शास्त्रविधिपर्यायम् अधिगच्छन्, एकः साधकः शुद्धिं तस्य प्रमाणेन धर्मग्रन्थे स्थापयति। ततः ओं हाँ भूः स्वाहा, ओं हाँ भुवः स्वाहा, ओं हाँ स्वः स्वाहा, ओं हाँ भूर्भुवः स्वः स्वाहा इति मन्त्रैः चतुरः होमांश् च समर्प्य, मन्त्रशुद्धिपूर्वकं हवनं कुर्यात्। ततोऽग्नये ओं हाँ स्वाहा, सोमाय ओं हाँ स्वाहा, अग्निसोमाभ्यां ओं हाँ स्वाहा, यज्ञसमाप्त्यर्थमग्नये ओं हाँ स्वाहा इति मन्त्रैः चतुर्विधं हवनं समर्प्य, गुरुम् शिववत् पूज्य वस्त्राभरणैः सुसम्पूर्णं पूजनं कृत्वा, तस्य कर्मचक्रः सफलः सम्पूर्णः च भवति। यदा गुरु पूर्णतया तुष्टः भवति, तदा परमेश्वरः एवमाह। शुद्धिं गुरोः हृदयस्थां स्थापयित्वा, द्विजातिभ्यः अन्येभ्यः च भक्त्या भोजनं दत्त्वा, वस्त्रादीनि दानानि दद्यात्। एवं दानेन, देवेश, सदाशिवः मयि तुष्टो भवतु इति प्रार्थयेत्। प्रातः स्नानादिकं भक्त्या कृत्वा, शम्भोः पूजार्थं समागत्य, अष्टपुष्पैः शुद्ध्यादिभिः पूज्य, अन्ते विसर्जनं कुर्यात्। नित्यनैमित्तिककर्माणि यथापूर्वं विस्तारपूर्वकं कृत्वा, शुद्धिं स्थापयित्वा, नमस्कारं कृत्वा, अग्नौ शिवं पूजेत्। पश्चात् शस्त्रप्रायश्चित्तं समर्प्य, पूर्णाहुतिं कुर्यात्; भोगकामः स्वकर्माणि शिवाय समर्पयेत्। तव प्रसादेन, मम कर्म इच्छितफलदं भवतु; मोक्षकामः तद् कर्म बन्धकारणं न भवतु, हे प्रभो इति याचेत्। अग्निं नाड्याः प्रतिष्ठितं शिवे शुभे संयोज्य, अग्निपुञ्जं हृदयस्थं स्थापयित्वा, शुद्धिकर्तारं विसृजेत्। जलं आचम्य, अन्तः प्रवेश्य, कुम्भकस्थं श्वासं धारयित्वा, शिवेन संयोज्य, संकल्पेन समर्प्य, 'क्षमस्व' इति शब्देन विसृजेत्। दिशापालादीन् विसर्ज्य, पवित्रसूत्रं गृह्णीयात्; यदि चण्डेश्वरः उपस्थितः, तं पूज्य, पवित्रसूत्रं समर्पयेत्। अवशेषं पवित्रसूत्रसहितं तस्मै समर्पयेत्; अथवा वेदीस्थं चण्डं पूर्वविधिना पूजेत्। वार्षिकं यत् कर्म कृतं, न्यूनाधिकं वा, हे चण्ड प्रभो, तव आज्ञया मम पूर्णं भवतु। एवं देवेशं सूचित्य, नमस्कृत्वा, स्तुत्वा, अनुमत्यं गृह्णीयात्; अवशेषं त्यक्त्वा, शुद्धः स्नात्वा, शिवं पूजेत्। ईश्वरः उवाच—दमनकशाखास्थापनविधिं प्रवक्ष्यामि; यथा पूर्वं, तथा कर्तव्यम्। पूर्वं हरस्य क्रोधात् भैरवः उत्पन्नः, देवाः निगृहीताः। ततः त्रिपुरारिणा शापात् शाखा वृक्षत्वं प्राप्ता; तस्य प्रसादात्, यः तं पूजयति, सः धन्यः भवति इति निश्चितम्। तस्माद् यज्ञफलम् पूर्णं तस्यैव, अन्यस्य न; सप्तमे वा त्रयोदशे वा, दमनं शास्त्रज्ञैः गृह्यते। विधिपूर्वकं पूज्य, मन्त्रज्ञः वृक्षं जागरयेत्—'हरस्य प्रसादेन जातः, अत्र स्थितो भव' इति। शिवकार्येण, शिवाज्ञया, गृह्यते; गृह एव आह्वानं कृत्वा, सायं स्थापयेत्। सूर्यं, शंकरं, अग्निं विधिपूर्वकं पूज्य, तस्य मूलं मृदाभिसंयुक्तं देवस्य पश्चिमे स्थापयेत्। वामे तन्तुं वा फलम्, उत्तरदिक् तन्तुं, दक्षिणे छिन्नं पत्रम्, पूर्वे पुष्पं स्थापयेत्। फलं पात्रे स्थाप्य, मूलं च, शिवार्थं ईशानदिक् समर्पयेत्। पञ्चभागं हस्ते गृह्य, आवाहनं कृत्वा, शिरसि स्थापयेत्। प्रभो, प्रातः आवाह्य, तपःलाभः तव आज्ञया पूर्णतया साधनीयः। मूलं पात्रस्थं शेषं आवरणं कृत्वा, पवित्रसूत्रं स्थापयेत्; प्रातः स्नानं कृत्वा, विश्वेश्वरं गन्धपुष्पादिभिः पूजेत्। नित्यनैमित्तिककर्माणि कृत्वा, दमनकशाखाभिः पूजां कुर्यात्; शेषं हस्ते गृह्य, आत्मशिवज्ञानपूर्वकं समर्पयेत्। चतुर्थमुष्टिना, मूलाक्षरात् अधिपत्याक्षराणि जप्य, 'ओं हौं यज्ञपतये यज्ञं पूरय पूरय त्रिशूलधारिणे नमः' इति। प्रभो, यत् न्यूनाधिकं कृतं, तत् सर्वं पूर्णं कुरु; यत् दत्तं तद् सम्पूर्णं भवतु। ईश्वरः उवाच—संस्कारविधिं प्रवक्ष्यामि, शण्मुख शृणु। महेशं अग्निशिरसं हृदि आवाह्य, तयोः संयोजनं कृत्वा, हृदयेन पूज्य तुष्टिं कुर्यात्। तयोः सन्निध्याय, तेनैव पञ्चाहुतिं समर्पयेत्। शस्त्रं मन्त्राभिषिक्तं पुष्पं बालस्य हृदि प्रहार्य, तत्र तारा रूपेण ज्वलत् चैतन्यं ध्यायेत्। तत्र प्रविश्य, 'हूं' इति उच्चार्य, रेचकाभ्यासेन निष्कास्य, प्राणेन हृदि स्थापयेत्। वागीश्वरिमुद्रया, उत्पत्तिसंकेतस्य च, हृदयमन्त्रेण रेचकः समर्प्य, तं स्थापयेत्। 'ओं हां हां हां नमः स्वात्मने' इति जप्य, यदा अग्निः निर्वर्त्ति धूमरहितः, तदा इच्छितसिद्ध्यर्थं होमं कुर्यात्। यदि अग्निः धूमयुक्तः, पूर्णः न भवति, तदा होमः न सफलः। सुगन्धिः, दक्षिणावर्तः, मृदुः अग्निः प्रशस्यः; विपरीतस्फुलिङ्गः भूमिस्पृश्च अग्निः अपि प्रशंस्यः। एवं चिन्हैः अन्यैः च होमं समर्प्य, गुरु शिष्यस्य मलं दाहयति, वा पापकदहनाग्निना तं भक्षयति। द्विजत्वप्रदानाय, रुद्रांशध्यानाय, अन्नबीजशुद्धौ गर्भसंस्कारः क्रियते। सीमायां, जन्मान्ते, नामकरणे च होमं कुर्यात्; मूलमन्त्रेण पञ्चशतानि, वौषदादिभिः शतशः। यदा बन्धनं शिथिलं, शक्तिः उन्नता, तदा गर्भसंस्कारः रुद्रपुत्रस्थापनं इति कथ्यते। स्वातन्त्र्यगुणप्रकाशः पुत्रसंस्कारः; मायात्मविवेकात् ज्ञानं सीमावर्धनसंस्कारः। शिवादिप्रधानशुद्धिग्रहणं जन्मसंस्कारः; शिवत्वार्हस्य जागरणं शिवसंस्कारः न। लयमुद्रया, स्वात्मानं ज्वलद्ग्निस्फुलिङ्गवत् स्वहृदकमले स्थापयेत्। एवं विधिपूर्वकं, श्रद्धया, शुद्ध्या, पूजया, दानैः, यज्ञैः, संस्कारैः च, शिवस्य अनुग्रहं प्रार्थयन्, साधकः आत्मनः मोक्षं, कर्मसिद्धिं, पूर्णत्वं च यथाशास्त्रम् उपनयति।