शौर्यशाली कृष्णः चाणूरमल्लेन सह युध्यत्, बलरामः च मुष्टिकमल्लेन समरे समासीत्। ताभ्यां चाणूरः मुष्टिकश्च निहतौ, अन्ये मल्लाः अपि तत्रैव विनष्टाः। तौ चाणूरमुष्टिकौ जरासन्धस्य पुत्रौ आस्ताम्। तयोः निधनं श्रुत्वा जरासन्धः कंसस्य हेतोः मथुरां परिवृत्य यदुभिः सह युद्धम् अकरोत्। ततः रामकृष्णौ मथुरां परित्यज्य गोमन्तं जग्मतुः, युद्धे जरासन्धं विजित्य पौण्ड्रकवासुदेवं अपि पराजितवन्तौ। ततः द्वारकानगरे स्थाप्य, यदुभिः परिवृतः तत्र निवसन्, कृष्णः भौमासुरं हत्वा तत्रत्याः कन्याः आनयत्। जनार्दनः ताः कन्याः—याः देवगन्धर्वयक्षसम्भूताः—रुक्मिण्यादिभिः षोडशसहस्रं पत्नीनां, अष्टौ चान्याः, विवाहेन स्वीकृतवान्। सत्यभामया सह, यः नरकासुरविजयी, हरिः गरुडारूढः मणिपर्वतम् अगच्छत्; तत्र इन्द्रं जित्वा दिव्यं मणिं प्राप्य, पारिजातवृक्षं च आनयत्। सः पारिजातं सत्यभामाया गृहं न्यवेशयत्। सन्दीपनिमुनेः शस्त्रविद्यां अधीत्य, स्वपुत्रं तस्मै प्रत्यर्पयत्। पञ्चजनदनवं जित्वा, यमेन महता सत्कृतः अभवत्; कालयवनं हत्वा मुचुकुन्देन पूजितः। कृष्णः वसुदेवदेवकीभक्तब्राह्मणांश्च सत्कृत्य, बलभद्रः रेवत्याः सह यज्ञं कृत्वा प्रयाणाय सन्नद्धः। कृष्णात् जाम्बवत्यां शांबः, अन्यासु अन्ये पुत्राः, रुक्मिण्यां प्रद्युम्नः जातः; षष्ठदिने सः शम्बरः तं बलात् अपाहरत्। शम्बरेण सागरं क्षिप्तः सः मत्स्यरूपेण मत्स्यग्रहकेण गृहीतः; सः मत्स्यः शम्बरस्य समीपं नीतः, मायावती तत्रासीत्। साऽपि स्वपतिं मत्स्ये दृष्ट्वा, स्नेहेन पोषयन्ती, 'अहं तव रतिः, त्वं मम पति:' इति उक्तवती। सा पुनः उक्तवती—'त्वं कामः, येन शिवेन अनङ्गीकृतः, मया शम्बरेण नीतः; अहं तस्य न पत्नी। त्वं मायाविदां श्रेष्ठः, शम्बरं हन्याः।' इति। ततः प्रद्युम्नः तद्वचनं श्रुत्वा शम्बरं हत्वा, भार्यया मायावत्याः सह कृष्णस्य समीपं गतः; कृष्णः रुक्मिण्याश्च तेन अतिसन्तुष्टौ। प्रद्युम्नात् अनिरुद्धः जातः, यः उषायाः पतिः, महात्मा। बाणो बलेः पुत्रः शोणितपुरे उषानामकां कन्यां अलभत्। सः बाणः तपसा शिवस्य पुत्रत्वं प्राप्य, मयूरध्वजवहः अभवत्। शिवः तुष्टः तस्मै युद्धलाभं वरदत्तवान्। गौरीं शिवेन सह क्रीडन्तीं दृष्ट्वा, उषा पतिलाभकांक्षा अभवत्। गौरी तस्यै उक्तवती—'रात्रौ स्वप्ने तव पतिः दृश्यते।' वैशाखमासस्य द्वादश्यां तव पतिः भविष्यति। गौरीवाक्येन हृष्टा उषा स्वप्ने गृहं तं दृष्टवती। तस्याः सखी चित्रलेखा तस्याः सङ्गमं विज्ञाय, चित्रपटे तस्य रूपं चित्रयित्वा, अनिरुद्धं विघ्नं विना आनयत्। सः अनिरुद्धः, कृष्णस्य पौत्रः, द्वारकात् आगत्य, बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डस्य कन्या उषया सहितः आसीत्। बाणस्य रक्षिभिः तयोः सङ्गमः विज्ञापितः, तदा बाणेन अनिरुद्धस्य भीषणं युद्धम् अभवत्। नारदवचनं श्रुत्वा, कृष्णः प्रद्युम्नबलभद्राभ्यां सह गरुडारूढः, वह्निं महेश्वरज्वरं च विजित्य, बाणं समुपेत्य युद्धाय स्थितः। तत्र हरीशङ्करयोः बाणवृष्टिसमरे, नन्दिविनायकस्कन्दादयः कृष्णस्य पक्षे पराजिताः। विष्णोर्जृम्भणास्त्रेण शंकरः विमूर्चितः, बाणस्य सहस्रबाहून् छित्त्वा, रुद्रः शरणं याचितः, विष्णुना रक्षितः। विष्णुग्रहेण बाणः मोक्षितः; द्विबाहुः सः शिवं प्रति उक्तवान्—'त्वया मया च यः निर्भयत्वं अस्मै बाणाय दत्तं तदस्तु।' 'नास्माकं भेदः अस्ति; यो भेदं करोति, स नरकं याति।' इति। विष्णुः, येन शिवादिभिः पूजितः, अनिरुद्धोषाभ्यां सहितः, द्वारकां गतः, उग्रसेनयदुभिः सह प्रमुदितः। अनिरुद्धस्य पुत्रो वज्रः सर्वज्ञः, मर्कण्डेयवंशसम्भूतः। बलभद्रः, प्रलम्बविनाशकः, यमुनां चालयित्वा, द्विविदवानरं भग्नवान्, कौरवाणां मदं च नाशितवान्। श्रीहरिः एकरूपेण रुक्मिण्यादिभिः सह रममाणः, यदुषु अनन्तपुत्रान् उत्पादितवान्। अथाग्निः उवाच—'अहं भारतं कथयिष्यामि, यत्र कृष्णस्य महात्म्यम् अस्ति; विष्णुः पाण्डवान् निमित्तीकृत्य, पृथिव्याः भारं अपानेत्।' विष्णोः ब्रह्मा अभवत्; ब्रह्मणः पुत्रः अत्रिः, अत्रेः सोमः। सोमात् बुधः, बुधात् ऐलः, ऐलात् पुरूरवाः। तस्मात् आयुः, ततः नहुषः, ततः ययातिः। पुरोः वंशे भरतः, ततः कुरुः। तस्मिंश्च वंशे शान्तनुः जातः; तस्मात् गङ्गायाः भीष्मः, तस्य भ्रातरौ चित्राङ्गदविचित्रवीर्यौ, सत्यवत्याः पुत्रः शान्तनुः। शान्तनौ स्वर्गं गते, भीष्मः अविवाहितः भ्रातृराज्यं पालयत्; चित्राङ्गदः बाल एव हतः। चित्राङ्गदेन काशिराजस्य कन्ये, अम्बिका अम्बालिके च, आनीते। विजित्रवीर्यस्य भार्ये, तस्य क्षयवियोगे, सत्यवत्याः अनुमत्याः, अम्बिकायां राजा उत्पन्नः। अम्बालिकायां धृतराष्ट्रः, व्यासात् पाण्डुः। धृतराष्ट्रगान्धार्योः शतं पुत्राः, दुर्योधनमुख्याः। शतशृङ्गाश्रमे, पत्न्यभावात् मृत्युः अभवत्; मुनिशापात् धर्मेण कुन्त्यां युधिष्ठिरः पाण्डोः जातः। वायौ भीमः, इन्द्रेण अर्जुनः; माद्र्यां अश्विना नकुलसहदेवौ जातौ। पाण्डुः माद्र्या सह संगम्य मृतः। कुन्त्याः कुमार्यां कर्णः जातः, सः दुर्योधनस्य पक्षे स्थितः। कुरुपाण्डवानां वैरं दैवयोगात् अभवत्।