पुरुषः, विधिपूर्वकं समर्पितानि स्थापयित्वा, हृदयेन विस्तीर्णं आच्छादनं स्थापयेत्। ततः वक्तृणां शस्त्रमन्त्रेण त्रिसु शिरःकाण्डेषु विधिना योजयेत्। पंच समिधः घृतसिक्ताः काण्डेषु मूलासु च समर्पयेत्; हृदयेन ब्रह्माणं, शङ्करं, विष्णुं, अनन्तं च पूजयेत्। दूर्वाग्रैः कृत्स्नं सीमावृत्तं क्रमशः प्रदक्षिणं कुर्यात्, निर्दिष्टस्थलेषु प्रत्येकं, इन्द्राद्यैः अधिपतिभिः स्थानं स्थानं यथाक्रमं गच्छेत्। अग्निं प्रति मुखं कृत्वा, हृदयेन प्रत्येकदिशि पूजा समर्पयेत्; विघ्नान् अपाकुर्यात्, बालकस्य रक्षणं च कुर्यात्। ततः शैवाज्ञां तेषु उद्घोषयेत्; स्रुक्-स्रुवे गृह्य, तयोः मुखं ऊर्ध्वं चाधः च क्रमशः योजयेत्। अग्नौ तापयित्वा, कुशस्य मूलमध्यशिरसि स्पर्शयेत्; स्पृष्टस्थले आत्मानं ज्ञानरूपं शिवरूपं च चिन्तयेत्। हां, हीं, हूं, सं इति अक्षरैः त्रिणि तत्त्वानि क्रमशः स्थापयेत्; शक्तिं स्रुचि स्थापयेत्, शम्भुं स्रुवे, हृदयाणुना सह। तेषां कण्ठे त्रिसूत्रैः भूषयित्वा, पुष्पादिभिः पूजयित्वा, कुशाग्रे दक्षिणे पार्श्वे स्थापयेत्। गोघृतं दृष्टिपूता अन्यैः उपायैः गृह्य, स्वस्वरूपं ब्रह्मरूपं चिन्तयित्वा तद्घृतं गृह्येत्। वेद्यां उपरि, हृदयमध्यस्थे अग्निकक्षे घृतं परिभ्रम्य, विष्णुरूपं चिन्तयित्वा, घृतं ईशानकक्षे स्थापयेत्। कुशाग्रेण गृह्य, 'स्वाहा' अक्षरेण शिरोऽणुना सह समर्पयेत्; तं बिन्दुं विष्णवे समर्प्य, ततः रुद्ररूपे साक्षात् समर्पयेत्। स्वात्मा चिन्तयित्वा, नाभौ धारयेत्, ततः तिर्यक्त्वा; अङ्गुष्ठानामिकाग्रैः अङ्गुलमात्रं दर्भं स्पर्शयेत्। उभाभ्यां हस्ताभ्यां गृह्य, अग्निं प्रति मुखं कृत्वा शस्त्रेण तिर्यक्त्वा; हृदयादात्मनः तिर्यक्त्वं तद्वद् कुर्यात्। दर्भं हृदयदग्धं शस्त्रेण क्षिप्य शुद्धिं कुर्यात्; अन्येन ज्वलद् दर्भेण मार्जयित्वा प्रज्वालयेत्। शस्त्रमन्त्रेण दर्भं पुनः अग्नौ दग्ध्वा, क्षिप्य, गृहीतं दर्भं ग्रन्थिनं अङ्गुलमात्रं घृतं स्थापयेत्। घृतस्थे द्वे पक्षे त्रयः च इडाद्याः चिन्तयेत्; क्रमशः स्रुवेण त्रिघृतभागं गृह्य समर्पयेत्। एवं अग्नौ घृतभागं समर्प्य, शेषं घृतं यथाक्रमं समर्पयेत्; 'ॐ हां अग्नये स्वाहा, ॐ हां सोमाय स्वाहा, ॐ हां अग्निसोमाभ्यां स्वाहा' इत्यादि। नेत्रोत्पत्त्यर्थं अग्नित्रिनेत्रे समर्पयेत्। स्रुवे घृतपूर्णे चतुर्थं हविः समर्पयेत्; 'ॐ हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा' इति। षडङ्गैः गोमुद्रया जागरणं कुर्यात्। त्रिसूत्रैः घृतं आच्छाद्य, बाणाणुना रक्षयेत्; हृदयात् घृतबिन्दून् विक्षिप्य, अभिषेचनं शुद्धिं च कुर्यात्। मुखानां संयोगं एकीकरणं च कुर्यात्; 'ॐ हां सद्योजाताय स्वाहा, ॐ हां वामदेवाय स्वाहा, ॐ हां अघोराय स्वाहा, ॐ तत्पुरुषाय स्वाहा, ॐ हां ईशानाय स्वाहा' इत्यादि। प्रत्येकं घृतसमर्पणे मुखसंयोगं कुर्यात्। ॐ हं सद्योजातवामदेवाभ्यां स्वाहा, ॐ हं वामदेवाघोराभ्यां स्वाहा, ॐ हं अघोरतत्पुरुषाभ्यां स्वाहा, ॐ हं तत्पुरुषईशानाभ्यां स्वाहा। एवं क्रमशः अग्निवायोः आरभ्य निर्ऋतिशिवान्तं मुखचिन्तनं मन्त्रैः कुर्यात्। मुखानां संयोगं स्रुचि घृतं क्षिप्य कुर्यात्; 'ॐ हं सद्योजातवामदेवाघोरतत्पुरुषईशानाभ्यः स्वाहा' इत्यादि। इच्छिते मुखे तेषां मुखानां रूपाणि स्थाप्यन्ते। ईशानसहितं अग्निं पूजयित्वा, शस्त्रमन्त्रेण त्रिहविः समर्प्य, पूर्णचेतसा नामोच्चारणं कुर्यात्—'त्वं शिवः अग्निः हविसंहरः' इति। हृदयपूजा स्थाप्य अग्निं, पितृभ्यः पूर्णं विधिहविः मूलमन्त्रेण 'वौषट्' अन्तेन समर्पयेत्। ततः हृदयकमलं सर्वाङ्गं गणसमेतं तेजस्विनं परमं पूर्ववत् आवाह्य पूजयेत्, अनुमत्यर्थं शिवे समर्पयेत्। यज्ञाग्नेः शिवस्य च नाड्यः आत्मनि योजयित्वा, मूलमन्त्रेण अङ्गैः दशांशहविः समर्पयेत्। घृतस्य हविः एकं कार्षं, तद्वत् क्षीरमधु च; दध्नः शङ्खमात्रं, पायस्य प्रसृतिः। सर्वाहाराणां धान्यानां च अञ्जलिमात्रं; मूलफलानां त्रयः अंशः, प्रत्येकं स्वमात्रया। पक्वान्नस्य अर्धमुष्टिः, सूक्ष्मद्रव्याणां पञ्चभागः; इक्षोर्धारः, लतानां द्व्यङ्गुलम्। पुष्पपत्राणि स्वमात्रया, समिधः दशाङ्गुलम्; कर्पूरचन्दनकुङ्कुममृगमदरजनं—कालयमात्रम्; गुग्गुलु जिजीफलं बीजमात्रम्; कन्दानां अष्टमांशः, यथायोग्यं। एवं ब्रह्मबीजैः होमं कुर्यात्। ततः स्रुचि अधोमुखे घृतपूर्णे स्थापयेत्। स्रुच्यग्रे पुष्पं स्थाप्य, वामहस्तेन गृह्य, पुनः उभौ दक्षिणहस्तेन शङ्खमुद्रया गृह्येत्। अर्धोत्थितः, पादौ संयुतौ, तद्मुद्रां नाभौ स्थाप्य, दृष्टिः स्रुच्यग्रे स्थापयेत्। ब्रह्मादिकारणात् निवर्त्य, सुषुम्नया निष्क्रम्य, वामस्तनं नियोज्य, तत्र मूलं यत्नेन स्थापयेत्। मूलमन्त्रं अस्पष्टं 'वौषट्' अन्तं जप्य, यवमात्रं घृतं अग्नौ समर्पयेत्। जलं पित्वा, चन्दनं, ताम्बूलं च समर्प्य, भक्त्या तद्विभूतिं पूजयेत्, परमं नमः कुर्यात्। ततः अग्निं पूज्य, शस्त्रमन्त्रेण 'फट्' अन्तं, संहारमुद्रया मोदनं कृत्वा, 'क्षमस्व' इति वदेत्। ते तेजस्विनः आवरणाग्नयः प्राणहृदयात्मना, श्रद्धया हृदयकमले स्थापयेत्। सर्वहविषां श्रेष्ठं गृह्य, द्विचक्रं कृत्वा, अग्निवेद्यायां अन्तर्बहिः हविः समर्पयेत्। एवं विधिना, श्रद्धया, भक्त्या, यथाक्रमं, यज्ञकर्मणि समस्तं विधिवत् सम्पाद्य, परमं शिवं प्राप्नोति।