फलस्य अभावे, कुलत्थ-माष-मुद्ग-तिल-यवैः सदा घृतं शीतक्षीरं च फले पुष्पे च समर्पयेत्। मत्स्यजलस्य सिचनेन वृक्षाणां वृद्धिः जायते; मेषविट्-चूर्णं, यवचूर्णं, तिलबीजानि च तत्र योजनीयानि। गव्यं मांसं जलं च सप्तरात्रं स्थापयित्वा, तेन सर्ववृक्षेषु सिञ्चनेन फलं पुष्पं च वर्धते। शीतमत्यन्तं मत्स्यजलं आम्रवृक्षेषु सिञ्चनं प्रशस्तम्, अशोकवृक्षेषु च कामिनीमूले ताडनं समुचितम्। खर्जूरनारिकेलादीनि लवणेन सह योजयित्वा पोषणवृद्धिः स्याद्; विदङ्गेन मत्स्येन च मांसस्य च सर्वे कामाः शुभेन पूर्यन्ते। ततः अग्निः उवाच— पुष्पैः पूजनेन विष्णुः सर्वेषु कार्येषु सिद्धिं ददाति। मालती-मल्लिका-यूथिका-पाटला-करवीरपुष्पाणि तत्र उपयुज्यन्ते। पावनी-अतिमुक्त- कर्णिकार- कुरण्टक- कुब्जक- तगर- निप- वाण- वर्वपमल्लिका च तत्र योग्याः। अशोक-तिलक-कुन्दपुष्पाणि, तमालपत्राणि, बिल्वपत्राणि, शमीपत्राणि, भृङ्गराजपत्राणि च पूजायाम् अनुचितानि। तुलसी-कालतुलसीपत्राणि, वासकं, केतक्याः पत्रं पुष्पं च, पद्मं रक्तपद्मं च तत्र उपयुज्यन्ते। नार्क्क-उन्मत्तक-कङ्गाञ्ची-गिरिमल्लिका पूजायाम् उपयुक्तानि; कौटज-शाल्मलीपुष्पे च न योज्ये, न च कण्टकयुक्तानि। विष्णोः स्नाने प्रस्थमात्रेण घृतस्य कोटिफलप्राप्तिः, आढकमात्रेण घृतक्षीरयोः स्वर्गलाभः राजवत्। पुनः अग्निः उवाच— धनुर्वेदस्य चत्वारः विभागाः, यान् अहं पञ्चधा वर्णयामि— रथि, गज, अश्व, पदाति-योधानां आधारः। पञ्चविधं तद् उक्तं— यन्त्रनिर्गतं, हस्तनिर्गतं, निर्गम्य धृतं, अनिर्गमितं, हस्तयुद्धं च। तेषु शस्त्रास्त्रप्रयोगे द्विविधं, प्रत्यक्ष-चलेन पुनः द्विधा। यद् यन्त्रैः धनुषादिभिः क्षिप्यते, तत् ‘यन्त्रनिर्गतम्’ इति; यत् शिलः शूलादीनि हस्तेन क्षिप्यन्ते, तत् ‘हस्तनिर्गतम्’ इति। यत् निर्गम्य ध्रियते, शूलादि, तद् एव ज्ञेयम्; असिप्रभृतयः अनिर्गताः, तद् मुष्टियुद्धं, निरस्त्रं च। यो युद्धं इच्छति, श्रमं जित्वा, तेन तत्र यथायोग्यं व्यायामं कर्तव्यम्; श्रेष्ठं युद्धं धनुषा, शूलयुद्धं मध्यमम्। असियुद्धं अधमं, बाहुयुद्धं तस्मात् अधमतरम्; धनुर्वेदाचार्यः विद्वान् ब्राह्मणः वा क्षत्रियः वा स्यात्। शूद्रः आत्मरक्षणाय वा राजाज्ञया वा युद्धे प्रवर्तेत; युद्धे राजा देशीयैः सहायैः सह युध्येत। अङ्गुष्ठाङ्घ्रिकरपादाः यत्र संयोज्यन्ते, तत् ‘समपादस्थितिः’ इति लक्षणैः ज्ञायते। बहिर्द्वौ पादाङ्गुली संयोज्य, जानुनी दृढे, त्रिप्रदेशविस्तारयुक्तं, तत् ‘वैशाखस्थितिः’ इति। यत्र जानुनी हंसपदचिह्नवत् समं दृश्येते, चतुःप्रमाणविस्तारयुक्तं, तत् ‘मण्डलस्थितिः’ इति। यत् हलाकृतिसदृशं, दक्षिणजानुजङ्घा दृढा, पञ्चप्रमाणविस्तारयुक्तं, तत् ‘आलीढस्थितिः’ इति। तद् एव प्रत्यालीढे, वामपादो क्षिप्तः, अथवा दक्षिणपादः समः। गुल्फतालपूरणं, पञ्चाङ्गुलिप्रसारणं, द्वादशाङ्गुलदीर्घता, सा स्थितिः। वामजानु समं, दक्षिणं दीर्घं; अथवा दक्षिणजानु वक्रं, तद् अचलं वक्रं च। स पादः जानुना सह दण्डवत् प्रसारितः, सा ‘विकटस्थितिः’ द्विव्याप्तिपरिमितिः। उभौ पादौ समुत्क्षिप्य, जानुनी वक्रे, तेन ‘संपुटस्थितिः’ कथिता। पादौ अल्पं बहिर्वृत्तौ, दण्डवत् समौ, षोडशाङ्गुलदीर्घता च तत्र। तत्र प्रथमतः स्वस्तिकस्थाने नमः कार्यम्, धनुः वामहस्तेन, बाणं दक्षिणहस्तेन धारयेत्। वैशाखे वा जातस्थाने वा, विस्तीर्णे वा, ततः प्रियतमे धनुषि ज्या योजनीया। अधोभागं कटीस्थले, बाणाग्रं चोर्ध्वे स्थाप्य, भूमौ स्थापयित्वा ऊर्ध्वं चोदयेत्। बाहुना वक्रेण, कराभ्यां वक्रेण, उत्तमं धनुः यत्र बाणपक्षद्वयं हस्ते सम्यक् स्थाप्यते। धनुषः द्वादशाङ्गुलविस्तारः युक्तः, ज्या नातिदृढा, न च शिथिला, सम्यग् योजनीया। धनुः नाभौ, बाणं कटीस्थले स्थाप्य, हस्तं चोर्ध्वं कृत्वा, मन्त्रं अङ्गुलिकर्णयोः पठेत्। बाणं तस्याग्रे दक्षिणमुष्टिना गृहीत्वा, लक्ष्ये सम्यग् आलक्ष्य, शीघ्रं हस्तं प्रसारयेत्। बाणं नातिसमीपं, न च दूरं, नोच्चं, न च नीचं, न वक्रं, नोर्ध्वं, न चलं, नातिवर्तुलं स्थापयेत्। स बाणः समः, स्थैर्यगुणयुक्तः, दण्डवत् धार्यः; ततः तेनैव मुष्टिना लक्ष्यम् आवृणोति। तत्र धनुर्धरः उन्नतवक्षाः त्रिकोणाकृतिं स्थापयित्वा, ग्रीवां स्थिरां कृत्वा, शिरः मयूरवत् नमयेत्। ललाटं, नासिका, मुखं, स्कन्धौ च अश्ववत् समौ स्थापनीयौ; ज्याया स्कन्धपर्यन्तं त्रयः अङ्गुलि-प्रमाणमस्ति। एवं श्रुत्वा, यथोक्तं विधिं श्रद्धया आचरन्, सर्वे कार्येषु सिद्धिं, पुष्पफलवृद्धिं, च धनुर्वेदे च कौशलं लभते।