अग्निपुराणम्

स्वसीने स्वमासने शम्भोः साक्षात्सन्निधौ, साधकः प्रथमं पवित्रं स्वयम् आत्मनः, गणस्य, गुरोः, वह्नेः च समर्पयेत्। ततः ओंकारेण समन्वितः, कालात्मन् प्रभो, मम क्रियायाम् यत् कामितं, यत् कृतं, यद् दोषितं, यत् परित्यक्तं, यत् गुह्यं, यत् सम्पादितं च—तत् सर्वं त्वया सम्यक् ज्ञातम्। यद्यपि किञ्चित् दोषितं वा अदोषितं, कृतं वा अकृतं, शुद्धं वा अशुद्धं, हे शम्भो, त्वदीयेन पवित्रेण सर्वथा शुद्धिं प्राप्नुयात् इति प्रार्थयेत्। ततः ओंकारेण, "नियमेश्वराय व्रतम् पूर्णय, स्वाहा। आत्मनः सारभूते, प्रकृतेः अन्ते, पद्मयोनिना रक्षिते," इति उच्चार्य, मूलमन्त्रं च लयमन्त्रं च पठित्वा पवित्रेण शिवं पूजयेत्। ज्ञानस्य सारभूते, ज्ञानान्ते, विष्णुहेतुना रक्षिते, ईश्वरान्तं पठित्वा पवित्रं स्थापयेत्। शिवान्तं, शिवस्य सारभूतं, रुद्रहेतुना रक्षितं, तत्र पवित्रं दद्यात्। शिवमन्त्रस्य अन्तं पठित्वा तस्मै देवाय पवित्रं समर्पयेत्। सर्वकारणेषु शिवं पठित्वा, हे साधो, मूलं च लयं च पठित्वा गङ्गावतरणं समर्पयेत्। आत्मज्ञानशिवविदां कथितं पवित्रं मोक्षकामिभिः प्रयुज्यते। कामार्थिनां विधिना, शिवसारस्थैः स्वमन्त्रं क्रमशः स्वाहा वा नमः अन्तेन पठेत्। "ओं हाम् आत्मसारेश्वराय शिवाय स्वाहा, ओं हाम् ज्ञानसारेश्वराय शिवाय स्वाहा, ओं हौं शिवसारेश्वराय शिवाय स्वाहा" इति मन्त्रैः पूजनं सम्पादयेत्। अन्तर्यामित्वेन त्वं सर्वभूतसाक्षी, हे परमेश्वर, कर्मणा, मनसा, वाचा च त्वदन्यः मे शरणं नास्ति। मन्त्रहीनं, कर्महीनं, द्रव्यहीनं, जपहीनं, होमहीनं, पूजाहीनं च यत् किञ्चिद् मया कृतं, तत् सर्वं त्वदर्थमेव। यत् किञ्चिद् अकृतं, वा वाङ्मनोरहितं, तत् पूरय, हे महेश्वर; शुद्धिं, पवित्रतां, पापक्शयञ्च ददातु। त्वया स्थावरजङ्गमं सर्वं विशुद्धं भवति; मया यत् व्रतं प्रमाददोषाभ्यां भग्नं, तत् तवाज्ञया समेकं भवतु, सम्यक् संहतं। जपं समर्प्य, भक्त्या स्तोत्रं रचयित्वा, प्रणम्य, गुरोः उपदिष्टं नियमं स्वीकरोतु—चतुर्मासं, त्रिमासं, त्रिरात्रं, एकाहं वा। प्रणम्य, क्षमां याचित्वा, व्रती वेद्यसंनिधौ गच्छेत्; अग्निस्थ शिवस्य साक्षात्सन्निधौ, चत्वारि शुद्धयः विधीयन्ते। पुष्पधूपाक्षतादिभिः पूजां कृत्वा, अन्तर्यागं च रुद्रादिभ्यः पवित्रं समर्पयेत्। अन्तर्बहिः प्रविश्य, शिवं प्रणम्य स्तुत्वा, क्षमां याचेत्; प्रायश्चित्तहोमं कृत्वा, पायसं समर्पयेत्। स्निग्धं पूर्णाहुतिं दत्त्वा, अग्निस्थं शिवं विसर्जयेत्; मन्त्रैः सम्पूर्णं होमं कृत्वा, अग्निं शमयेत्। ततः अग्न्यादिभ्यः चतस्रः आहुतीः दद्यात्; दिशां पालकाय पवित्रं बहिर्यागं च समर्पयेत्। पवित्रं प्रमाणतः शास्त्रे स्थापयेत्—"ओं हाम् भूः स्वाहा, ओं हाम् भुवः स्वाहा, ओं हाम् स्वः स्वाहा, ओं हाम् भूर्भुवः स्वः स्वाहा"—इति मन्त्रैः चतस्रः आहुतीः दद्यात्। "ओं हाम् अग्नये स्वाहा, ओं हाम् सोमाय स्वाहा, ओं हाम् अग्निसोमाभ्यां स्वाहा, ओं हाम् अग्नये सम्यग्वेद्यसमाप्तये स्वाहा"—इति मन्त्रैः पूजां कृत्वा, गुरुम् शिववत् वस्त्रालङ्कारैः सम्पूज्य, तस्य व्रतचक्रम् परिपूर्णं फलदं च स्यात्। गुरौ परितुष्टे, परमेश्वरः एवम् उक्तवान्; पवित्रं गुरोः हृदि स्थाप्य, द्विजादीन् भक्त्या भोजयित्वा, वस्त्रादीनि च दद्यात्। तेन दानेन, "देवाधिप, सदाशिवः मयि तुष्टो भवतु" इति प्रार्थयेत्। प्रातःकाले स्नानादिकं विधाय, भक्त्या शम्भोः सङ्गमे समागत्य, अष्टपुष्पैः पवित्रैः च पूजयित्वा, तं विसर्जयेत्। नित्यनैमित्तिककर्माणि यथापूर्वं समाचरन्, पवित्रं स्थापयित्वा, प्रणम्य, अग्निस्थं शिवं पूजयेत्। ततः शस्त्रप्रायश्चित्तं कृत्वा पूर्णाहुतिं दद्यात्; कामार्थी स्वकर्माणि शिवाय समर्पयेत्। "त्वत्प्रसादेन मेयं कर्म यथेष्टफलदं भवतु; मोक्षकामस्य मेयं कर्म बन्धहेतुर्न भवतु" इति प्रार्थयेत्। नाड्युपस्थापितं अग्निं मङ्गले शिवे संयोज्य, अग्निमण्डलं हृदि स्थापयित्वा, पवित्रं विसर्जयेत्। आचम्य, अन्तर्यन्त्रम् प्रविश्य, कुम्भकस्थं श्वासं धारयित्वा, तं शिवेन संयोज्य, मन्त्रोच्चारणेन समर्पयित्वा, "क्षमस्व" इति मुक्त्वा विसर्जयेत्। दिक्पालादीन् विसर्ज्य, पवित्रसूत्रं गृह्णीयात्; चण्डेश्वरस्य सन्निधौ, तं पूजयित्वा, पवित्रसूत्रं समर्पयेत्। शेषं पवित्रसूत्रसहितं तस्मै दद्यात्; अथवा वेद्यां चण्डं यथापूर्वं पूजयेत्। "यद् वार्षिकं कर्म मया कृतं, हीनं वा अधिकं वा, हे चण्ड, तवाज्ञया तत् सम्पूर्णं मम अस्तु" इति प्रार्थ्य, देवाधिपाय निवेद्य, प्रणम्य स्तुत्वा, अनुमत्यां लभित्वा, शेषं त्यक्त्वा, शुद्धः स्नात्वा, शिवं पूजयेत्। ईश्वर उवाच—अहं दमनकशाखास्थापनविधिं कथयामि, यः पूर्ववत् कर्तव्यः। हरेः कोपात् भैरवः जातः, देवाः निगृहीताः। ततः त्रिपुरारिणा शप्त्वा, शाखा वृक्षत्वं प्राप्ता; तस्य प्रसादेन, ये पुरुषाः तां पूजयन्ति, ते पुण्यभागिनः स्युः। तेषां पूर्णं फलम् अवाप्तव्यम्, अन्यथा न। सप्तम्यां वा त्रयोदश्यां वा, शास्त्रविद्भिः दमनकं ग्राह्यम्। सम्यक् पूजयित्वा, मन्त्रज्ञः वृक्षं जागरयेत्—"हरप्रसादसम्भूत, अत्र सन्निहितो भव" इति। शिवार्थेन, शिवाज्ञया, गृह्य अपि, सायं स्थापयेत्। विधिवत् सूर्यं, शङ्करं, वह्निं च पूजयित्वा, मूलेन मृत्तिकासंयुक्तं, देवस्य पश्चिमे स्थापयेत्। वामे काण्डं वा फलम्, उत्तरस्यां शाखां, दक्षिणे पत्रं भग्नं, पूर्वे पुष्पं स्थापयेत्।