गुरुशिष्यपुत्राः संमतिं कृत्वा मौनं धृत्वा, सुवर्णपात्रे वा पद्मपत्राद्यलङ्कृतपात्रे भोजनं कुर्युः। वट, अश्वत्थ, अर्क, वटवृक्ष, भल्लातकादिवृक्षान् त्यक्त्वा, शुद्धं जलं पूर्वं गृह्य, प्राणैः सह ओंकारमन्त्रेण आचमनेन पिबेत्। तदनन्तरं, अन्तः दीप्ते अग्नौ, नाग, कूर्म, कृकर, देवदत्त, धनञ्जय — एतेषु उपवायुषु, पञ्च स्वाहान्तम् आहुतीः समर्प्य, स्वाहावाचकेन जलं आचम्य, अन्नादिकं समर्प्य, शेषं जलं पिबेत्। "त्वं अमृतावरणः" इति उच्यते; ततः प्राणाहुतिं दद्यात् — "प्राणाय स्वाहा, अपानाय, समानाय, तथैव"। उदानाय, व्यानाय च; भोजनानन्तरं चुल्लकविधिं कुर्यात्। "त्वं अमृतसंवरः" इति, अन्नसम्बद्धाः देहवायवः। भगवान् उवाच — "अहं उपवितस्थापनविधिं वक्ष्यामि, यः पूजादिककर्मणां समापनं करोति। स नित्यं च, नैमित्तिकं च, कर्तव्यः।" आषाढाद्ये चतुर्दश्यां, श्रावणभाद्रयोः, शुक्लकृष्णपक्षयोः, चतुर्दशीष्ठम्यां कर्तव्यम्। अथवा, प्रतिपदादारभ्य कार्तिकीपर्यन्तं, यथायोगं, अग्नि, ब्रह्मा, अंबिका, नाग, स्कन्द, सूर्य, त्रिशूलधारिणः — एतेषां कृते। दुर्गा, इन्द्र, गोविन्द, स्मर, शम्भु, अमृतपानः — एषां च, सुवर्ण, रजत, ताम्रादिमयपात्राणि यथाक्रमं। कलियुगे, कर्पाससूत्रं वा, रेश्मसूत्रं, पद्मतन्तुं वा, तद्वत्। ओंकार, चन्द्र, अग्नि, ब्रह्मा, नाग, गुह, हरि — सर्वदेवाः नवसूत्रेषु क्रमशः स्थाप्याः; १०८ वा, अर्धं वा, श्रेष्ठं वा। अथवा, ८१ वा, ३० वा, ८ अधिकं वा; ५० सूत्राणि, समविस्तारयुक्तानि। द्वादशाङ्गुलं वा, अष्टाङ्गुलं विस्तारः; लिङ्गस्य चतुर्विस्तारमात्रम्। पादपीठस्पर्शः चतुर्थः सर्वदेवतासु; गङ्गावतरणं सुसूत्रेण, सुवासितेन कर्तव्यम्। वामहस्तेन ग्रन्थिं कृत्वा, अघोरमन्त्रेण शुद्धिं कुर्यात्; रक्तचन्दन, केसर, कस्तूरि, हरिद्रा, पीतक, तद्वत् रञ्जनम्। कस्तूरि, हरिद्रा, कर्पूर, कुंकुम, रक्तमृत्तिका, तद्वद्, वा सूत्रसङ्ख्यानुसारं दशग्रन्थयः। तेषां मध्ये एकद्विचतुराङ्गुलविस्तारः रमणीयः; पुरुष, वीर, अजय — तृतीयः; जय, विजय — षष्ठः; अजित, सदाशिव, मनोन्मनी, सर्वमुखी — शुभग्रन्थयः, अधिकसंख्याः। चन्द्र, अग्नि, सूर्य, उपवित, शिव — एषां वा, पुष्पार्पणाय, गुरवे, गणाय च। द्वार, दिक्पाल, घट, इत्यादीनां प्रत्येकं; लिङ्गस्य उपवितं हस्तात् नवहस्तपर्यन्तं विस्तारम्। अष्टाविंशत्यादारभ्य दशदशक्रमेण वृद्धि; मध्ये द्व्यङ्गुलविस्तारः, अनुक्रमेण एकाङ्गुलविस्तारः। ग्रन्थिविस्तारः लिङ्गविस्तारसमानः। सप्तमी वा त्रयोदशी, नित्यकर्म शुद्ध्या कृत्वा। सायं यज्ञशालां पुष्पवस्त्रैः अलङ्कृत्य, नैमित्तिकसन्ध्योपासनं, विशेषतः जलार्पणं कृत्वा। उपवितेन भूमिं गृहीत्वा, सूर्यपूजां कृत्वा, आचम्य, पूर्वकर्म समाप्त्य, गुरुः प्रणवमन्त्रं, अर्घ्यं च दद्यात्। द्वाराणि अस्त्रमन्त्रेण प्रक्षाल्य, पूर्वाद्युत्तरक्रमेण पूजां कुर्यात्; शान्तिद्वारे प्रत्येकद्वारे द्वौ दिक्पालौ पूजनीयौ। निवृत्तिद्वारे, कलात्मके, प्रत्येकद्वारे द्वौ दिक्पालौ पूजनीयौ। जन्मदिवसे महाकाल, भृङ्गि, गण, वृष, स्कन्द, देवी, चण्डा, चक्रमात् — एषां पूजां कुर्यात्। सदा द्वारपालान् अतिक्रम्य, पश्चिमद्वारे पूजां कृत्वा, स्थलं शुद्ध्वा, शिवाय विशेषार्घ्यं दद्यात्। प्रारम्भप्रक्षालनानन्तरं, यज्ञसामग्रीं संकल्प्य, कुश, दूर्वा, पुष्पैः, हृदयादिमन्त्रैः जपं कुर्यात्। शिवहस्तं एवं कृत्वा, स्वशिरसि स्थापयेत्, "अहं शिवः, मूलः, सर्वज्ञः, मम यज्ञः श्रेष्ठः" इति चिन्तयेत्। गुरुः ज्ञानखड्गं धृत्वा, देवतां गम्भीरं ध्यायेत्; उत्तराभिमुखः, नैऋत्यदिशं गच्छेत्, तत्र निक्षिप्येत्। अर्घ्यजलं, पञ्चगव्यं, यज्ञमण्डपे सर्वं प्रक्षालयेत्; चतुःसंस्थानि विधिवत्, दृष्टिपूर्वकं, सावधानतया। तत्र समर्प्य, कुशपत्राणि संगृह्य, ईशानकोणे तेषां आसनं स्थापयेत्। नैऋत्यवास्तुद्वारे लक्ष्मीपूजां कुर्यात्; घटः सदा सर्वेषु उपरि, पश्चिमाभिमुखः स्थाप्यः। प्रणवेन, वृषारूढं, सिंहारूढां, वर्द्धनीदेवीं पूज्येत्; ततः घटे शिवं धनुर्धरं वर्द्धनीमन्त्रेण पूज्येत्। दिशासु, शक्रादीन् दिक्पालान्, विष्णु, ब्रह्मा, शिवादीन् देवतान् यथायोगं पूज्येत्; घटानुगां वर्द्धनीं, अष्टदिक्पालान् च। पुरोहितः पूर्वाद्येशानपर्यन्तं शिवाज्ञां उद्घोषयेत्; मूलमन्त्रं जलधारया उच्चारयेत्। तां सर्वत्र रक्षायै अस्त्ररूपेण संचालयेत्; घटं पूर्वं स्थाप्य, अस्त्रं तस्य वामभागे। घटस्थदेवतां पूर्णासने स्थिरां पूज्येत्; वर्द्धन्यां, प्रणवस्थाने, अस्त्रस्थाने, द्वयोः मध्ये पूजां कुर्यात्। एवं सम्पूर्णविधिरुपवितस्थापनस्य, पूजासम्बद्धस्य, भगवता निर्दिष्टः।