अग्निपुराणम्

सर्वेऽपि संशयेण गृहीतव्याः, ये जातिं नाम च छादयन्ति, द्यूतकाराः, मद्यपाः, शुष्कभिन्नस्वराः च। ये परगृहं प्रविशन्ति, प्रश्नकर्तारः, गृहभ्रमणशीलाः, निरर्थकं विचरन्ति, अधिकं व्ययन्ति, नष्टवस्तु विक्रयन्ति च, ते अपि संशयेण गृहीतव्याः। यदि कश्चित् चौर्यस्य संशयेण गृहीतः, तदा सः शपथेन आत्मनं विमोचयेत्; दोषेण गृहीतः, तदा चौर्यवस्तु प्रत्यर्प्य दण्डं प्राप्नुयात्। चौर्यदोषेण वस्तु प्रत्यर्प्य बहुविधदण्डैः दण्डनीयः; ब्राह्मणः चेत्, तस्य देशात् निष्कासनम्। ग्रामे हननं वा चौर्यं वा जातं चेत्, ग्रामाध्यक्षस्य दोषः; सः उपस्थितः चेत्, तस्य दण्डः; अनुपस्थितः चेत्, ग्रामस्य वा तस्य स्थले दण्डः। पञ्चग्रामात्, दशग्रामात् सीमाबाह्यः, यात्रिकग्रहणकर्तारः, अश्वचौरः, मृगचौरः च दण्डनीयाः। बलात् हननकर्तारः शूलारोपणीयः; ये पातनं वा संधिभेदनं वा कर्तारः, चिमटीभिः हस्तक्षतं कर्तारः च, ते अपि दण्डनीयाः। द्वितीयदोषे हस्तपादच्छेदः; अन्नं, शयनं, अग्निः, जलं, यज्ञोपकरणं च व्ययः दण्डार्हः। ज्ञातचौर्यहननयोः उच्चतमः दण्डः; शस्त्राभ्यां गर्भच्छेदे वा गर्भपातकर्मणि च उच्चतमः दण्डः। स्त्रीपुरुषयोः हननकर्तारः, जातिनिर्विशेषः चेत्, स्त्रीदोषिणी वा विषदायिनी वा, तस्या जलप्रवेशः शिलाबन्धनपूर्वकः। स्त्री विषं वा अग्निं वा ददाति, गुरुं वा पुत्रं वा हन्ति, कर्णनासौष्ठ्यकरणं वा करोति, तस्या गोदण्डः। क्षेत्रगृहवनग्रामपर्वणां वा धान्यगृहस्य दाहकः, राजपत्नीसंयोगकर्तारः, तस्य तृणदण्डेन दाहः। परस्त्रीसंयोगे केशग्रहणीयः; जातिसमत्वे उच्चतमः दण्डः; वर्णानुक्रमे मध्यदण्डः। वर्णविपर्यये पुरुषस्य मृत्युदण्डः, स्त्रियाः कर्णच्छेदः; तस्या मेखला, स्तनवस्त्र, नाभि, केशः च दलनीयः। अयुक्तस्थाने वा समये भाषणं वा संयोगे स्त्री शतदण्डं दद्यात्; पुरुषः द्विगुणं दद्यात्। निषेधस्य अनुवर्तनं चेत्, संयोगदण्डः; पशुप्रेषणं शतदण्डः; अवर्णस्त्रियाः मध्यदण्डः, गोः च। दास्याः वा सेवक्याः वा सुगम्यायाः संयोगे पञ्चाशत्पणदण्डः। बलात् दास्याः संयोगे दशपणदण्डः; चिन्हितायाः वा पतितायाः वा त्यक्तायाः संयोगे, तस्य नगरे परिभ्रमणम्। राजाज्ञां न्यूनाधिकां लिखति, कूटकाञ्चनविक्रेता, निक्षिप्तवस्तु विक्रयकर्ता च दण्डनीयः। ब्राह्मणस्य निषिद्धान्नेन दूषणं उच्चतमदण्डार्हम्; कूटकाञ्चनविक्रेता, निक्षिप्तवस्तु विक्रयकर्ता च। तस्य अंगभेदः, उच्चतमदण्डः; स्वामी चेत् दंशनशृंगिणः पशोः निग्रहं न करोति। प्रथमदण्डे दण्डः; पुनः दण्डद्विगुणः; निर्दोषचौर्याभियोगे पञ्चशतदण्डः। राजा दुःखं विज्ञापयति, शापं ददाति, मृतवस्तु विक्रयकर्ता, गुरुम् नदीतीरं प्रापयति च दण्डनीयः। मन्त्रभेदकस्य जिह्वाछेदः, निष्कासनम्; अनधिकारराजासनारूढः मध्यदण्डः। द्वयोरक्षतयोः, राजद्वेषाज्ञापालनकर्ता, जीवन्मानुषः शूद्रः ब्राह्मणत्वं इच्छति, तस्य अष्टशतदण्डः। 'न हतोऽस्मि' इति मन्यते, धर्मेण न जयति, पुनः पराजितः चेत्, दण्डद्विगुणः। राजा अन्यायेन दण्डं ददाति, ब्राह्मणाय निवेद्य त्रीगुणं दद्यात्। धर्मः, अर्थः, कीर्तिः, लोकसंरक्षणम्, जनसम्मानः, नित्यं स्वर्गस्थलं च लभ्यते। अथ अग्निः उवाच—ऋक्, यजुः, साम, अथर्व च Puṣkara द्वारा उपदिष्टः विधिः, रामाय हविः समर्पणेन, पाठेन भोगमोक्षप्रदः। पुष्करः उवाच—प्रत्येकस्य वेदस्य विधिं कथयामि; प्रथमं ऋग्विधिं शृणु, यः भोगमोक्षदः। जलमध्ये, हविःसमर्पणे, जपकाले, गायत्री प्राणनिग्रहणेन सर्वाभिलषितं फलम् ददाति। ब्राह्मणः गायत्रीं दशसहस्त्रं जपति, रात्रौ उपवासं, स्नानं च कुर्यात्, तदा सर्वफलप्राप्तिः अनन्नेन। दशसहस्त्रजपात् पश्चात्, केवलं यज्ञशेषान्नं भुञ्जन्, मोक्षं प्राप्नोति; प्रणवः परमं ब्रह्म, तस्य जपेन सर्वपापक्षयः। 'ओम्' शतवारं जलमध्ये नाभिपर्यन्तं स्थित्वा जपन्, ततः जलं पिबन्, सर्वपापमुक्तिः। त्रयो मात्रा, त्रयो वेदाः, त्रयो देवाः, त्रयो अग्नयः, सप्त महावाचः, सप्त लोकाः—हविः समर्पणेन सर्वपापक्षयः। गायत्री जपायाः परमं, महावाचः च; जलमध्ये रामोपदिष्टः अघमर्षणं च। 'अग्निम् ईले पुरोहितम्' इति सूक्तं अग्निदेवाय समर्पितम्; यः एकवर्षं जपति, शिरसि अग्निम् धारयन्, तस्य फलप्राप्तिः। त्रिविधं हवनं कुर्यात्, भिक्षां याचेत्, अनग्न्यन्नं वर्जयेत्; ततः सप्त ऋक् वायुसूक्तादि नियतं जपनीयम्। श्रद्धया प्रतिदिनं जपन्, इच्छितं भोगं प्राप्नोति; बुद्ध्यर्थी 'सदसन् यमिति' ऋक् नित्यं जपेत्। क्रमः अर्थः च उपदिष्टः, नव ऋक् मृत्युनाशनं; तानि शुनःशेप ऋषये बद्धः वा विमुक्तः जपेत्। एवं धर्मदण्डविधिः, वेदविधानप्रकारः, जपहविप्रकारः, फलप्राप्तिः च अग्निपुराणे उपदिष्टा।