अग्निपुराणम्

स तु तं प्रतिष्ठाप्य, मनसा तस्य व्याप्नुत्वं निरीक्ष्य, तस्मिन्नेव शताष्टकानि लोकान्तराणि विद्यात्। स एव कपालाख्योऽजः, बुद्धः, वज्रदेहः, प्रमर्दनः, विभूतिः, अव्ययः, शास्ता, पिनाकी, देवानां स्वामी च। स एवाग्निरुद्रः, होताशिः, पिङ्गलः, खादकः, हरः, ज्वलनः, दहनः, बभ्रुः, भस्मान्तकः, क्षपान्तकश्च। स याम्यमृत्युः, धाता, विधाता, कार्यरञ्जकः, कालः, धर्माधर्मौ, संयोजकः, विभागकर्ता च। स नैरृतः, मारणः, हन्ता, उग्रनेत्रः, भीषणः, ऊर्ध्वांशकः, विरूपाक्षः, धूम्रदंष्ट्रश्च। स बलः, अतिबलः, पाशहस्तः, महाबलः, श्वेतः, जयभद्रः, दीर्घबाहुः, आपान्तकृत्। स वडवास्यः, भीमश्च; एते दश वारुणा उच्यन्ते—शीघ्रः, लघुः, वातवेगः, सूक्ष्मः, तीक्ष्णः, क्षपान्तकश्च। स पञ्चान्तकः, पञ्चशिखः, कपर्दी, मेघयानः, जटामुकुटधारी, नानारत्नभूषितश्च। स धनाध्यक्षः, सुन्दरः, भाग्यवान्, सौम्यदेहः, कृपादाता, प्रभास्वरः, समृद्धः, रूपधारी, अपरश्च दश। स विद्याधरः, विद्याधरः, सर्वज्ञः, वेदवित्, मातृचारः, पिङ्गलाक्षः, भूतपालकः, हविप्रियश्च। स सर्वविद्यादाता, सुखदुःखहरः, दशधा, अनन्तः, रक्षिता, स्थिरः, पातालपति च। स वृषः, वृषधरः, बलवान्, भक्षयिता, सर्वतोमुखः, लोहितश्च; एते दश रुद्राः सर्पेषु प्रतिष्ठिताः। स शम्भुः, विभुः, गणाध्यक्षः, त्रिनेत्रः, सुरपूजितः, लयः, क्रीडा, लाभः, मार्गकः, विवेकी च। स भोक्ता, माया, कालः, वह्निः, रुद्रः, हाटकः, कूष्माण्डः, सत्यम्, ब्रह्मा, सप्तमश्च विष्णुः। एते अष्टौ रुद्राः रुद्रसहिताः पात्रे प्रतिष्ठिताः; तेषां नामानि तथैव लोकानां च स्मरणीयानि। स भवः, उद्भवः, सर्वभूतः, सर्वभूतसुखदः, सर्वव्यापिकर्ता, ब्रह्मविष्णुरुद्रैः पूजितश्च। स स्तुतः, सनातनः, ॐकारः, साक्षी, ॐ, रुद्रान्तकः, ॐ, पतङ्गः, ॐ, शब्दः, ॐ, सूक्ष्मः, ॐ, शिवः, सर्वः, सर्वदः, सर्वव्यापकः, ब्रह्मविष्णुरुद्रकर्ता, ॐ, शिवाय नमः, ॐ, पुनः पुनः नमः। एते अष्टाविंशतिपदाः, व्योमव्यापिनः, मनसि गुह्याः, त्वरितहृदयाः, त्रिनेत्राश्च; अष्टाक्षरी मन्त्रः स एव विख्यातः। बीजं तु 'म' इत्यक्षरं, नाड्यः इडा च पिङ्गला च; प्राणापानौ च, गन्धस्पर्शनसंयुक्तेन्द्रियाणि च। गन्धः पञ्चगुणेषु गन्धादिषु विषयः परिगण्यते; पृथिवी तु पीता वज्राङ्कितचतुरस्रा कल्प्यते। तस्य विस्तारः शतकोटियोजनपरिमितः; तत्र चतुर्दश योनयः विज्ञेयाः। आद्या सर्वदेवतायोनिः, मन्वादिसहिताः; पशवः, पक्षिणः, चतुष्पादाः, सर्पाश्च चतुर्विधाः। पञ्चमी स्थावरा विज्ञेया; षष्ठी तिर्यग्योनिः—पिशाच, राक्षस, यक्ष, गन्धर्व, इन्द्रयोनिश्च। अष्टमी सौम्या, प्राणनाथा, ब्रह्मयोनिरेव; एताः अष्टौ पृथिव्याः क्षेत्रे परिगण्यन्ते। प्रलयः प्रकृतौ बुद्धौ च; भोगो ब्रह्मणि कारणे च; ततः सर्वजाग्रदवस्थालोकादिषु। तत्र स्थितनिरोधं स्वमन्त्रेण चिन्तयित्वा—'ॐ हां ह्रूं हां सूत्रनिरोधाय हूं फट्; ॐ हां हां सूत्रनिरोधाय स्वाहा' इति, हस्तेन अंकुशमुद्रां कृत्वा पूरणेन आकर्षयेत्। 'ॐ ह्रूं ह्रां ह्रूं सूत्रनिरोधाय हूं फट्' इति, लयमुद्रया अधःस्थानात् कुम्भके गृह्णीयात्। 'ॐ ॐ ह्रं हां सूत्रनिरोधाय नमः' इति, उद्भवमुद्रया रेचके स्थापयेत्। 'ॐ हां सूत्रनिरोधाय नमः' इति, अर्घ्यं दत्वा, शुद्धिं कृत्वा, स्वाहान्तेन त्रिः सन्निध्ये त्रिः तृप्त्यर्थं जुहुयात्। 'ॐ हां ब्रह्मणो नमः' इति ब्रह्माणं आवाह्य पूजयित्वा स्वाहया तं तर्पयेत्। हे ब्रह्मन्, अस्मिन क्षेत्रे मुमुक्षवे दीक्षां करोमि। अनुग्रहेण विधिं सूचयेत्; ततः हृदि वागीश्वर्याः रक्षां आवाहयेत्। सा षड्रूपा—इच्छा, ज्ञान, क्रिया, एककारणे स्थिताः; एवं देवीमुपास्य तां तर्पयेत्। वागीश्वरी सर्वयोनि-चञ्चलकारिणी; हृदयं पात्रं बीजाक्षरं चत्र, हूम् फट् अन्तेन। तस्य हृदयं ताडयेत्; ततः विधिप्रवीणः प्रविश्य, शिष्यस्य चेतना हृदि ज्वलनशिखेव दृश्यते। स तु निरोधे स्थित्वा, बन्धनैः संयुक्तः, ज्येष्ठेन विभागं कुर्यात्—'ॐ हां हूम् हः हूम् फट्; ॐ हं स्वाहा' इति, पूरणे अंकुशमुद्रया। ततः स्वमन्त्रेण आकृष्य, आत्मनि गृह्णीयात्—'ॐ हां ह्रूं हां आत्मने नमः' इति; पूरणे पितरौ चेतनां च एकीकुर्यात्, रेचके चिन्तयेत्। ब्रह्मादिक्षेत्रत्यागक्रमेण शिवधाम नयेत्; गर्भार्थं सर्वासु योनिषु एकस्मिन्समेव गृह्णीयात्। वागीश्वर्याः योनौ वाममुद्रया निक्षिप्य—'ॐ हां हां हां आत्मने नमः' इति; एवं पूजयित्वा पञ्चविधं तर्पणं कुर्यात्। अन्यासु योनिषु हृदि देहशुद्धिं कुर्यात्; अत्र पुंस्त्वनिष्पत्तिविधिः नास्ति, स्त्रीदेहः अपि जायेत। अथवा केशविभागं, अथवा दिव्याङ्गानि यथाशरीरं चिन्तयेत्; शिरसा जन्म कुर्यात्, सर्वदेहिनः वर्जयन्। एवं तेषां क्षेत्रं शिवाक्षरेण चिन्तयेत्; भोगं कवचमन्त्रेण, शस्त्रेण विषयस्वरूपेण च। मोहस्वरूपं तदविभागं च लयावस्थां च चिन्तयेत्; शिवेन हृदि प्रवाहशुद्धिं तत्त्वविवेकं च कुर्यात्। पंचपञ्चकं होमं क्रमशः गर्भाद्युद्भवपर्यन्तं पाशमलकर्मादिबन्धनिवृत्तये विधेयम्। एवं हृदये शुद्धिं कृत्वा, शतं होमं कुर्यात्; मलशक्तिनिग्रहात् बन्धवियोगः स्यात्। स्वाहान्तमन्त्रेण शस्त्ररूपेण पञ्चपञ्चकं जुहुयात्; मोहान्तबन्धनाय सप्तवारं शस्त्रमन्त्रम् उच्चारयेत्। एवं शास्त्रविहितेन विधिना, सर्वेषां नामानि, रूपाणि, शक्तयः च, यथाक्रमं स्मरन्, साधकः शिवधाम नयति, सर्वपाशविनिर्मुक्तः परमं शान्तिं प्राप्नोति।