ततः साधकः स्वहृदयकमलमध्ये सर्वाङ्गसमन्वितं सपरिवारं तेजस्विनं परमं शिवं पूर्ववत्सम्पूज्यावाह्य च, तस्यैव काम्यार्थं विनयपूर्वकं निवेदयेत्। स्वस्य शरीरेषु नाड्यन्तरालेन होमाग्निं शिवेन संयोज्य, मूलमन्त्रेणायुधेन च दशांशभागैः सहाङ्गैर्होमं कुर्यात्। तत्र घृतस्य कार्षिकं मात्रां जुहुयात्, तद्वद् दुग्धमध्वोः; दध्नः शुक्तिमात्रा, पायसस्य प्रसृतिमात्रा च। सर्वेषां भोज्यवस्तूनां मुञ्जफलमुष्टिमात्रा युक्ता, मूलानां त्रयः खण्डाः, फलानां तु स्वमात्रा। पक्तं तु अर्धमुखमात्रं, सुकुमारवस्तूनां पञ्च होमान्; इक्षोः अपरविकमात्रं, लतानां द्व्यङ्गुलमात्रं च। पुष्पपत्रयोः स्वमात्रा, समिधां दशाङ्गुलमात्रा; चन्द्रकान्तचन्दनकश्मीरकस्तूरीशिलाजातुषां च। गुग्गुलोः कलयमात्रं, बदराश्मवत्; कन्दानां च सम्यक् अष्टमांशमात्रा, एषा परमा विधिः। एवं ब्रह्मबीजैः होमं कुर्यात्, सर्पिषोः पूर्णाहवनीयेन, अधोमुखेन स्रुचा। स्रुचाग्रभागे पुष्पं स्थापयित्वा, वामहस्तेन धारयन्, ततः दक्षिणहस्तेन स्रुचं पुष्पं च शङ्खाकारमाकृष्य धारयेत्। उत्तिष्ठन्, अर्धशरीरमुत्थाप्य, पादद्वयं संयोज्य, पुष्पं नाभिदेशे स्थापयेत्, स्रुचाग्रं नेत्रयोः प्रति निरिक्षयन्। ब्रह्मादिकारणं त्यक्त्वा, तद्गर्भं सुषुम्णया निष्कृष्य, वामवक्षसि मूलदेशे सम्यक्संहित्य धारयेत्। मूलमन्त्रं अस्पष्टं जपित्वा, वौषट्कारान्तं, यवमात्रं सर्पिषा होमं कुर्यात्। आचम्य, चन्दनं ताम्बूलादिकं च समर्प्य, भक्त्या तद्विभूतिं पूज्य, उत्तमं नमस्कारं कुर्यात्। ततः सम्यगग्निं पूज्य, फट्-आयुधमन्त्रेण संहरणानि समाहृत्य, लयमुद्रया क्षमस्वेति वदेत्। तेजोमयान् सीम्नः प्राणेन्द्रियहृदयेन परमश्रद्धया स्वहृदयकमले स्थापयेत्। ततो मुख्यपाकं गृहित्वा द्वौ मण्डलौ विधाय, अग्निकुण्डस्य अन्तः बहिश्च बलीं समर्पयेत्। पूर्वदिशि रुद्राणां हां स्वाहा, दक्षिणे मातृणां, हां वरुणस्य, गणानां स्वाहा; एषा तेषां बलिः। उत्तरदिशि यक्षाणां, ऐशान्ये ग्रहाणां, अग्नौ असुराणां, नैऋत्ये रक्षसां बलिः। वायव्ये नागानां, मध्ये नक्षत्राणां, राशिषु हां स्वाहा, अग्नौ विश्वानां च नैऋत्ये बलिः। पश्चिमे क्षेत्रपालायाभ्यन्तरबलिः, द्वितीयमण्डले बहिः इन्द्रायाग्न्याय बलिः। नैऋत्ये नमः, वारुणाय, वायवे धनपालकाय, ईशानस्य पूर्वारम्भे, ईशानाय, ब्रह्मणे च नमः। नैऋत्ये बलिः, विष्णवे स्वाहा; बहिर्बलिः काकादिभ्यः; तयोः मन्त्रौ लयमुद्रया स्वात्मनि लीनौ। ईश्वर उवाच— कपिलायाः पूजनं प्रवक्ष्यामि; एतेन मन्त्रेण गावः पूजयेत्— ॐ कपिला नन्दा नमः; ॐ कपिला भद्रिका नमः। ॐ कपिला सुशीला नमः; कपिला सुरभिसमप्रभा; ॐ कपिला सुमनसा नमः; ॐ भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि नमः। हे सौरभि, जगन्माते, देवतानां अमृतप्रदा, वरप्रदे, अर्घ्यं गृहाण, यच्छ मे वाञ्छितं कामम्। त्वां वसिष्ठेन, मुनिना विश्वामित्रेण च पूजिता; हे कपिले, पापं मे नय, कृतं दुष्कृतं निगृह्य। गावः सदा मम पुरतः, गावः पृष्ठतः, गावो हृदि, अहं च गोमध्ये वसामि। मया दीयमानं बलिं ते गूढ्वन्तु; जपं कृत्वा शुद्धः शुभः स्याम्; पूजां कृत्वा ज्ञानशास्त्राणां, गुरोः पादयोः प्रणमेत्। मध्यान्हे स्नात्वा, अष्टपुष्पैः शिवं पूजयेत्; आसनं, प्रतिमा, शिवाङ्गानि च अष्टपुष्पैः पूजयेत्। मध्यान्हे, सुसंस्कृतगृहे, भोजनं नीत्वा, मृत्युञ्जयमन्त्रेण वौषट्कारान्तं सप्तवारं जपेत्। कुशशङ्खयोरुपयुज्य, जलेन प्रक्षिप्य, उत्तमं पक्वान्नं गृहित्वा शिवाय निवेदयेत्। ततः अर्धं चुल्लिकायै स्थापयेत्; विधिपूर्वकं चुल्लिकां शुद्ध्वा, तस्मै वह्नये हविर्दद्यात्। नाभ्यग्निना एकं, प्राणेन एकं जुहुयात्; वह्निबीजं कक्रमेण स्थापयेत्। 'त्वं शिवाग्निः' इति ध्यायित्वा, तद्ग्निं चुल्लिकायां स्थापयेत्; ॐ हां अग्नये नमः, हां सोमाय नमः। नमः सूर्याय, बृहस्पतये, प्रजापतये; सर्वेभ्यो देवेभ्यश्च, सर्वेभ्यश्च विश्वदेवेभ्यः। हां अग्नये, यज्ञसमाप्त्यर्थं, पूर्वदिशि एतान् पूजयेत्; स्वाहान्तं हविः दत्त्वा, क्षमापयित्वा विसर्जयेत्। चुल्लिकायाः दक्षिणे धर्माय पूजां कुर्यात् नमः; वामे अधर्माय, तक्रादिपात्रे च। स्वादपरिवर्तनाय वरुणाय, आप्यग्नये; गृहद्वारे विघ्नपतये, उल्लेखने शुभगाय नमः। ॐ उग्राय नमः, गिरिवासिने नमः; मुषले पूजयेत्; बलप्रियाय, आयुधाय नमः, मुषले पूजयेत्।