एतेषां सह, सीमाः वर्ण्यन्ते। तत्र च शब्दाः—व्यापिन्, ओम्; अरूप, ओम्; प्रमथ, ओम्; तेजः, ओम्; ज्योतिः, ओम्; पुरुष, ओम्; अग्ने, ओम्; अधूम, ओम्; अभस्म, ओम्; अनादि, ओम्; नाना, ओम्; धूधू, ओम्; भूः, ओम्; भुवः, ओम्; स्वः; अनिधन, निधनोद्भव, शिव, शर्व, परमात्मन्, महेश्वर, महादेव, सद्भावेश्वर, महातेजः, योगाधिपतये, मुञ्च, प्रथम, सर्व, सर्वेसर्व—एवं द्वात्रिंशत् शब्दाः निर्दिष्टाः। बीजावस्थायां त्रीणि मन्त्रा दृश्यन्ते—वामदेव, शिव, शिखा। गान्धारी च सुषुम्ना इति द्वे नाड्यौ, तथा द्वे वातौ—समान उदान नाम्नी। जिह्वा च गुदं इन्द्रियद्वयं। स्वादु विषयः, रूप, शब्द, स्पर्श, स्वादु गुणाः। मण्डलं वृत्तं, पद्मचिह्नं, श्वेतवर्णम्। स्वप्नावस्थायां कारणं गरुडध्वजः। सर्वं लोकपर्यन्तं विचिन्त्य, प्रतिष्ठा समाप्ता। तदनन्तरं, स्वमन्त्रेण शरीरस्थसूत्रं प्रविश्य, तद् विभागः कार्यः। ओम् हां खीं हां—सूत्रस्थापनाय; ओम् फट् स्वाहा—एतैः, श्वासप्रवेशेन च अंकुशमुद्रया आकर्षणम्। ततः, ओम् हां ह्रूं ह्रां ह्रूं—सूत्रस्थापनाय; ह्रं फड्—एतैः, लयमुद्रया च धारणया, हृदयात् अधः नाडीसूत्रं गृहित्वा; ओम् हां ह्रूं ह्रां हां—सूत्रस्थापनाय; नमः—एतैः, उद्गममुद्रया च निष्क्रमणया, धारणे स्थापयेत्। ओम् हां ह्रीं—सूत्रस्थापनाय; नमः—एतैः, पूजित्वा च सम्मान्य, त्रिः स्वाहान्तं होमं कृत्वा, ततः ओम् हां विष्णवे नमः—आवाहनं, पूजनं, तुष्टिं विष्णोः कृत्वा—"तवाधिकारस्य अस्मिन्, साधकं विधिना दीक्षयामि" इति। साधकं विष्णुं शुभेच्छया सूचयेत्। ततः पूर्ववत्, वागीश्वरीं वागीशं च आहूय, पूज्य, सम्मान्य। एवम् आहूय पूज्य, शिष्यस्य उरः स्पर्शयेत्; ओम् हां हां हं फट्—एतैः, चेतनायाः प्रवेशं विभागं च कुर्यात्। शस्त्रेण पाशसंयुक्ते, ज्येष्ठांकुशमुद्रया; ओम् हां हं हों ह्रूं फट्। हृदयमाकर्ष्य स्वाहा, शुद्धात्मना। ततः, "नमः" शब्देन, आत्मनि स्थापयेत्; ओम् हां हं हों आत्मने नमः। पूर्ववत्, पितृसंयोगं चिन्त्य, उद्गममुद्रया। वामहस्तेन, तेनैव विधिना, देवीयोनि मध्ये स्थापयेत्; ओम् हां हं हां आत्मना नमः। शरीरस्य आदौ, हृदयस्थाने, तथा शिरसि जन्मनि। शिखायाः अधिकाराय, भोगाय कवचबीजेन; तत्त्वशुद्ध्यर्थं, हृदयस्थाने, आरोपणं पूर्ववत्। शिरसा, पाशस्य मोचनाय, तं निष्क्रान्त्वा, शतवारं जपेत्; पाशविभागाय, आत्मनोः शस्त्रजपं च। शस्त्रबीजेन पाशं छिन्द्यात्, यथा चन्द्रकलाबीजेन; "ओम् ह्रीं पाशस्थापनाय हः फट्"—मुक्त्वा, शस्त्रबीजेन पाशं मण्डलं कुर्यात्। घृतं स्रुवे स्थाप्य, चन्द्रकलाशस्त्रबीजेन अग्नौ होमं कुर्यात्; शस्त्रबीजेन पाशाङ्कुरनाशाय पञ्चहोमं कुर्यात्। दोषनाशाय, प्रायश्चित्ताय, अष्टहोमं कुर्यात्—"ओम् हः शस्त्राय ह्रूं फट्"—हृषीकेशं हृदयमावाह्य, पूजनं होमं च कुर्यात्। पूर्वविधिना अधिकारहोमं कुर्यात्—"ओम् हां, सारार्हं गृहाण, स्वाहा"। हे हरि, त्वया, यस्य पशोः पाशाः सर्वथा दग्धाः, स न बध्नीयात्। बन्धे न स्थितव्यम्; शिवाज्ञा एषा। ततः, विमुक्त्वा, गोविन्दं ज्ञानमूर्तिं न्यस्येत्। हस्तं प्रसार्य, अर्धदृश्यम्, चन्द्रमण्डलसदृशं, लयमुद्रया आत्मानं संयम्य, ततः उद्गममुद्रां धारयेत्। सूत्रसंयोगं कृत्वा, पूर्ववत् जलबिन्दुं स्थाप्य, विमुक्त्वा, अग्निपितरौ पुष्पादिभिः पूज्य। ईश्वर उवाच—अथ विद्यासंयोगः कर्तव्यः, पूर्ववत् चन्द्रकलया सह; कृत्वा, तत्त्वं यथार्थं वर्णयेत्। "ओम् होम् क्षीमिति" विद्यासंयोगः। रागः, शुद्धज्ञानं, नियतिः, चन्द्रकलया सह, कालः, माया, अविद्या—एते सप्त तत्त्वानि। विद्यायां षडक्षराणि—र, ल, व, श, ष, स; शब्दाः प्रथमान्तः एकविंशतिः। "ओम्, शिवाय नमः, सर्वेश्वराय नमः, हं शिवाय, ईशानाय शिरसि, तत्पुरुषाय मुखे, अघोराय हृदि, वामदेवाय गुह्ये, सद्योजाताय रूपे; ओम् नमः, नमः, परमगुह्याय, रक्षाय, अक्षराय, सर्वेश्वराय, ज्योतिर्मूर्तये, परमेश्वराय, सारस्वरूपाय; ओम्, आकाशः। ओम्, रुद्रस्वरूपाणि, लोकानि वर्ण्यन्ते। आदौ वामदेवः, ततः सर्वभावोद्भवः।" वज्रसदृशशरीरः प्रभुः, धारकः, क्रमशो दीप्तिमान्; बालः प्रशान्तनामन्, परमाक्षरः। शिवः, सशिवः, बभ्रूः, अक्षयः, शम्भुः; द्वौ अदृष्टरूपौ, अन्यः रूपवर्धनः। मनोन्मनः महाबलः, चित्राङ्गः, ततः कल्याणः—एते पंचविंशतिः ज्ञेयाः। घोरामरौ मन्त्रः, द्वे बीजे, द्वे नाड्यौ—पूषा, हस्तिजिह्वा; व्यानः, प्रभञ्जनः। एकेन्द्रियविषयः केवलं रूपम्, पादं च नेत्रम्; शब्दः, स्पर्शः, रूपम्—एते त्रयो गुणाः। अत्र सुषुप्तावस्था; रुद्रः देवता, कारणम्। सर्वं सृष्ट्यादि ज्ञानमध्ये स्थितं चिन्त्येत्। तत्र आघातः, छेदनम्, प्रवेशः, संयोगः; हृदयदेशात् ज्ञानात् आकर्षणं गृहणं च कुर्यात्। शक्तिं आत्मनि स्थाप्य, संहृत्य, पात्रे निधाय; रुद्रं कारणमावाह्य, बालस्य विषयं सूचयेत्। मातापितरौ आहूय, बालं हृदि स्पर्शयेत्; पूर्वमन्त्रेण प्रवेश्य, तदात्मनि स्थापयेत्। पूर्ववत् आकरष्य, गृहित्वा, आत्मनि संयोगं कुर्यात्; वामहस्तेन, द्वादशान्तात् गृह्य, योनि मध्ये संयोगं कुर्यात्। शरीरसिद्धिं, जन्माधिकारं, भोगं, लयं, नाडिशुद्धिं, तत्त्वविवर्तनं च साधयेत्। सर्वदोषनाशाय, कर्मबन्धनादिफेतूनां पूर्णनाशाय, विधिपूर्वकं प्रायश्चित्तं, शतहोमं कुर्यात्। शस्त्रबीजेन बन्धनं मोचयेत्, मलशक्तिं गुप्त्वा, छित्वा, मर्दित्वा, मण्डलं कुर्यात्। दाहः, अक्षराभावः, प्रायश्चित्तं तदनन्तरं विधीयते; रुद्राण्याः आवाहनं, पूजनं, रूपगन्धस्य होमं च। "ओम् ह्रीं, रूपगन्धार्हं, दक्षिणा—हे रुद्र, गृहाण! स्वाहा!"—शाम्भवी आज्ञां घोषयित्वा, रुद्रं कारणं विमोच्य, चेतनां आत्मनि स्थाप्य, पाशसूत्रे स्थापयेत्। बिन्दुं शिरसि स्थाप्य, ततः माता-पितरौ विमोच्य; विधिपूर्वकं पूर्णहोमं दद्यात्, सर्वविधिं पूरयेत्। ज्ञानकर्मणि आघातादिकं पूर्ववत् कुर्यात्; विशिष्टबीजमन्त्रं प्रयुज्य, एवं ज्ञानं शुद्ध्यति। एवं विधिना, मन्त्रैः, मुद्राभिः, पूजाभिः, होमैः, आत्मशुद्ध्यर्थं, साधकस्य बन्धनमोचनं, तत्त्वज्ञानं, अधिकारसंस्थानं च विधिवत् सम्पाद्यते।