अग्निपुराणम्

सर्वे द्विजाः, शृणुत। यदा स्वप्नेषु वाद्ययन्त्राणि वीणायाः सहायतया विना वाद्यन्ते, अथवा तानि वाद्ययन्त्राणि संगीतविहीनानि दृश्यन्ते, तदा तद्वै अशुभं चिन्त्यं भवति। तथैव यः जनः नद्यां निमज्जति, गोमयेन जलं स्नानाय उपयुज्यते, अथवा कदलीकृतं जलं वा, श्यामलजलं वा, मसिजलं वा स्नानाय प्रयुक्तं दृश्यते, तदपि अशुभं स्वप्नं कथ्यते। यदा स्वप्ने स्वस्य अङ्गानि नष्टानि दृश्यन्ते, शुद्धिकर्म वा, वमनकर्म वा दृश्यते, तदा अशुभं भवति। दक्षिणदिशां गमनं, रोगेण अभिभूतः भवति, फलं नष्टं दृश्यते, धातवः विखण्डिताः दृश्यन्ते—एतानि सर्वाणि अशुभानि स्वप्नानि कथ्यन्ते। गृहात पतनं, गृहस्य मार्जनं, वराहैः, भूतैः, मांसभक्षकैः, कपिभिः, अथवा पतितैः जनैः वाह्यं गमनं—एतानि अशुभानि स्वप्नानि भवन्ति। तेषु स्वप्नेषु यः तैलं पिबति, स्नानं करोति, रक्तपङ्केन माल्यं धारयति, आत्मनं अभिषिञ्चति—एतानि अशुभानि स्वप्नानि भवन्ति। यः जनः एतानि स्वप्नानि अन्येषां कथयति, तेन शुभं प्राप्यते। तस्य स्वप्नस्य अनन्तरं स्नानं कर्तव्यम्, द्विजातीनां पूजनं कर्तव्यम्, तिलैः हविः दातव्यम्, हरिं, ब्रह्माणं, शिवं, सूर्यं, गणं च पूजेत्। एवं स्तोत्रपाठं कृत्वा, पुरुषसूक्तादीनि च जप्त्वा, यः स्वप्नः रात्रेः प्रथमप्रहरं दृश्यते, तस्य फलम् संवत्सरे शक्रं भवति। द्वितीयप्रहरे दृष्टः स्वप्नः षण्मासे फलति; तृतीयप्रहरे त्रिमासे; चतुर्थप्रहरे पक्षे वा, अथवा दशसु दिवासु, सूर्ये उदिते फलति। यदि एकस्मिन रात्रौ शुभाशुभौ स्वप्नौ दृश्यते, तदा यः अन्तिमः दृश्यते, तस्य फलम् भवति। अतः शुभं स्वप्नं दृष्ट्वा पुनः निद्रां न कर्तव्यम्। पर्वते, राजप्रासादे, गजे, अश्वे, वृषे वा आरोहणं शुभं भवति। श्वेतपुष्पयुक्तं वृक्षं, आकाशस्थं वृक्षं, नाभेः उत्पन्नं वृक्षं वा तृणं, बहुवलयं वा, बहुशिरसं वा, श्वेतकेशाः अचानक दृश्यन्ते, शुद्धश्वेतमाल्यं वस्त्रं वा धारयति—एतानि शुभानि स्वप्नानि भवन्ति। चन्द्रं, सूर्यं, तारा वा गृह्यते, स्वच्छं मार्जनं, इन्द्रध्वजस्य आलिङ्गनं वा, ध्वजस्य उत्तोलनं वा दृश्यते, भूमिं वा जलप्रवाहं वा गृह्यते, शत्रूणां पराजयः, विवादे विजयः, युधे वा जये—एतानि शुभानि। अजा-मांसं वा पायसं वा खादति, रक्तं वा पश्यति, रक्ते स्नानं वा करोति—शुभम्। शुद्धं रक्तं वा सुरां वा क्षीरं वा पिबति, भूमौ शस्त्रैः विचरति, निर्मलाकाशं पश्यति—शुभम्। महिषीं, गाः, सिंह्याः, हस्तिनीं, अश्व्याः वा मुखेन दुह्यति, तदपि शुभम्। देवदेवेषु, ब्राह्मणे, गुरुषु वा कृपां प्राप्नोति, जलाभिषेकं वा, गवां शृङ्गात प्रवाहं वा प्राप्नोति, द्विजश्रेष्ठ—शुभम्। यदि चन्द्रात पतति, हे राम, तदा राज्यं लभते; राजाभिषेकं वा, शिरच्छेदनं वा—राज्यलाभाय। मृत्युः, अग्निलाभः, गृहेषु अग्निदाहः, राज्यचिह्नलाभः, वीणादीनां वाद्यं स्वागतं—शुभम्। स्वप्नस्य अन्ते राजा, गजः, अश्वः, सुवर्णं, वृषभः वा दृश्यते, तस्य कुलं समृद्ध्यति। वृषभगृहस्य छद्मे, पर्वतशृङ्गे, वृक्षे वा आरोहणं, घृतं वा मलं वा लेपनं, निषिद्धा स्त्रीं समीपं गमनं—एतानि शोक्यं। पुष्करः उवाच—यः जनः औषधं मिश्रितं, कृष्णधान्यं, दूषितं वा, कर्पासं, शुष्कतृणं, गोमयं, धनं वा पश्यति—अशुभम्। काष्ठकोणं, गुडं, रेजीं, मुण्डितं वा अभिषिक्तं जनं, नग्नं, लोहं, मृत्तिकां, त्वक्, केशं, उन्मत्तं, त्रिंशं वा पश्यति—अशुभम्। पतिताः, श्वभक्षाः, कारागाराधिकारिणः, गर्भिणी, विधवा, तैलपिण्डं, मृतं वा—एतानि अशुभानि। कुड्यं, भस्म, कूटं, अस्थि, भग्नपात्रं, अशुभं, अशुभवाद्यं, भीषणं शब्दं—एतानि अशुभानि। "आगच्छ" शब्दः अग्रतः शुभः, पश्चात् अशुभः; "गच्छ" शब्दः पश्चात् उत्तमः, अग्रतः निन्द्यः। "क्व गच्छसि?" "तिष्ठ!" "मा गच्छ!" "कस्माद् गच्छसि?"—एते शब्दाः अशुभाः, मृत्युप्रदाः; मांसभक्ष्यजन्तवः, ध्वजः च अशुभम्। यानस्य पतनं, शस्त्रस्य भग्नता, शिरः प्रहारः, द्वारस्थले आघातः, छत्रं, वस्त्रं च पतनं—अशुभम्। हरिं पूजयित्वा, स्तुत्वा, अशुभता नश्यति; यदि द्वितीयं अशुभं दृश्यते, तदा अन्यमार्गेण गृहं प्रविशेत्। श्वेतपुष्पः श्रेष्ठः, पूर्णकुम्भः उत्तमः; मांसं, मत्स्यं, दूरशब्दः, वृद्धः एकः, त्वक्-विहीनः पशुः—एतानि शुभानि। गाः, अश्वाः, गजाः, देवाः, ज्वलिताग्निः, तृणं ताजं, तद्गोमयं, वेश्या, सुवर्णं, रजतं, रत्नानि—शुभम्। वचनं, फलदं औषधं, मुद्रिका, शस्त्रं, खड्गः, छत्रं, आसनं, राज्यचिह्नं, मृतं रोदनं विना—शुभम्। फलं, घृतं, दधि, क्षीरं, अक्षतं, दर्पणं, मधु, शङ्खः, इक्षु, शुभवाक्यं, अन्नं, वाद्यं, गीतं—शुभम्। मेघस्य गर्जनं, विद्युत्प्रभायाः मनसः संतोषः—सर्वं शुभम्; किं तु मनसः संतोषः सर्वश्रेष्ठः। पुष्करः पुनः उवाच—यदा जनः तिष्ठति, प्रस्थितः वा, प्रश्नः कृतः वा, तदा लक्षणानि भूमौ नगरे वा शुभाशुभं दर्शयन्ति। यानि लक्षणानि ज्वलन्ति, तानि दुष्फलानि; शान्तानि लक्षणानि शुभफलानि। षड्विधं तेजः लक्षणानां, कालः, देशः, क्रिया, शब्दः, जातिः च तानि विवेकिनः वर्णयन्ति। प्रत्येकं पूर्वं पूर्वं बलिष्ठं ज्ञेयम्; दिवा चरं लक्षणं रात्रौ, रात्रौ चरं दिवा, विशेषं बलवान् भवति। एवं स्वप्नेषु लक्षणेषु च शुभाशुभं विवेक्तुं, धर्मज्ञः सततं सावधानः भवेत्।