयास्तमययोः सूर्यं पूजयन्। सप्तवारं जलं समर्पयेत्, यत् मनसः शोकं नाशयति, "द्विषन्तम्" अर्धसूक्तं च पठन्, यत् ऋषयः उपदिष्टवन्तः, तद् स्मरेत्। अपराधं कृत्वा, सप्तरात्रे शमं गच्छति; आरोग्यकामः वा, व्याधितः वा, पतितानां परं मन्त्रं जपेत्। श्रेयान् अर्धसूक्तं विविधेषु स्थितिषु पठेत्; प्रातःकाले जपन्, दीर्घायुष्यम्, मध्याह्ने जपन्, अक्षयबलम् आप्नोति। सूर्यास्ते "द्विषन्तम्" जपन्, शत्रून् नुदति; "न वयश्" सूक्तानि पठन्, रिपून् निगृह्णाति। एकादश सुपर्णसूक्तानि जपन्, सर्वकामान् प्राप्नोति; एतानि आत्मन्येव पठन्, मोक्षं लभते। "आ नो भद्राः" इति जपन्, दीर्घायुष्यम् आप्नोति; "त्वं सीम" इति सूक्तेन अमावास्यां पश्यति। समिधं गृहीत्वा उपगच्छन्, वस्त्राणि लभते; दीर्घायुष्यम् इच्छन्, कौत्सीयं "इमम्" सूक्तं सदा पठेत्। मध्याह्ने सूर्यं "आपनः शोषुचद्" इति स्तुवन्, स सूर्यस्य किरणवत् पापं त्यजति। "जातवेदस" इति मार्गे पठन्, शुभलाभः स्यात्; गृहे सर्वभीतः विमुक्तः सुखी भवति। प्रातः रात्रौ च, एषः अशुभस्वप्नं नाशयति; "प्रमन्दिनेतिसूयन्त्या" इति जपन्, गर्भात् मोक्षं लभते। "इन्द्रम्" इति स्नानकाले पठेत्, सप्त "श्वदेव" सूक्तानि च, घृताहुति च दद्यात्, तदा सर्वपापैः विमुक्तः भवति। "इमाम्" इति जपन्, सर्वकामान् सदा प्राप्नोति; "मानस्तोक" इति त्रिरात्रोपोष्य शुचिः, उभाभ्यां सूक्ताभ्यां च। स उदुम्बरदण्डं घृतसंस्कृतं च समिधं जुहोति; मृत्युपाशान् छित्वा, व्याधिरहितः जीवति। "ऊर्ध्ववाहुः" इति शम्भुं तद्वद् स्तुवन्, "मानस्तोक" इति शिखाबन्धनकाले पठन्, तदा— सर्वेषां भूतानाम् अजेयः, संशयरहितः भवति; स सूर्यं त्रिसन्ध्यां स्तुवीत्, विस्मयं च चिन्तयेत्। यः सदा समिधं धारयन्, इच्छितं धनं प्राप्नोति; "अथ स्वप्न" इति प्रतिदिनं प्रातर्मध्ये च पठन्। एवं धर्मान्, दण्डान्, वेदविहितानि च कर्माणि, मन्त्रजपस्य माहात्म्यं च, अत्र संप्रकाशितम्।