यदा युद्धसमये यज्ञकर्म समाप्तं भवति, तदा ऋत्विक् सम्यक् अवलोकयेत् हविर्दानं, ततः अग्निहोत्रं कृत्वा ब्राह्मणान् सत्कृत्य, धनुष्कोट्यादीन् गृहीत्वा गजादिरथमारुह्य प्रस्थितव्यं भवति। शत्रुभिः अदृष्टे देशे सेनाव्यूहः यथाविधि विनियोज्यः, संहतान् स्वबलान् अल्पैः सह प्रवर्तयेत्, बहून् च यथाकामं विस्तारेत्। अल्पैः सह बहुभिः शल्यव्यूहः प्रयुज्यः, व्यूहाः चाङ्गोपाङ्गवस्तुवत् रूपाः उच्यन्ते। गुरुडव्यूहः, मकरव्यूहः, चक्रव्यूहः, श्येनव्यूहः, अर्धचन्द्रव्यूहः, वज्रव्यूहः, शकटव्यूहः अपि निर्दिष्टाः। मण्डलव्यूहः, सर्वमङ्गलव्यूहः, शल्यव्यूहः—एते व्यूहाः, एतेषां सर्वेषां पञ्चधा सेनानिवेशः उक्तः। द्वे पक्षे, द्वे उपपक्षे, पञ्चमः सदा स्थापनीयः; एकेन द्वाभ्यां वा विभागैः युद्धं कर्तव्यम्। त्रयः विभागाः रक्षणार्थं स्थापनीयाः; व्यूहनिवेशः न कदापि स्वयम् राज्ञा कर्तव्यः। मूले छिन्नं विनश्यति, अतः राजा स्वयम् युद्धं न कुर्यात्, किन्तु सेनायाः पृष्ठे एकक्रोशदूरे स्थित्वा तिष्ठेत्। तत्र वीराणां मुख्यबलस्य भङ्गः निर्दिष्टः; मुख्यसेनायाः भङ्गे न पुनः स्थितिः शक्या। नातिसंकीर्णं नातिविस्तीर्णं च सेनायाः विन्यासः कार्यः, यथा शस्त्राणि परस्परं न स्फुटेयुः। शत्रुव्यूहभेदकः यो भवितुम् इच्छेत्, स संहतबलैः भेदयेत्; शत्रुपक्षः अपि स्वसंहतिं रक्षेत्। यथाकामं शत्रुव्यूहभेदकं व्यूहं निर्मातव्यं; द्विजश्रेष्ठ, गजपादरक्षणाय चत्वारः रक्षकाः नियोज्याः। रथाय चत्वारः अश्वाः योजनीयाः, तस्य च चमर्मरथिनः; धनुर्धराः चमर्मरथिभिः सह योज्याः, युद्धे च चमर्मरथिनः अग्रे स्थापनीयाः। धनुर्धराणां पृष्ठे अन्ये धनुर्धराः, तेषां पृष्ठे अश्वाः रथाश्च; रथानां पृष्ठे गजाः भूमिपेन स्थापनीयाः। पादातिगजाश्वानां सम्यग्विन्यासः सावधान्येन कर्तव्यः; शूराः अग्रे स्थापनीयाः केवलं स्कन्धदर्शनाय। शत्रुपलायनाय व्यूहः कर्तव्यः भीरुभिः सह; भीरवः न अग्रे स्थापनीयाः। शूराः अग्रे तिष्ठन्ति, ते भीरून् प्रेरयन्ति; दीर्घाङ्गाः, विस्तीर्णस्कन्धाः, स्थिरदृष्टयः अग्रे स्थापनीयाः। ये संहताः, शीघ्रकोपाः, कलहप्रियाः, सदा हृष्टाः, उत्साहिताः, शूराः—एते युद्धकामाः विज्ञेयाः। गजादीनां जलप्रदानादिकं युद्धकौशलं निर्दिष्टम्। शस्त्रगतिक्रिया पादातीनां च कर्तव्यं, शत्रुभेदाय स्वबलरक्षणाय च। चमर्मरथिनां संघातभेदः कथितः, धनुर्धराणां युद्धे निवर्तनं च। दूरस्थस्य पलायनं यानानां कर्तव्यं, शत्रुसैन्यभीषणं रथस्य कार्यं। संघातभेदनं, भग्नानां संयोगः, भित्तिद्वारगोपुरवृक्षादीनां विनाशः—एते गजानां कार्याणि। पादातीनां रणभूमिः विषमा विज्ञेया, रथाश्वानां समभूमिः, गजानां च दलभूमिः युद्धस्थानम्। एवं व्यूहः विनियोज्यः, सूर्यः पृष्ठतः स्थापनीयः; दिशां रक्षिणः शुक्रसूर्ययोः अनुकूलदिशानुसारं, मृदुवातेन च नियोज्याः। योधाः नामगोत्राभ्यां प्रेरयितव्याः, जयस्य भोगः, पतितस्य स्वर्गः इति प्रतिज्ञाय। शत्रुजयेन भोगः, पतितस्य परमं पदम्; युद्धे पतनस्य नान्यः प्रायश्चित्तफलः। वीराणां रुधिरं स्रवति, तेन पापात् विमुच्यन्ते; शस्त्रव्रणमरणदुःखस्य सहनं तेषां परं तपः। सहस्रशः अप्सरसो युद्धे पतितं वीरं गन्तुम् आगच्छन्ति; पराजितानां पुण्यं राजा लभते। यो मित्रान् परित्यजति, सः पदे पदे ब्रह्महत्या-फलम् आप्नोति; तस्य नाशं देवा इच्छन्ति। यो वीरः न निवर्तते, अश्वमेधफलम् आप्नोति; धर्मनिष्ठस्य राज्ञः जयः, समः समं युध्येत्। गजादीनां, पलायमानानां, निरीक्षकाणां, प्रविष्टानां, निरायुधानां, पतितानां च वधः न कर्तव्यः। शत्रौ शान्ते, सुप्ते, नदीवनार्धगतः, कठिनवातादौ च, मायायुद्धं शत्रुनाशाय कर्तव्यम्। आयुधानि गृह्णन्तः, उच्चैः घोषयन्ति—"भिन्नाः स्म, अन्यैः भिन्नाः स्म" इति; मित्रं वा महद्बलं आगच्छति चेत्, तत्र नायकः हन्यते। सेनापतिः हन्यते, राजा अपि पलाय्यते; पलायमानानां योधानां सुरक्षितं पलायनमार्गं आयोज्यते। धूपः दीयेत, बलानि मन्त्राणि च; ध्वजाः, भयानकवाद्योपकरणानि च स्थापनीयानि। युद्धे विजयं प्राप्य, देवब्राह्मणपूजनं कर्तव्यम्; युद्धलाभितानि रत्नराज्यधनानि मन्त्रिणा वितरितव्यानि। विजितस्य स्त्रियः न हिंसनीयाः, न विजेतुः अपि; शत्रुं युद्धे गृहीत्वा पुत्रवत् रक्षितव्यः। तेन पुनः युद्धं न कर्तव्यम्; देशधर्मः पालनीयः। स्वनगरं प्राप्त्वा, स्वगृहं प्रविशेत्। पुष्करः उवाच—राज्यलक्ष्म्याः स्थैर्यार्थं, यथा इन्द्रः श्रीं प्रति स्तोत्रं कृतवान्, तथा राजा अपि जयाय स्तोत्रं पठेत्।