राज्याङ्गेषु देशः श्रेष्ठतमः कथ्यते, सः सदा वित्तैः सम्यक् पालनीयः। तत्र कुलं, स्वभावः, वयः, बलम्, दाक्षिण्यं, शीघ्रकर्म च विशेषतया मननीयम्। सत्यता, विश्वसनीयता, ज्येष्ठसेवनं, कृतज्ञता, दैवीसम्पत्तिः, बुद्धिः, हीनसङ्गपरित्यागश्च तत्र अपेक्षिताः। दूरदर्शिता, उत्साहः, शौचं, कार्यविशेषज्ञानं च आवश्यकम्। विनयः, धर्मः, सुसंस्कृतराजगुणाः—यथा कीर्तिकुलसम्भवः, सौम्यता, जनसंयोगकौशल्यम्, शौचं च—राज्ञः भूषणानि सन्ति। स्वहितकामः राजा येषां सेवकानाम् नियुक्तिं करोति, ते वाचालाः, धैर्ययुक्ताः, स्मृतिमन्तः, अनहङ्कृताः, बलिनः, आत्मनियमसम्पन्नाश्च स्युः। तस्य नेतृत्वे दण्डविद्या, कलासंपादनकौशल्यम्, रिपुशक्तिसहनम्, दुष्टनिग्रहशक्तिश्च अपेक्ष्यते। अन्येषां आचारदर्शनं, सन्धिविग्रहरचनाविज्ञानम्, गूढोपदेशकौशल्यम्, देशकालभेदज्ञानं च आवश्यकम्। यः वित्तसंग्रहे योग्यः, यथार्हं दानकर्ता, क्रोधलोभभीतिद्रोहछलचपलरहितः, स एव योग्यः सेवकः। अन्योन्यहिंसा, रिक्तता, असूया, ईर्ष्या, अनृतं, अपराधश्च त्याज्यः। वृद्धोपदेशयुक्तः, समर्थः, प्रियदर्शनश्च सेवकः वरणीयः। धर्मासक्तः, स्वगुणोपार्जितः, सौम्यः, शुचिः, वीर्यवान्, विद्वान्, स्नेही च सेवकः श्रेयस्करः। दण्डधारणे नियुक्ताः मन्त्रिणः स्युः; जनाः अपि कुलशीलकौशलसम्पन्नाः, सुबद्धाङ्गाश्च भवन्तु। वाचालता, धैर्यम्, तीक्ष्णदृष्टिः, उत्साहः, विवेकः, दम्भचपलरहितता, स्नेहभावः, क्लेशसहनशक्ति, शौचं च तत्र वरेण्यं। सत्यता, बलं, स्थैर्यम्, क्षमा, तेजः, आरोग्यं, कलासंपन्नता, कौशलम्, बुद्धिः, एकाग्रता च अपेक्ष्यते। मन्त्रिणः धर्मनिष्ठः स्यात्, न च वैरप्रवर्तकः; कार्येषु सम्यक् चिन्तनशीलः, मनोवेत्ता, निश्चितज्ञानयुक्तश्च स्यात्। सः मन्त्रिसहितः, योऽथर्ववेदविहितानां शान्तिपुष्टिकारककर्मणां कर्ता, तान् यथाविधि आचरतु। स्वजनानां तीक्ष्णदृष्टिकौशलं, कुलस्थानविवेकं च परीक्षेत्। कर्मकौशलं, ज्ञानं, स्मरणशक्ति, त्रिगुणज्ञानं, धैर्यं, स्नेहं च विचिन्त्यं। संवादे वाक्पटुता, सत्यवचनता, उत्साहः, प्रभावः, क्लेशसहनशक्तिश्च परीक्ष्या। स्थैर्यं, अनुरागः, क्लेशे स्थैर्यम्, भक्तिः, मैत्री, शौचं च आचारेण विज्ञेयम्। सहवासिनां बलं, स्वभावः, आरोग्यं, सदाचारः, अदम्भिता, संयमः, अवैरभावश्च ज्ञेयः। प्रत्यक्षतः कुलीनता, नीचता च परीक्ष्या; सर्वत्र गूढगुणकर्मणां फलेन अनुमानं कर्तव्यम्। या भूमिः सस्यवत्य्, साध्वी, धातुसंपन्ना, गवां हितकरी, जलसमृद्धा, साधुजनयुक्ता च, सा स्तूयते। रम्या, गजबलसमृद्धा, जलमार्गनौयुक्ता, परभूमिरहिताच्च भूमिः महोत्तमा स्यात्। यत्र कर्मकाराः, शिल्पिनः, वैश्याः च बहवः, उद्यमः, कृषिबलम्, स्नेहः, शत्रुषु वैरम्, क्लेशसहनम्, समृद्धिः च वर्तन्ते, सा भूमिः श्रेयसी। बहुजनसमाकीर्णा, धर्मिष्ठा, पशुसंपन्ना, बलवती, यो राजा मूढो न भवति, व्यसनासक्तो न च, तस्यां भूमौ श्रेष्ठता वर्तते। नगरं विस्तीर्णसीमन्त्रम्, गभीरखातं, उन्नतप्राकारद्वारयुक्तं, पर्वतसरित्पर्णसंनिकृष्टं स्थापनीयम्। दुर्गं जलधान्यधनसम्पन्नं, कालसहनं, षड्विधं—जलदुर्गं, गिरिदुर्गं, वनदुर्गं, बालुकादुर्गं, मार्जारदुर्गं, वनदुर्गं च—कथ्यते। कोशः इच्छितधनसम्पन्नः, पितृपारम्पर्येण लब्धः, धर्मेण उपार्जितः, व्ययस्य सहनशीलः, धर्माद्युपेतः वृद्धिं लभते। योऽनुशासितः, एकीकृतः, वेतनप्रदः, कीर्तिवीर्यसम्पन्नः, कुलीनः, कौशलसम्पन्नः, शुभलक्षणयुक्तश्च स्यात्। शस्त्रसम्पन्नः, नानायुद्धविशारदः, नानायोद्धृभिः परिवृतः, अश्वगजादिभिः पूजितश्च भवेत्। यात्रायां युद्धे च क्लेशं सहमानः, समदण्डविधानं योधानां युक्तमिति स्मृतम्। सुहृदं कुलीनं, योगविद्यायुक्तं, आत्मबलेन सम्पन्नं, महोपकारकं, प्रियवादिनं, धैर्ययुक्तं, स्थिरमत्यन्तं च विन्द्यात्। मैत्री त्रिविधा—दूरात् समीपगमनात्, स्पष्टहृदयवाक्येन, सत्कारदानेन च—संगृह्यते। तस्यां धर्मार्थकामफलानि त्रिविधानि जायन्ते; तत्र स्वाभाविकं, दृढं, कुलसम्भवञ्च बन्धनं वर्तते। मित्रं चतुर्विधं विज्ञेयम्, तद् आपद्भ्यः रक्षति; मित्रे सत्यता, सुखदुःखसहभागिता च दृश्यते। अनुचराणाम् आचारं वक्ष्यामि—दासः राजानं सेवेत; कौशलं, सदाचारः, स्थैर्यम्, धैर्यं, क्लेशसहनशक्तिश्च आवश्यकम्। तुष्टिः, सदाचारः, उत्साहश्च अनुचरस्य भूषणानि; सः समये नीतिशास्त्रानुसारं राजानं सेवेत्। अन्यत्र गमनं, क्रूरता, दर्पः, असूया च त्याज्या; स्वामिना सह विवादः न कर्तव्यः। राज्ञः रहस्यं, दोषं, मन्त्रं च न प्रकाशयेत्; यो राजा तं प्रियं करोति, तस्मात् जीविकां याचेत, उदासीनं त्यजेत्। राजा सर्वभूतानां पोषकः स्यात्, मेघवद्; सः धर्मेण सम्पत्त्यर्थं धनसंग्रहं कुर्वीत। एवं राज्यस्य सर्वाङ्गेषु गुणदोषविचारः, सेवकजननियोजनं, भूमिवर्णनं, नगरदुर्गनियमः, कोशबलविचारः, सुहृद्भावः, अनुचराचारः, राजधर्मश्च यथाक्रमं प्रतिपादितः।