अग्निपुराणम्

देवतानां वस्तूनि यः गृह्णाति, स नरकवासं प्राप्नोति। अतः राजा देवालयनिर्माणे प्रवृत्तः स्यात्, देवपूजायां च भक्तिमान् भवेत्। देवालयाः संरक्षणीयाः, तत्र देवताः संस्थापनीयाः। मृन्मयं, काष्ठमयं, ईष्टकमयं वा यः प्रतिमां निर्माति, स पुण्यभाग्भवति। ईष्टकया शिलया च निर्मिता प्रतिमा पुण्यदा भवति; शिलया, सुवर्णेन, रत्नैः वा कृताः प्रतिमाः अतिपुण्यदाः। देवालयनिर्माणेन सः भोगं च मोक्षं च लभते। यः देवस्य स्नापनं तैलघृतमधुदुग्धादिभिः करोति, नृत्यगीतदानादिकं च आयोजयति, सः स्वर्गलोकं गच्छति। स ब्राह्मणान् पूजयेत्, रक्षेत् च; द्विजातीनां अन्नं न हरेत्। यः एकं सुवर्णं, एकां गावम्, अथवा अङ्गुलिमात्रं भूमेः अपि गृह्णाति, सः यावत्कालपर्यन्तं नरके वसति। दुष्टानपि, सर्वपापेषु प्रवृत्तानपि, द्वेष्टुं न अर्हति। ब्राह्मणहत्या तु सर्वपापेभ्यः गुरुतरा; ये दैवं अदैवं कुर्वन्ति, अदैवं वा दैवं, ते अपि पापिनः। ब्राह्मण्या स्त्री रुदती कुटुम्बं, राज्यं, जनान् च विनाशयति। धर्मात्मा राजा सदाचारिणीं स्त्रीं रक्षेत्। स्त्री सदा प्रसन्ना गृहकार्यकुशला च भवेत्, उपकरणानि सुव्यवस्थितानि धारयेत्, हस्ताभ्यां अपव्ययम् न कुर्यात्। या पितरः यं पुरुषं ददाति, तं पतिं सदा सेवेत्। पतिव्रता या स्त्री पतौ मृते सति ब्रह्मचर्ये स्थिता स्वर्गं गच्छति; परगृहे न रमेत, न च कलहप्रियाभवेत्। पतिः परदेशे स्थितः चेत्, सा अलङ्कारं वर्जयेत्, देवपूजायाम् अनुरक्ता पतिसंहितायै च प्रवृत्ता स्यात्। शुभाय किञ्चिदलङ्कारं धारयेत्; या स्त्री स्वपत्न्या सह वह्नौ प्रविशति, सा अपि स्वर्गं लभते। श्रीपूजनं, गृहमार्जनादिकं च कार्यं कुर्यात्। कार्तिके द्वादश्यां विष्णवे सवत्सां गावं दद्यात्। मार्गशीर्षस्य शुक्लपक्षे सप्तम्यां सूर्यं पूजयेत्। पुष्करः उवाच—राजा ग्रामस्य एकं ग्रामाध्यक्षं नियुक्तुमर्हति, दशग्रामाध्यक्षं, शतग्रामाध्यक्षं, तद्वद्विषयपतिं च। तेषां भोगविभागः कर्मानुसारं भवेत्; तेषां आचारः सदा परीक्ष्यः। ग्रामे दोषे जातः चेत्, ग्रामाध्यक्षः तं परिष्कारयेत्; यदि न शक्नोति, दशग्रामाध्यक्षं निवेदयेत्। स तद्वचनं श्रुत्वा युक्त्या कार्यं कुर्यात्। राजा विषयात् धनं च अन्यं च लभते, तेन विषयस्य रक्षणं करोति। धनवन्तः धर्मं प्राप्नुवन्ति, धनवन्तः कामान् भुञ्जते; धनाभावे कर्माणि नश्यन्ति, यथा शुष्के ग्रीष्मे नद्यः। पतितस्य च निर्धनस्य च लोके भेदो नास्ति; जनाः पतितात् न गृह्णन्ति, निर्धनः च न ददाति। यो राजा प्रजाः पीडयति, स दीर्घकालं नरके वसति। यस्यानुपालिताः प्रजाः, तस्य यज्ञतपसां किम्? यस्य तु प्रजाः सुपालिताः, तस्य स्वर्गः स्वगृहवत्। यस्य तु प्रजाः अनुपालिताः, तस्य राजभवनं नरकवत्। राजा शुभपापयोः षष्ठांशं गृह्णाति। रक्षणेन धर्मः सिध्यति, अनरक्षणेन पापं जायते। सौभाग्यवती स्त्री राज्ञः, प्रियजनस्य, चौराणां च वश्या भवति। निधिं प्राप्य, द्विजश्रेष्ठः तस्य सर्वं यथान्यायं गृह्णीयात्। द्विजातिः चतुर्थांशम्, अष्टमांशम्, षोडशांशं वा जात्यनुसारं दद्यात्, यथार्हं दानं कुर्यात्। मिथ्यावादी धनस्य अष्टमांशदण्ड्यः। यदि स्वामी न लभ्यते, राजा तद् धनं त्रिवार्षिकं रक्षेत्। स्वामी त्रिवर्षेभ्यः मध्ये आगत्य याचेत् चेत्, तदा तस्मै दद्यात्; ततोऽन्यथा, राजा गृह्णीयात्। अभ्यर्थी 'एष मे' इति प्रमाणेन वदेत्। स्वामी रूपसंख्यां दर्शयन्, तदा धनं लभते। बालानां, उत्तराधिकारिणां च धनं राजा रक्षेत्। बालः यावत् वयस्कः न भवति, तावत् तस्य धनं राजा रक्षेत्। तथैव पतिव्रतानां, विधवानां, अनाथानां च स्त्रीणां धनं रक्षेत्। यदि तेषां बन्धवः तेषां जीविते धनं गृह्णन्ति, राजा तान् चौरदण्डेन दण्डयेत्; चौरैः हृतं धनं राजा एव प्रतिपादयेत्। राजा अपि चौररक्षणकर्तृभ्यः चौरहृतं धनं गृह्णीयात्। यः मिथ्याभिषन्धिं करोति, स निष्कास्यः, दण्डनीयश्च। स्वगृहे राजा चौरैः हृतं वस्तु न गृह्णीयात्। देशस्य वस्तुषु, द्विजातिभ्यः विंशतितमांशं गृह्णीयात्। विदेशात् व्यापारीणां लाभहानिव्ययविभागं ज्ञात्वा, लाभाय शुल्कं निधायेत्। लाभात् विंशतितमांशं गृह्णीयात्; दण्डे अधिकं गृह्णीयात्। स्त्रीभ्यश्च परिव्राजकेभ्यश्च शुल्कं न गृह्णीयात्। यदि शुल्कस्थानककृतदोषेण किञ्चित् नष्टं भवति, तदा तस्य दासाः प्रतिपूर्तिं कुर्युः। धान्यस्य षष्ठमांशं, मुद्गादेः अष्टमांशं च गृह्णीयात्। वन्योपजीव्यवस्तुषु देशकालानुसारं भागं गृह्णीयात्। पशवः सुवर्णं च, पञ्चमांशं वा षष्ठमांशं वा गृह्णीयात्। गन्धद्रव्याणि, ओषधयः, रसान्, पात्राणि सर्वविधानि, शिलानिर्मितानि च, पत्रानि, शाकानि, तृणानि, वेतसाः, वंश्याः, वेणवः, चर्म च—एतेषु यथायोग्यं भागं राजा गृह्णीयात्।