सर्वे भवन्तः श्रुण्वन्तु। अथ वास्तुपूजायाः विधिं शास्त्रेण निर्दिष्टं कथयामि। यदा वास्तुस्थापनस्य आरम्भः क्रियते, तदा तत्र विविधेषु दिशासु तथा स्थानेषु देवतानां पूजनं विधिना कर्तव्यं। प्रथमं दक्षिणदिशायां विटथाय सुवर्णपात्रे लाजं शुद्धं जलं च समर्पयेत्। गृहरक्षकाय मधु, यमराजाय मुद्गान्नं विधाय दद्यात्। गन्धर्वाधिपाय गन्धं, भृङ्गाय पक्षिजिह्वां, मृगाय पद्मपत्राणि, तथा दक्षिणदिशायां अष्टदेवताभ्यः समर्पणं कुर्यात्। पितृभ्यः तिलजलं, क्षीरं, दन्तधावनाय शाखां च दद्यात्; दिव्यद्वारपालाय मुद्रांकितां गौः समर्प्यते। सुग्रीवाय पिष्टकं, पुष्पदन्ताय दुर्वा, प्रचेतसे रक्तपद्मं, असुराय सुराम् अर्पयेत्। शेषाय सर्पिषा संयुक्तं गुडान्नं, रोगाय घृतपिष्टकं, पश्चिमदिशायां लाजं अर्प्येत्, अष्टदेवताभ्यः यथोक्तं। मारुताय पीतध्वजं, नागाय नागकेशरपुष्पं, भल्लाटमुख्याय सूपं सम्यक् पक्वं अन्यं च भोजनं दद्यात्। सोमाय क्षीरान्नं सर्पिषा अर्पयेत्; शालूकाय मूषाय च एवं; लोप्यै मदित्यै दित्यै च नगरं उत्तराष्टकोणे समर्प्येत्। पूर्वदिशायां ब्रह्मणे मधुपिष्टकं, मरीचये षट्पर्णपुष्पं, सवित्रे अग्न्यधः रक्तपुष्पाणि कक्ष्यायाम् अर्प्येत्। तस्याधः सवित्र्यै कुशजलं, दक्षिणे विवस्वते षट्पर्णपीठे रक्तचन्दनं समर्प्येत्। इन्द्राय रक्षःकोणकक्ष्यायाम् हरिद्रान्नं, इन्द्रजयाय मिश्रं भोजनं इन्द्राधः समर्प्येत्। वरुण्याः षट्पर्णपीठे मित्राय मधुरान्नं, रुद्राय वातकोणाधः घृतपक्वं भोजनं दद्यात्। तस्याधः रुद्रसेवकस्थाने मांसं, उत्तरमार्गे भूमिधराय षट्पर्णपीठे माषान्नं समर्प्येत्। आपः, शिवकोणाधः, तथा सायाय तत्र क्रमशः दधि क्षीरं च पूजायाः विधिना अर्प्येत्। मध्यस्थे चतुर्भुजपीठे ब्रह्मणे पञ्चगव्ययुक्तं सर्पिषा मिश्रितं हविष्यम् अर्प्येत्। ईशानादि वातान्तकोणपर्यन्ते चतुर्वार गृहरक्षकान् चरकादीन् पूज्येत्। चरक्यै घृतमांसं, विदार्यै कमलपात्रे दधि, पूतनाय पित्तं रक्तं च अर्प्येत्। पापराक्षस्यै अस्थि रक्तं पित्तं च, ततोऽपूर्वदिशायां स्कन्दाय माषान्नं दद्यात्। अर्यम्णे दक्षिणदिशि मुद्गपिष्टकं, जम्भकाय वरुणदिशि रक्तमांसं, उत्तरदिशि पिलिपिञ्जाय रक्तशालि पुष्पं अर्प्येत्; अथवा सम्पूर्णगृहं कुशदधिजलेन पूज्येत्। गृहे वा नगरे वा एकोन्याशीत्यासनानि स्थाप्यन्ते; त्रिपदरेखा, कोणे षट्पर्णपीठानि कर्तव्यानि। ईशानादि रक्षकाः चतुर्दिक्, नागादयः द्विकक्ष्ये, मरीच्यादयः षट्पर्णपीठे, ब्रह्मा नवपीठस्थः इति विज्ञायते। नगरे ग्रामे वा गोष्ठे शतासनानि भवन्ति; कोणे द्विरेखा स्तम्भौ स्थाप्येताम्, यः सदा दुष्प्राप्यः, दुष्क्रमेण न नीयते। यथाक्रमेण देवालये व्यवस्था, तथा शतासनगृहे; तत्र ग्रहाः, स्कन्दादयः, षट्पर्णपीठानि ज्ञेयानि। चरकादयः भूतपीठानि, रेखास्तम्भैः यथापूर्वं; प्रदेशे स्थापने त्रिशत्चतुत्रिंशत् आसनानि भवन्ति। ब्रह्मा, मरीचिः, अन्ये देवताः चषष्टिपदाक्षरैः वर्ण्यन्ते; अष्टरसाः अग्नयः पंचचत्वारिंशदक्षरैः। ईशानाद्याः शक्तयः नवाक्षराः, चरकादयः, रज्जुकुलं, पूर्ववर्तिनः अपि एवं। वास्तुमण्डलं सहस्राक्षरं कुलं ज्ञेयम्; तत्र न्यासः नववारं, प्रदेशवास्तुनुसारं कर्तव्यः। वेतालमण्डपस्थले वास्तु पंचविंशत्यक्षरं स्मर्यते; अन्यद् वास्तु नवाक्षरं, तृतीयं षोडशाङ्गं। षट्कोणत्रिकोणवृत्तमध्यस्थे चतुर्भुजं स्थाप्येत्; वास्तुनिक्षेपे पृष्ठं समं, स्थापने ब्रह्मशिलां कर्तव्यं। शवाधारे स्थापने, प्रतिमाप्रतिष्ठायाम् अपि, पायसं हविष्यम् अर्प्येत्, वा सर्वेभ्यः दद्यात्। यदा पूर्वोक्तया वास्तुयोजना, तदा पञ्चहस्तमितं; सद्गृहप्रासादमितेन वास्तु उत्तमं सदा। श्रीभगवान् उवाच—ईशादिभ्यः, चलदेवताभ्यः, बाह्ये पूजनं यथापूर्वं कर्तव्यम्; प्रत्येकं देवतायाः त्रिविधं बलिं क्रमशः अर्प्येत्। शुभकाले भूतबलिं दत्त्वा, शिलाः क्रमशः स्थाप्येत्; मध्ये सूत्रे शक्तिं च उत्तमं अनन्तं घटे स्थाप्येत्। मूलं 'न' अक्षरे स्थाप्य, शिलां घटे स्थाप्येत्; अष्टघटाः, शुभद्राद्याः, पूर्वादिदिशि क्रमशः स्थाप्येत्। दिशिरक्षकान् शक्तिस्थाने कूपे स्थाप्य, नन्दाद्याः शिलाः क्रमशः स्थाप्येत्। यथा भित्तिमध्ये अधिपतीनां प्रतिमा दृश्यन्ते, तथा अष्टौ धर्माद्याः कोणात् कोणं विभाग्य स्थाप्येत्। शुभद्राद्येषु, चत्वारः नन्दाद्याः अग्निकोणे स्थाप्येत्; अजिताद्याः पूर्वादिविजयदिशि स्थाप्येत्। ब्रह्मा उपरि स्थाप्यः, महेश्वरः सर्वव्यापी; तयोः स्थापने दिव्यप्रासादमध्ये चिन्त्यं। बलिं दत्त्वा, शस्त्रं मन्त्रं जप्येत् विघ्नदोषनिवारणाय; पञ्चशिलायाम् अपि लघुचिह्नं यथायोग्यं कर्तव्यम्। मध्ये पूर्णशिलास्थापनं अर्धं शुभद्रघटे; कमलाद्येषु, नन्दाद्याः अग्निकोणादि कोणे क्रमशः स्थाप्येत्। एवं शास्त्रविधिना वास्तुपूजायाः, स्थापने, बलिप्रदानं, देवतानां पूजनं, शक्त्यादिस्थापनं, शिलानां विन्यासः, आसनादिव्यवस्था, अक्षरन्यासः च सर्वं विधिपूर्वकं कर्तव्यम्। इति वास्तुपूजायाः दिव्यकथा।